T ట్వంటీసిక్స్‌చేసేద్దాం ఫిక్స్‌!

భూమికి తెలిసిన కాలం వేరు. తన లెక్క అంతా పగలు, రాత్రులతో, రుతువులతో గడుస్తుంది. కానీ, మనిషి.. పాపం అల్పుడు. తనకున్న సమయం తక్కువ. అందుకే ఆ రుతువుల చక్రాన్ని నెలలుగా, రోజులుగా, గంటలుగా, సెకన్లుగా తనకు అనుగుణంగా మార్చేసుకున్నాడు. అది కేవలం సౌలభ్యం కోసమే కాదు. గడిచిన సమయాన్ని బేరీజు వేసుకోవడం కోసం. రాబోయే సమయానికి ఓ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకోవడం కోసం. కానీ, ఈసారి కాలం కాస్త కష్టంగానే గడుస్తున్నది.

భూమికి తెలిసిన కాలం వేరు. తన లెక్క అంతా పగలు, రాత్రులతో, రుతువులతో గడుస్తుంది. కానీ, మనిషి.. పాపం అల్పుడు. తనకున్న సమయం తక్కువ. అందుకే ఆ రుతువుల చక్రాన్ని నెలలుగా, రోజులుగా, గంటలుగా, సెకన్లుగా తనకు అనుగుణంగా మార్చేసుకున్నాడు. అది కేవలం సౌలభ్యం కోసమే కాదు. గడిచిన సమయాన్ని బేరీజు వేసుకోవడం కోసం. రాబోయే సమయానికి ఓ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకోవడం కోసం. కానీ, ఈసారి కాలం కాస్త కష్టంగానే గడుస్తున్నది. సంవత్సరం అంటే సవాళ్లే గుర్తుకొస్తున్నాయి. గత ఏడాది మొదలైన కొన్ని పోకడలు కేవలం వార్తలుగానే మిగిలిపోలేదు. హద్దులు దాటి మన జీవితాల్లోకే ప్రవేశిస్తున్నాయి. అందుకే ఓసారి వాటిని గమనించుకుని, అందుకు అనుగుణంగా మన జీవితాలను సన్నద్ధం చేసుకునే ప్రయత్నం ఇది. నూతన సంవత్సరానికే కాదు.. నూతన జీవితానికి కూడా ప్రతిపాదన ఇది.

1965లో మూర్‌ అనే ఇంజినీర్‌ ఓ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు. సాంకేతికత ప్రతి రెండేళ్లకీ రెట్టింపు అవుతుందని. తనేదో సర్క్యూట్‌ బోర్డులకు సంబంధించి ఈ ప్రతిపాదన చేశాడు కానీ.. నిజంగానే మన చుట్టూ ఉన్న సాంకేతికత యావత్తూ రెండేళ్లకే మారిపోవడం చూసి ఈ మూర్స్‌ సిద్ధాంతాన్ని అందరూ నమ్మేశారు. ఇప్పుడు మూర్స్‌ సిద్ధాంతం కేవలం కంప్యూటర్లకే పరిమితం కావడం లేదు. మొబైల్స్‌ నుంచి సోషల్‌ మీడియా వరకూ అనూహ్య మార్పులు వచ్చేస్తున్నాయి. వాటితోపాటు ముడిపడి ఉన్న మన జీవితమూ మారిపోతున్నంది.

ఒక మెయిల్‌ లోడ్‌ కావడం కోసం అయిదు నిమిషాలు చూసిన రోజులు వేరు. ఆ అయిదు నిమిషాల్లోనే పది గిగాబైట్ల వీడియో డౌన్‌లోడ్‌ అవ్వడం లేదంటూ అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్న కాలమిది. మూడున్నర గంటల సినిమా చూసే ఓపిక నుంచి ముప్పై సెకన్ల రీల్‌ కూడా పెద్దదిగా తోచే సమయమిది. అందుకే చుట్టూ వచ్చే మార్పులకు అతీతంగా ఉంటానంటేకుదిరే పని కాదు. వాటికి అనుగుణంగా మనల్ని మనం మార్చుకోవాల్సిందే! కేవలం సాంకేతికతే కాదు.. డాలర్‌ ధర నుంచి కొత్త వైరస్‌ వరకూ ప్రతిదీ మన వ్యక్తిగత జీవితాలను ప్రభావితం చేసేదే. ఆ డాలర్‌తోనే మన కథ మొదలుపెడదాం.

డాలర్‌ మారకం విలువ పెరిగితే మనకేంటి, మనం వాడేది రూపాయలు కదా!? అని ఓ నాయకుడు నోరుజారి అభాసుపాలయ్యాడు. డాలర్‌, రూపాయల మధ్య వ్యత్యాసం పెరగడం అంటే.. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మనం కొనే ప్రతిదీ ఖరీదుగా మారడమే. చమురు, బంగారం, ఎరువులు, వంటనూనె, గ్యాస్‌ అన్నింటి మీదా ఈ ప్రభావం ఉంటుంది. విదేశాల్లో చదువుకునే విద్య మరింత ఖరీదుగా మారుతుంది. ఎలక్ట్రానిక్‌ వస్తువులు కూడా ఎక్కువగా దిగుమతి అయ్యేవే కాబట్టి.. వాటి ధరా పెరుగుతుంది. విదేశాల నుంచి జీతాలు, నిధులు అందుకునేవారికి మాత్రమే ఈ పరిస్థితి పండుగ. ఎగుమతిదారులకూ కాస్త లాభమే. విదేశీ పెట్టుబడుల మీద, ప్రభుత్వ సబ్సిడీల మీద కూడా డాలర్‌ సంక్షోభం ఉంటుంది. పరోక్షంగా దెబ్బతీసే డాలర్‌ విలువను ఎలా తప్పించుకోగలం. అసాధ్యమే. కానీ కొన్ని మార్గాలున్నాయి.

• పెట్టుబడులు పెట్టేవారు ఫార్మా, దుస్తులు, ఐటీ రంగం.. ఇలా దిగుమతి కాకుండా దేశం నుంచి ఎగుమతి చేసే సేవల షేర్లు కొంటే మెరుగైన లాభం ఉంటుంది.
• ఫ్రీలాన్స్‌ లాంటి ఉపాధిలో ఉంటే డాలర్‌ రూపంలో వచ్చే ఆదాయాన్ని ఎంచుకోవచ్చు. యూట్యూబ్‌ లాంటి కొన్ని సంస్థలు కూడా డాలర్లలో చెల్లిస్తాయి కాబట్టి కంటెంట్‌ క్రియేటర్లకు కూడా ఇది పండుగే!
• బంగారం, ఖరీదైన ఎలక్ట్రానిక్స్‌ మీద డాలర్‌ ప్రభావం ఎక్కువే. వీటిని కొనుగోలు చేసేటప్పుడు కాస్త వేచి చూడాల్సిందే.
• పెట్రోల్‌, గ్యాస్‌ బదులు సోలార్‌ లాంటి వనరుల మీద ఆధారపడితే వాటి ఖర్చు ఎప్పటికీ స్థిరంగానే ఉంటుంది.
• విదేశాల్లో చదువుకునేవారు పెరిగిపోతున్న డాలర్‌ ధరలను తట్టుకునేందుకు ముందుగానే ప్రీపెయిడ్‌ ఫారెక్స్‌ కార్డులు కొంటే.. తక్కువ ధరకే డాలర్లు వస్తాయి.

ఆన్‌లైన్‌ దోపిడి:
ప్రభుత్వ అంచనా ప్రకారమే మన దేశంలో 86 శాతం కుటుంబాలకు ఆన్‌లైన్‌ సౌకర్యం ఉంది. దీనర్థం.. అంతమందీ కూడా ఏదో ఒక రకంగా సైబర్‌ మోసానికి గురయ్యే అవకాశం ఉందన్నమాట! ఇప్పుడు ప్రతీ అకౌంట్‌ మన మొబైల్‌కి అనుసంధానంగా ఉంది కాబట్టి.. మొబైల్‌ పేమెంట్స్‌ సర్వసాధారణంగా మారాయి. మోసాలు తేలిక అయిపోయాయి. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారమే నెలకు సగటున వెయ్యి కోట్ల రూపాయల ఆన్‌లైన్‌ మోసాలు జరుగుతున్నాయి. అనధికారికంగా ఇంతకు పదింతల నష్టం జరుగుతున్నా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు.
తొలిరోజుల్లో విషింగ్‌ పేరుతో విపరీతమైన మోసాలు జరిగేవి. బ్యాంక్‌ లేదా ప్రభుత్వ అధికారుల్లాగా దర్జాగా ఫోన్‌ చేసి కార్డ్‌ నెంబర్‌, ఓటీపీ, ఏటీఎమ్‌ పిన్‌, సీవీవీ లాంటి వివరాలతో సులభంగా దోచేసేవారు. ఊళ్లకు ఊళ్లే ఈ మోసపు ఉపాధితో బతికేసేవి. ఇలాంటి కుట్రల గురించి అవగాహన పెరిగిపోవడంతో ఇప్పుడు సరికొత్త మార్గాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి.
ఉదాహరణకు ఓ వ్యక్తి తన లోన్‌ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడే అనుకుందాం. తను దరఖాస్తు చేసిన బ్యాంక్‌ పేరు మీదుగా ఓ ఫైల్‌ వచ్చింది. ఈ ఫైల్‌ నింపితే మీ లోన్‌ ప్రక్రియ పూర్తవుతుందనే సందేశం జతచేసి ఉంది. కానీ, దాన్ని డౌన్‌లోడ్‌ చేసుకోగానే.. ఫోన్‌ మరొకరి స్వాధీనంలోకి వెళ్లిపోయింది. మరో చిత్రమైన ఉదాహరణ! మీ పేరు చంద్రశేఖరేనా అని ఓ కాల్‌ వస్తుంది. ‘ఎస్‌’ అని జవాబు చెప్పగానే, ఖాతా ఖాళీ అయిపోతుంది. ఈమధ్య బ్యాంకులు ఇచ్చిన ‘వాయిస్‌ అథెంటికేషన్‌’ సౌకర్యాన్ని హ్యాకర్లు వాడుకోవడమే ఇందుకు కారణం.

• చెప్పుకొంటూ వెళ్తే ఈ ఆన్‌లైన్‌ మోసాల చిట్టా చాంతాడంత అవుతుంది. మన మెయిల్స్‌ తెరిచి చూసేందుకు టూ ఫ్యాక్టర్‌ అథెంటికేషన్‌, ఫోన్‌ పనిచేయకుండా స్తబ్దుగా ఉండిపోతే హ్యాక్‌ అయ్యిందేమో అని గమనించడం, తెలియని ఫైల్స్‌ డౌన్‌లోడ్‌ చేసుకోకపోవడం, ఫోన్‌లో కూడా యాంటి వైరస్‌ ఇన్‌స్టాల్‌ చేసుకోవడం, అపరిచితుల కాల్స్‌ ఎత్తకుండా ఉండటం, ఒకవేళ లిఫ్ట్‌ చేసినా ఆచితూచి మాట్లాడటం తప్పనిసరి.
• ఇక మోసం జరిగిపోతే.. బ్యాంక్‌కి ఫోన్‌ చేసి అకౌంట్‌ ఫ్రీజ్‌ చేయించడం, యాప్‌ ఉంటే అందులో సెట్టింగ్స్‌ మార్చేయడం, సోషల్‌ మీడియా ద్వారా మోసం జరిగితే అధికారిక అకౌంట్‌ ద్వారా అందరినీ హెచ్చరించడం, 1930 నెంబర్‌కి కాల్‌ చేయడం, సైబర్‌ క్రైం విభాగానికి ఫిర్యాదు పంపడం.. ఇలా చాలా అవకాశాలే అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఎంత త్వరగా మోసాన్ని గుర్తించి స్పందిస్తామన్నదే కీలకం.

గాలి వార్తలు:
పాకిస్థాన్‌ పార్లమెంట్‌లోకి ఓ గాడిద దూసుకువచ్చి అల్లకల్లోలం చేసేసింది అంటూ ఓ వీడియో కనిపిస్తుంది. ఆ వీడియోను ఎంత తీక్షణంగా చూసినా ఓ చట్టసభ, అందులోకి గార్ధభం రావడం, సభ్యులు కిందామీదా పడటం అంతా స్పష్టంగానే కనిపిస్తుంది. తీరా అనుమానం వచ్చి గూగుల్‌ సెర్చ్‌ చేస్తే అది ఫేక్‌ అని తేలుతుంది. ఎలాంటి సన్నివేశాన్ని అయినా.. ఇట్టే రూపొందించేసే డీప్‌ఫేక్‌ సాంకేతికత వచ్చిన తర్వాత ఒకరిని కించపరచడానికో, మరొకరిని ఉన్నతంగా చూపించడానికో నకిలీ వార్తలు ప్రచారం అవుతున్నాయి. కొన్ని సందర్భాలలో అవి ప్రమాదం లేనట్టు తోచినా.. చాలాసార్లు కులం, మతం, ప్రాంతాల మధ్య విద్వేషాలను ఎగదోస్తున్నాయి.

ఓ అంచనా ప్రకారం లోకంలో 86 శాతం ప్రజలు ఈ ఫేక్‌ న్యూస్‌ బారిన పడుతున్నారు. వారిలో చాలామంది అది నిజమని నమ్మేస్తున్నారు కూడా. ఎందుకంటే కృత్రిమ మేధస్సు వల్ల ఈ ఫేక్‌ న్యూస్‌ మరింత నమ్మదగ్గదిగా మారిపోతున్నది. ఓ విశ్లేషణలో ఉన్నత సాంకేతికతతో రూపొందించిన డీప్‌ఫేక్‌ వీడియోలను కేవలం 0.1 శాతం మంది మాత్రమే నకిలీవిగా గుర్తించగలిగారంట. ఇక వాట్సాప్‌ సందేశాలు, ఫేస్‌బుక్‌ పోస్టుల ద్వారా ప్రచారమయ్యే నకిలీ వార్తలకైతే అడ్డే లేదు. ఎందుకంటే 67 శాతం నకిలీ వార్తలు సోషల్‌ మీడియా ద్వారానే ప్రచారం అవుతున్నాయి. వీటిని అడ్డుకునేందుకు వీధి నాటకాలు, జాగ్రత్తగా ఉండమనే ప్రకటనలు సహా వాట్సాప్‌ ఎంత ప్రయత్నించినా నష్టం జరుగుతూనే ఉంది. రాబోయే రోజుల్లో ఇవి ఎన్నికలను సైతం ప్రభావితం చేస్తాయనే భయం ఉంది.

• ఓ సంచలన/ ప్రతికూల వార్త ప్రధాన స్రవంతిలో కాకుండా మారుమూల కనిపిస్తే సంశయించాల్సిందే. ప్రముఖ పత్రికలు ముఖ్యమైన వార్తలనుప్రచురించకుండా ఉండవు.
• చాలా సందర్భాలలో గూగుల్‌ సెర్చ్‌ చేసినప్పుడు లేదా గ్రోక్‌ లాంటి వెబ్‌సైట్లకు సందేహం చెప్పినప్పుడు ఆ వార్తకు సంబంధించిన పూర్వాపరాలు తెలిసిపోతాయి.
• ఇలాంటి నకిలీ వార్తల్ని బట్టబయలు చేసేందుకు ఆల్ట్‌ న్యూస్‌ లాంటి వెబ్‌సైట్లు ఉన్నాయి.
• అసలు ఆ వార్తను చదువుతూ ఉండగానే.. అందులో నిజాన్ని వెల్లడించాలనే తాపత్రయం ఉందా లేకపోతే అక్కసు కనిపిస్తున్నదా!? అని స్పష్టంఅయిపోతుంది.
  ఇలాంటి అనేక మార్గాలలో ముఖ్యమైంది.. వాట్సాప్‌ లాంటి మాధ్యమాలలో మనదాకా వచ్చిన నకిలీ వార్తను అక్కడికక్కడే ఖండించడం.
  దాన్ని మరింతగా ఫార్వార్డ్‌ చేయకపోవడం!

కాలుష్యం:
ఒకప్పుడు వాటర్‌ ప్యూరిఫయర్‌ అంటే చిత్రంగా చూసేవారు. అది ఇప్పుడు ఓ అవసరంగా మారింది. ఇక ఎయిర్‌ ప్యూరిఫయర్ల వంతు. అందరి నోటా ఇప్పుడు AQI అనే మాటే వినిపిస్తోంది. సాధారణంగా ఇది 150 పరిమితిని దాటితే ప్రమాదకరంగా భావిస్తారు. కాస్త ఫర్వాలేదు అనుకునే హైదరాబాద్‌ లాంటి నగరాల్లోనే ఇది 200కి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఇక ఢిల్లీ సంగతి అయితే చెప్పనక్కర్లేదు ఈ శీతకాలం 500 మార్కును దాటి నివాసయోగ్యం కాని పరిస్థితుల్లో ఉంది. ఈ స్థాయిలో కాలుష్యం అంటే ఊపిరితిత్తులను, గుండెను పొగతో నింపడమే. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 30 కాలుష్య నగరాల్లో 21 మన దేశంలోనే ఉన్నాయని ఓ అంచనా. దానివల్ల ఏటా 20 లక్షల మంది పరోక్షంగా చనిపోతున్నారనీ, 80 వేల కోట్లకు పైగా ఆర్థిక నష్టమనీ మరో పరిశీలన. వాహన కాలుష్యం, నిర్మాణాల నుంచి వచ్చే దుమ్ము, పంటలు తగలబెట్టడం, శీతకాలపు మంచు, పరిశ్రమల పొగ.. అన్నీ కాలుష్య కారకాలే. మరి దీన్ని తప్పించుకోవడం ఎలా!

• మన ప్రాంతంలో ఉండే ఉష్ణోగ్రతల్లాగానే.. AQI ని తెలియచేసే వెబ్‌సైట్స్‌ చాలానే ఉన్నాయి. ప్రత్యేకమైన సాధనాలూ దొరుకుతున్నాయి. కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉండే ప్రదేశాలు, సమయాలను గమనించుకుంటూ బయటి పనులు, ఆఫీస్‌ షిప్టులు నిర్ణయించుకుంటే సరి.
• చాలామంది వస్త్రంతో చేసిన మాస్కులు లేదా సర్జికల్‌ మాస్కులతో కాలుష్యం తప్పిపోతుందని అనుకుంటారు. నిజానికి N95 లేదా N99 మాస్కులతోనే PM 2.5 ధూళికణాలను అడ్డుకోగలం. కాకపోతే N99 వల్ల ఊపిరి ఆడటం కష్టమైపోతుంది. ఇక N95 తప్పనిసరి.
• చుట్టూ కాలుష్యం ఉన్నప్పుడు తలుపులు వేసి ఉంచడం ఒకటే మార్గం కాదు. ఇంట్లో పొగను కలిగించే కెమికల్‌ అగరొత్తులు, సిగరెట్‌, మస్కిటో కాయిల్స్‌ కూడా దూరం పెట్టాలి. డియోడరెంట్లు, ఎయిర్‌ ఫ్రెష్‌నర్లు, బాత్రూం క్లీనర్లు కూడా ఇంటిలోపల కాలుష్యాన్ని ఎగదోస్తాయి.
• అలోవెరా, స్నేక్‌ప్లాంట్‌ లాంటి కొన్ని రకాల ఇండోర్‌ మొక్కలు కాలుష్యాన్ని తగ్గిస్తాయి. వీటినీ పెంచవచ్చు.
• మన వంతుగా కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికీ, దానికి లోనుకాకుండా ఉండటానికీ అంతిమ మార్గం.. సైకిల్‌, ప్రజా రవాణాలాంటి ప్రత్యామ్నాయాల మీద ఆధారపడటం. పొగ కలిగించని ఎల్‌పీజీ, బ్యాటరీ లాంటి ఇంధనాలను వినియోగించడమే.
• తగినంత నీరు తీసుకోవడం, మంచి పోషకాహారంతో కూడా కాలుష్యం వల్ల ఏర్పడే దుష్ప్రభావాల నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.

విద్వేషం.కామ్‌:
సోషల్‌ మీడియా ఇప్పుడో యుద్ధరంగంగా మారిపోయింది. నేరుగా కలబడే తీరిక, దైర్యం, నైతికత లేనివారు పోస్టులకు పని చెబుతున్నారు. గతంతో పోలిస్తే 2025 నాటికి ఈ విద్వేష పోస్టులు 74 శాతం పెరిగిపోయాయని అంచనా. 30-37 శాతం మంది యువత ఈ సైబర్‌ విద్వేషానికి గురవుతున్నట్టు నివేదిక. మరీ ముఖ్యంగా మహిళలు, సెలెబ్రిటీలు, వ్యాపారవేత్తలు, రాజకీయ నాయకులు, జర్నలిస్టులు.. వీటి బారిన పడుతున్నారు. ప్రత్యర్థులను ఇలా మానసికంగా హింసించేందుకు డబ్బులు తీసుకునో, అభిమానంతోనో ద్వేషాన్ని వెళ్లగక్కే ట్రోల్‌ ఆర్మీలే బయల్దేరుతున్నాయి. ఇలాంటి మనస్తత్వం ఉన్నవారిని అసలు దేశంలోకే రానివ్వకుండా ఉండేందుకు ఏకంగా వీసాల ప్రక్రియనే నిలిపివేసింది అమెరికా. వెట్టింగ్‌ ద్వారా వీరిని జల్లెడ పట్టే ప్రక్రియ మొదలుపెట్టింది.

• మన ప్రతి అభిప్రాయాన్నీ సోషల్‌ మీడియాలో పంచుకోవాలనేం లేదు. రాజకీయాలు, సమాజం మీద మిత్రులతోనే చర్చ కొనసాగించవచ్చు.
• చెప్పితీరాలి అనిపించే అభిప్రాయాలు కొన్ని ఉంటాయి. కానీ, వాటి వల్ల ఇతరులు దాడి చేస్తారు అనుకునే పరిస్థితుల్లో సదరు పోస్టులను పబ్లిక్‌ చేయకపోవడం మేలు. చేయక తప్పదు అనుకుంటే.. కామెంట్‌ సెక్షన్‌ క్లోజ్‌ చేయవచ్చు.
• ట్రోలింగ్‌ మొదలైనప్పుడు దానికి ప్రతిదాడి చేసి కొనసాగించకపోవడం మేలు. అది పిరికితనం కాదు లౌక్యం. మరీ ముఖ్యంగా ఊరూపేరూ లేని అకౌంట్లకి స్పందించకపోవడమే మంచిది.
• ట్రోల్స్‌ను స్క్రీన్‌ షాట్లుగా తీసుకోవడం చట్టపరంగా సాయపడుతుంది. పరిస్థితి శ్రుతి మించితే IT ACT లేదా IPC సెక్షన్‌ల ద్వారా ఫిర్యాదు కూడా చేయవచ్చు.
  ఇవే కాదు గత ఏడాది యాంటి బయాటిక్స్‌ వాడకం పెరిగిపోతూ బ్యాక్టీరియా మొండిబారిపోవడం, వ్యక్తిగత వేడుకలు కాస్తా ఆడంబరాలుగా మారిపోవడం, ఫుడ్‌ డెలివరీ మీద అతిగా ఆధారపడటం, సాధారణంగా మారుతున్న మధుమేహం, రేబిస్‌, పెరిగిపోతున్న రుణభారం.. ఇవన్నీ కూడా కలతపరుస్తున్న పరిస్థితులే. ముందుగానే గ్రహించి తప్పించుకోగలిగే సమస్యలే. కాకపోతే కాస్త నిబద్ధత అవసరం. కొత్త సంవత్సరంలో రకరకాల రిజల్యూషన్స్‌ అనుకుంటాం. వాటికంటే ముందు ఇలాంటి ముప్పులను ఎలా తప్పించుకోవాలో కూడా కాస్త ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఉంది.

2026 కృత్రిమ యుద్ధం
డీప్‌ఫేక్‌ వీడియోలు, చాట్‌ జీపీటీ సమాచారం, యానిమేషన్‌.. వీటన్నింటితో కృత్రిమ మేధ సత్తా ఏంటో తెలుస్తూనే ఉంది. కానీ, అది నేరుగా మన ఉద్యోగాలకే ఎసరు పెట్టడం మాత్రం జీర్ణించుకోలేని పరిస్థితి. ఓ అంచనా ప్రకారం కృత్రిమ మేధతో 2025లోనే లక్షన్నర ఉద్యోగాలు పోయినట్టు అంచనా. రాబోయే ఏడాది అది మరింత తీవ్రం కావచ్చని అనుమానం. ఏఐతో నిరుద్యోగం ఎదుర్కోవడం ఒక సమస్య. దాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు స్పష్టత ఉండాలి.

• onetonline.org లాంటి వెబ్‌సైట్లు మనం చేస్తున్న పనికి AI ముప్పు ఎంతవరకు ఉందో అంచనా వేసి చెబుతాయి.
• కృత్రిమ మేధ ముప్పు ఎక్కువగా ఉందనే అనుమానం వస్తే కనీసం ఓ ఆరునెలల పాటు ఉద్యోగం లేకపోయినా ఇంటిని నడిపేందుకు అవసరమయ్యే నిధిని పోగు చేసుకోవాలి.
• AI పనులు చేస్తుంది. నిజమే! కానీ దాంతో పని చేయించేవారు, అది చేసే పనిని మార్కెట్‌కు అనుగుణంగా మార్చేవారు కావాలి కదా. అందుకే AI Product Manager, Machine Learning, Prompting..
  ఇలా సవాలక్ష మార్గాల్లో ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధులు మొదలవుతున్నాయి. ప్రస్తుతానికి వీటికి గిరాకీ కూడా ఎక్కువగానే ఉంది.
• అన్ని ఉద్యోగాలనూ ఇప్పుడిప్పుడే ఏఐ ఆక్రమించలేదు. విద్య, వైద్యం, అకౌంట్స్‌, థెరపీలు, వ్యాపారం, యాజమాన్యం.. లాంటి వాటిలోకి ఇంకామానవీయ కోణమే అవసరం ఉంది. అలాంటి కెరీర్‌ను ఎంచుకోవాలి. మనం చేస్తున్న పనిలోనూ కృత్రిమ మేధ జోలికి రాని విభాగాలను ఎంచుకుంటే మంచిది.

…? కె.ఎల్‌.సూర్య