HCU | జంగల్‌.. దంగల్‌.. ఇది అడవి కాదన్నవాడు మూర్ఖుడే!

హైదరాబాద్‌ సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీ క్యాంపస్‌ పరిధిలోని 400 ఎకరాల విస్తీర్ణంలోని అడవిని మాయం చేసేందుకు కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం నానా తంటాలు పడుతున్నది.

• హెచ్‌సీయూలో కండ్ల ముందు 400 ఎకరాల అటవీ ప్రాంతం
• అడవే కాదంటూ చట్టాలను చదవకుండా అడ్డగోలు వాదనలు
• బహిరంగ ప్రదేశాల్లో చెట్లు పెరిగినా అడవే అంటున్న చట్టాలు
• తేల్చి చెబుతున్న సుప్రీం కోర్టు తీర్పులు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు

చెట్లను నరికేందుకు అటవీ శాఖ అనుమతి, అందుకు దరఖాస్తు తప్పనిసరన్న జీవో 23 రెండు హెక్టార్ల విస్తీర్ణం దాటితే కచ్చితంగా అడవిని ముందస్తు మదింపు చేయాల్సిందే అడవి నుంచి నెమలి గుడ్డును తీసుకువెళ్లినా నేరమేనంటున్న వన్యప్రాణి రక్షణ చట్టం వర్సిటీలో వందల నెమళ్ల్ల ఆవాసాల ధ్వంసం
అటవీ, వన్యప్రాణి, వాల్టా చట్టాలను తుంగలో తొక్కిన రేవంత్‌రెడ్డి సర్కారు అడవి కాదంటూ అటవీ శాఖ నివేదికతో తప్పుదోవ పట్టించేందుకు యత్నం భూమి సర్కారుదని దౌర్జన్యంగా బోర్డులు

– గుండాల కృష్ణ-వర్ధెల్లి వెంకటేశ్వర్లు

HCU | హైదరాబాద్‌/సిటీబ్యూరో ప్రధాన ప్రతినిధి, ఏప్రిల్‌ 9 (నమస్తే తెలంగాణ): హైదరాబాద్‌ సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీ క్యాంపస్‌ పరిధిలోని 400 ఎకరాల విస్తీర్ణంలోని అడవిని మాయం చేసేందుకు కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం నానా తంటాలు పడుతున్నది. అధికారిక నివేదికల్లో అక్కడ అసలు అడవే లేదని భ్రమింపజేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నది. కానీ దాచేస్తే దాగేందుకు అక్కడేవో రెండు పిల్ల మొక్కలు లేవు.. వందల ఎకరాల విస్తీర్ణంలో అరుదైన జీవవైవిధ్యంతో వేలాది చెట్లు, వందలాది జంతుజలాన్ని ఒడిలో పెట్టుకున్న అడవి తల్లి కనిపిస్తున్నది. అయితే అది అడవే కాదంటూ కొందరు మూర్ఖంగా మాట్లాడుతున్నారు.

రాజకీయ నేతలు వేరు.. కానీ చట్టాలను రూపొందించే ప్రజాప్రతినిధులు! చట్టాలను అమలు చేయాల్సిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే ఈ వాదన చేయడం ఇప్పుడు జాతీయస్థాయిలో తెలంగాణకు అప్రతిష్ఠను తీసుకువస్తున్నది. అది ప్రైవేటు భూమిగానీ.. సర్కారు జాగాగానీ… కనీసం పది హెక్టార్లకు మించిన విస్తీర్ణంలో చెట్లు విస్తరిస్తే అది అడవేనని సుప్రీంకోర్టు గోదావర్మన్‌ తిరుముల్క్‌పాడ్‌ వర్సెస్‌ కేంద్ర ప్రభుత్వం కేసులో నిర్వచనం ఇచ్చింది. రెండు హెక్టార్లకు మించిన స్థలంలో చెట్లు ఉంటే వాటిని ముట్టుకోవాలన్నా అటవీ శాఖ అనుమతి తప్పనిసరి అని తెలంగాణ ప్రభుత్వమే గతంలో ఉత్తర్వులు జారీచేసింది.

ఉన్న భూమిలో పది శాతం విస్తీర్ణంలో నీడనిచ్చే చెట్లు ఉంటే కచ్చితంగా దానిని అడవిగా పరిగణించాలంటూ ఫ్రాన్స్‌లో 2019లో జరిగిన కాప్‌ సదస్సులో కుదిరిన అంతర్జాతీయ ఒప్పందం స్పష్టం చేస్తున్నది. ఇక.. మన జాతీయ పక్షి నెమలి గుడ్డును చిదిమినా కనీసంగా మూడేండ్ల పాటు కటకటాలు లెక్కించాల్సిందేనని వన్యప్రాణి చట్టాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. మరి.. హైదరాబాద్‌ సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీలో ఒకటీ అరా కాదు! 400 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో దట్టమైన చెట్లు, అరుదైన జీవజాలం ఉంటే.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే దానిని అడవి కాదంటున్నది.

చట్టాలను తుంగలో తొక్కి వందల ఎకరాల్లో అడవిని ధ్వంసం చేయడంతో పాటు యథేచ్ఛగా వన్యప్రాణి చట్టాలను ఉల్లంఘించి మూగజీవాల ఉసురు తీసుకుంది. పైపెచ్చు.. సుప్రీంకోర్టు నియమించిన సాధికార కమిటీ గురువారం హెచ్‌సీయూ భూముల్ని పరిశీలించేందుకు వస్తున్న దరిమిలా 400 ఎకరాల్లో అసలు అడవేలేదనే నివేదికలు రూపొందించి తప్పుదోవ పట్టించేందుకు పన్నాగం పన్నుతున్నది. ఈ నేపథ్యంలో అసలు అడవి అంటే ఏంది? చట్టాలు ఏం చెప్తున్నాయి? న్యాయస్థానాలు ఏమి తేల్చాయి? అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల సారాంశమేంది? అంతకుమించి వన్యప్రాణి చట్టాలు ఏమని ఘోషిస్తున్నాయి? రేవంత్‌రెడ్డి ప్రభుత్వం ఎలాంటి ఉల్లంఘనలకు పాల్పడింది? అనే వాస్తవాలపై ‘నమస్తే తెలంగాణ’ ప్రత్యేక కథనం.

సుప్రీం ఉత్తర్వులూ బలాదూర్‌!

ఏది అటవీ ప్రాంతం? కంచ గచ్చిబౌలిలో విధ్వంసం తెరమీదికొచ్చిన తర్వాత రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమవుతున్న ప్రశ్న ఇదే. రేవంత్‌ సర్కారు 400 ఎకరాల్లో ఉన్నది అడవి కాదంటున్నది. కానీ విద్యార్థులు, పర్యావరణవేత్తలు, మేధావులు అందరూ అది అడవేనంటున్నారు. ఒక ప్రభుత్వం.. వ్యక్తులు ముఖ్యం కాదు. చట్టాలు, కోర్టు తీర్పులు ఏం చెప్తున్నాయనేది ప్రధానం. దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం 1996లో ఇచ్చిన ఉత్తర్వులు అత్యంత కీలకం. టీఎన్‌ గోదావర్మన్‌ తిరుముల్క్‌పాడ్‌ వర్సెస్‌ కేంద్రం కేసులో అడవికి స్పష్టమైన నిర్వచనం ఇచ్చింది. ఆ ఉత్తర్వుల మేరకు…

• ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో నమోదైన అటవీ ప్రాంతం అది ప్రభుత్వ స్థలంలోనైనా, ప్రైవేటు స్థలంలోనైనా యజమానితో సంబంధం లేకుండా దానిని అడవిగా నిర్ధారించవచ్చు.
• కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల రికార్డుల్లో లేనప్పటికీ ఒక ప్రాంతం దట్టమైన చెట్లతో నిండి అడవిగా ఉన్నట్లయితే దాని యజమాని ప్రభుత్వమైనా, ప్రైవేటు వ్యక్తి అయినా, సంస్థలైనా దానిని అడవిగా (డిక్షనరీ మీనింగ్‌) పరిగణించాలి.
• సర్వోన్నత న్యాయస్థానం మరో సందర్భంగా ఇచ్చిన తీర్పులో అడవి విస్తృత పరిధిని వివరించింది. భూ యాజమాన్య వర్గీకరణతో సంబంధం లేకుండా కనీసం 10 హెక్టార్ల స్థలంలో చెట్లు విస్తరించిన భూభాగాన్ని అడవిగా పేర్కొన్నదని నిపుణులు చెప్తున్నారు.
• కంచ గచ్చిబౌలిలోని 400 ఎకరాల్లో జంతు, వృక్ష జాతులను మదింపు చేసి అరుణ్‌ వాసిరెడ్డి, శ్రీరామ్‌రెడ్డి రాసిన ‘యాన్‌ ఎకోలాజికల్‌ హెరిటేజ్‌ రిపోర్ట్‌’ ప్రకారం ఆ భూముల్లో 233 పక్షి జాతులు, 13 ఉభయచరాలు, 32 సరీసృపాలు, మచ్చల జింక వంటి అనేక జంతువులున్నాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన సాలీడు జాతులైన ముర్రిసియా హైదరాబాదెన్సిస్‌ ఉంది. ఈ సాలీడు హైదరాబాద్‌లో మాత్రమే కనిపించే అరుదైన జాతిగా వారు తమ నివేదికలో పేర్కొన్నారు.
• ఈ ప్రాణులన్నిటికీ వైల్డ్‌లైఫ్‌ ప్రొటెక్షన్‌ యాక్ట్‌-1972తోపాటు 400 ఎకరాలకు అటవీ పరిరక్షణ చట్టం-1980 వర్తిస్తుందని న్యాయ నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

రేవంత్‌ సర్కారు చేసిందేమిటి?

400 ఎకరాల్లో ఏముంది? అసలు అది అడవా? కాదా? అక్కడ ఏమున్నాయి? అనే దానిపై ముందుగా కనీస మదింపు (అధ్యయనం) చేయించలేదు. అటవీ శాఖను అందులో భాగస్వామ్యం చేయకుండా ఏకపక్షంగా టీజీఐఐసీతోనే ముందుకుపోయింది. ఈ క్రమంలో అటవీ, వన్యప్రాణి, వాల్టా చట్టాలను బుల్డోజర్ల కింద నలిపివేసింది.

అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల ప్రకారమైనా అది అడవే…

చివరకు అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను పరిశీలించినా.. కంచ గచ్చిబౌలిలోని 400 ఎకరాలు అటవీ ప్రాంతం కిందికే వస్తాయి. భారత ప్రభు త్వం కాన్ఫరెన్స్‌ ఆఫ్‌ పారిస్‌ (కాప్‌)-19లో 9-క్యోటో ప్రొటోకాల్‌పై సంతకం చేసింది. దీని ప్రకారం అటవీ ప్రాంతాన్ని గుర్తించడంలో కొన్ని ప్రమాణాలను పొందుపరిచారు. ము ఖ్యంగా క్రౌన్‌ కవర్‌ పర్సంటేజీ (కెనోపీ)ని ప్రామాణికంగా తీసుకున్నారు. కెనోపీ అంటే నీడనిచ్చే చెట్లను ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలని అర్థం.

ఇందులో భాగంగా భారతదేశం కొన్ని ప్రమాణాలను నిర్ధారించుకుంది. దీనిప్రకారం కనీసం హెక్టారు విస్తీర్ణంలో రెండు మీటర్ల ఎత్తు ఉన్న నీడనిచ్చే చెట్లు పది శాతం వరకు ఉం డాలి. ఆ భూమి యజమాని ప్రభుత్వమైనా, ప్రైవేటు అయినా, సంస్థ అయినా సరే! దానిని అడవిగా గుర్తించాలి. ఈ క్రమంలో కంచ గచ్చిబౌలిలోని 400 ఎకరాల్లో ఎన్ని భారీ చెట్లు ఉన్నాయో.. ఎంతటి అరుదైన జంతు, జీవజాలం ఉన్నదో తెలిపేందుకు అనేక నివేదికలు ఉన్నాయి. అయినా రేవంత్‌రెడ్డి ప్రభుత్వం అది అడవి కాదని భ్రమింపజేసేందుకు నివేదికలు రూపొందిస్తున్నదనే విమర్శలు వస్తున్నాయి.

సుప్రీంకోర్టు రికార్డుల్లోనూ ‘కంచ గచ్చిబౌలి అడవి’

సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీ విద్యార్థి మొదలు పర్యావరణవేత్తలు, మేధావులు, దేశంలోని చట్టాలు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు అది అడవేనని చెప్తున్నాయి. మూగజీవాలు సైతం మహాప్రభో.. ఇది అడవే అంటూ జీవి విడుస్తున్నాయి. చివరకు ఈ అంశాన్ని సుమోటోగా తీసుకున్న దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సైతం రికార్డు ఆఫ్‌ ప్రొసీడింగ్స్‌లో ‘కంచ గచ్చిబౌలి ఫారెస్టు, స్టేట్‌ ఆఫ్‌ తెలంగాణ’ అని స్పష్టంగా పేర్కొన్నది. కానీ ఒక్క కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం మాత్రమే అది అడవి కాదని వాదిస్తున్నది.

కంచ గచ్చిబౌలి భూముల విధ్వంసాన్ని సుమోటోగా స్వీకరించిన సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఈ భూములను ఫారెస్టుగా పేర్కొన్నది. కాగా వివాదం దరిమిలా చోటుచేసుకున్న పరిణామాల్లో భాగంగా ప్రభుత్వ తీరుపై తీవ్ర ఆగ్ర హం వ్యక్తం చేసిన సుప్రీంకోర్టు సంఘటన ప్రాంతానికి వెళ్లి పరిశీలించి నివేదిక అందించాలని తెలంగాణ హైకోర్టు రిజిస్ట్రార్‌ను ఆదేశించిన విషయం తెలిసిందే. క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన చేసి నివేదిక ఇచ్చిన రిజిస్ట్రార్‌ అందులో ‘అటవీ ఆవాసం’ అని పొందుపరచడం అది అడివేనని అనడానికి మరో సాక్ష్యం. నెమళ్లు, జింకలు, పక్షులకు ఆవాసమైన 100 ఎకరాలు ధ్వంసం చేసినట్టు నివేదికలో పేర్కొనడం గమనార్హం.

మరో ఉల్లంఘన..

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలకు విరుద్ధంగా వివాదాస్పద భూమలుల్లోకి ప్రవేశించి అక్రమంగా సైన్‌ బోర్డులు పాతింది. తదుపరి ఉత్తర్వులు ఇచ్చే వరకు ఎలాంటి పనులు చేపట్టరాదని సుప్రీంకోర్టు స్టే విధించింది. వాస్తవ పరిస్థితిని పరిశీలించి, నిజ నిర్ధారణతో నివేదిక ఇవ్వాలని కోరుతూ సుప్రీంకోర్టు నియమించిన కేంద్ర సాధికార కమిటీ గురువారం హైదరాబాద్‌ రానుంది. ఈ నేపధ్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అప్రమత్తం అయింది. బుధవారం మధ్యాహ్నం వివాదాస్పద భూముల్లోకి వెళ్లిన రెవిన్యూ అధికారులు ‘ఈ భూమి టీజీఐఐసీ లిమిటెడ్‌కు చెందినది’ అని బోర్డులు పాతారు. జీవో ఎమ్మెస్‌ నంబర్‌ 54, తేదీ 26/06/ 2024, రెవెన్యూ జనరల్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ అని బోర్డుపై పేర్కొన్నారు. ఎంపవర్డ్‌ కమిటీని తప్పుదోవ పట్టించటానికే అధికారులు సైన్‌ బోర్డులు పాతినట్టు విద్యార్థులు ఆరోపిస్తున్నారు.

హరితహారం చెట్లు అందులోనే ..

ఇవే భూముల్లో గత బీఆర్‌ఎస్‌ ప్రభుత్వం హరితహారం పథకం కింద దాదాపు 5 లక్షలకు పైగా మొక్కలు నాటినట్టు అటవీ శాఖ నివేదికలు చెప్తున్నాయి. టేకు, వేప, అల్లనేరెడు, రావి, జువ్వి చెట్లు విస్తారంగా పెంచినట్టు రికార్డులు చెప్తున్నాయి. తొలిదశ, మలిదశలో నాటిన చెట్లు పెరిగి పెద్దవయ్యాయని హెచ్‌సీయూ విద్యార్థులు చెప్తున్నారు. ఈ చెట్లు అన్ని కూడా 1969 తెలంగాణ అటవీ చట్టం పరిధిలోకి వచ్చే వృక్ష జాతులే. ఈ చెట్లను ఎలాంటి అనుమతి లేకుండా రాత్రికి రాత్రే నరికివేసినట్టు విద్యార్థులు ఆరోపిస్తున్నారు.

కంచ గచ్చిబౌలి మెడోైక్లెమేట్‌..

జింకలు మెడో ైక్లెమేట్‌ను అమితంగా ఇష్టపడుతాయని, దుప్పులు, నెమళ్లు ఇష్టంగా పెరుగుతాయని జంతు పరిశోధకులు చెప్తున్నారు. తుప్పతో కూడిన ఖాళీ భూమి, స్క్రబ్‌ అడవి, గడ్డి భూములు, నీటి కుంటలు కలిసి ఉన్న ప్రాంతాన్ని మెడోైక్లెమేట్‌ అంటారు. కంచ గచ్చిబౌలి భూములు అద్భుతమైన మెడోైక్లెమేట్‌ ఉన్న ఆవాసమని అటవీ శాఖ రిటైర్డ్‌ ఉన్నతాధికారి ఒకరు చెప్పారు. మేత మేయటానికి, తిరగటానికి, సంతానోత్పత్తికి ఇటువంటి ఆవాసం అనువుగా ఉంటుందని ఆయన వివరించారు. తాను సర్వీస్‌లో ఉన్నప్పుడు ఈ భూముల్లో మచ్చల జింకలు, దుప్పులు చూశానని ఇప్పుడు వాటి సంతతి ఇంకా పెరిగే అవకాశం ఉందని అన్నారు. ఇక్కడ జింకలు లేవని వాదించటం మూర్ఖత్వమే అవుతుందన్నారు.

అత్యంత కఠినంగా వన్యప్రాణి రక్షణ చట్టం-1972

• దేశంలో వన్యప్రాణులను రక్షించేందుకు కఠినమైన చట్టాలు అమలవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా జాతీయ పక్షి నెమలి క్యాటగిరీకి చెందిన షెడ్యూల్‌-1 జాబితాలోని ప్రాణుల రక్షణకు మరింత కఠినమైన చట్టాలున్నాయి. ఒక వ్యక్తి నెమలి గుడ్డును కలిగి ఉన్నప్పటికీ కేసు నమోదు చేయవచ్చు.
• సాధారణంగా రోడ్డు పక్కన వివిధ కారణాలతో చెట్లను నరికివేయడం చూస్తాం. అయితే ఆ చెట్లపై ఉన్న పక్షిగూళ్లను ధ్వంసం చేయడం కూడా నేరమే అని ఈ చట్టం చెప్తున్నది.
• ఒక వ్యక్తి తుపాకీ పట్టుకొని పక్షులు, జంతువులను వెంటాడటం మాత్రమే వేట (హంటింగ్‌) కాదని చట్టం చెబుతున్నది. వాటి ఆవాసాలను ధ్వంసం చేసి నిలువ నీడ లేకుండా చేసినా అది వేటాడటం కిందకే వస్తుందని స్పష్టం
  చేస్తున్నది.

కఠిన చట్టానికే నిలువునా తూట్లు…

• కంచ గచ్చిబౌలిలో రేవంత్‌రెడ్డి ప్రభుత్వం వందలాది బుల్డోజర్లతో విధ్వంసానికి పాల్పడింది. వన్యప్రాణి రక్షణ చట్టం-1972కు నిలువునా తూట్లు పొడిచింది.
• అక్కడ ఎన్నో నెమళ్లు గూడు చెదిరి ప్రాణాలను కాపాడుకునేందుకు పారిపోయాయి. చిమ్మ చీకటిలో బుల్డోజర్ల కింద నలిగిపోయినవి ఎన్ని? ఇనుప బకెట్ల కింద నలిగిపోయిన నెమళ్ల గుడ్లు.. చెదిరిపోయిన గూళ్లు ఎన్ని వందలో? అనేది ఎవరికీ అంతుబట్టని విషాదం.
• ఆవాసాలు చెదిరి దుప్పులు, జింకలు, ఇతర జంతువులు తలోదిక్కు పారిపోయాయి. ఈ క్రమంలో అనేకం మృత్యువాతపడుతూనే ఉన్నాయి.
• హెచ్‌సీయూలోని 400 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో పరిశోధక విద్యార్థుల అధ్యయనం ప్రకారం.. షెడ్యూల్‌-1 పరిధిలోకి వచ్చే 28 రకాల పక్షులు, అరడజను సరీసృపాలు ఉన్నాయి. షెడ్యూల్‌-2 పరిధిలోకి వచ్చే సరీసృపాలు, ఇతర జంతుజాలం కూడా వేలల్లో ఉన్నాయి.

మరి ఎవరిని శిక్షించాలి?!

• వన్యప్రాణి రక్షణ చట్టం-1972లోని సెక్షన్‌-2 ప్రకారం వన్యప్రాణులను చంపినా, చావుకు కారణమైనా చివరికి వాటి గూడును ధ్వంసం చేసినా కఠిన శిక్షలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా షెడ్యూల్‌-1లోని నెమళ్ల వంటి వాటిని చంపినా, వాటి గూడును ధ్వంసం చేసినా 3-7 సంవత్సరాల జైలుశిక్ష, రూ.25 వేల నుంచి రూ.50 వేల వరకు జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంది. అదే షెడ్యూల్‌-2లోని వాటిని చంపినా, హాని కలిగించినా ఇదే రకమైన శిక్ష అమలుకు అవకాశం ఉందని చట్టం చెబుతున్నది.

పర్యావరణంపై కేసీఆర్‌ ప్రేమకు నిదర్శనం జీవో 23

సాధారణంగా దేశవ్యాప్తంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రచారానికో, గుర్తుకు వచ్చినపుడో, ఇంకో సందర్భంలో మాత్రమే మొక్కలు నాటడంపై దృష్టి సారిస్తాయి. కానీ ఏటా మొక్కలు నాటడాన్ని ఓ యజ్ఞంలా చేపట్టేందుకు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం హరితహారం కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. పదేండ్లలో దాదాపు 230 కోట్లకు పైగా మొక్కలను నాటడంతో పచ్చదనం పెంపులో తెలంగాణ దేశంలోనే ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది. మొక్కలు నాటడమే కాకుండా వాటిని సంరక్షించేందుకు కఠినమైన నిబంధనల్ని కూడా కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం రూపొందించింది. అందుకు జూలై 5, 2017న తీసుకువచ్చిన జీవో 23 నిదర్శనం. పారిశ్రామికాభివృద్ధిలో భాగంగా ఇష్టానుసారంగా చెట్లను నరికివేయొద్దనే సదుద్దేశంతో అటవీ పరిరక్షణ చట్టం-1980, సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వులు-1995, వాల్టా చట్టం-2002, 2004.. ఇలా అన్నింటినీ పరిగణనలోనికి తీసుకొని కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం నిబంధనల్ని రూపొందించింది. కానీ హెచ్‌సీయూ విషయంలో రేవంత్‌రెడ్డి ప్రభుత్వం జీవో 23 నిబంధనల్ని తుంగలో తొక్కింది. పైగా జీవో ఉల్లంఘనలపై చర్యలు తీసుకోవాల్సిన రాష్ట్ర అటవీ, పర్యావరణ శాఖనే బాధ్యత మరిచి అది అడవి కాదని భ్రమింపజేసేందుకు నానా తంటాలు పడుతున్నది.

జీవో 23 చెబుతున్నది ఇది…

• రెండు హెక్టార్లలోపు విస్తీర్ణంలో చెట్లను నరికివేయాలంటే ఫారెస్ట్‌ రేంజ్‌ ఆఫీసర్‌ (ఎఫ్‌ఆర్వో) ఆ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించి… ర్యాండమ్‌గా పది శాతం విస్తీర్ణంలోని చెట్ల (రకాలు) జాబితాను రూపొందించి, నిబంధనలకు అనుగుణంగా అనుమతి ఇవ్వాలి.
• రెండు హెక్టార్లకు మించి ఉన్నట్లయితే దానిని హైరిస్క్‌ క్యాటగిరీగా పరిగణిస్తారు. అందుకే ఇక్కడ ఎఫ్‌ఆర్వో ర్యాండమ్‌గా పది శాతం విస్తీర్ణంలో చెట్ల (రకాలు) జాబితాను రూపొందించిన తర్వాత డివిజన్‌ లేదా జిల్లా అటవీ శాఖ అధికారి సమగ్రంగా పరిశీలించాలి.
• యూకలిప్టస్‌, సుబాబుల్‌, క్యాజురినా వంటి మినహాయింపులు ఉన్న చెట్లను నరికివేయాలంటే అనుమతి అవసరంలేదు. కానీ దరఖాస్తుదారుడు కచ్చితంగా స్వీయ ధ్రువీకరణ (సెల్ఫ్‌ సర్టిఫికేషన్‌) ఇవ్వాలి. ఇతర చెట్లు ఉంటే మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా చర్యలు తీసుకోవాలి.
• రెండు హెక్టార్లకు మించిన విస్తీర్ణంలో చెట్ల నరికివేత చేపడితే వాల్టా-2002, 2004 ప్రకారం కచ్చితంగా దరఖాస్తుదారుడు నరికిన చెట్ల సంఖ్యకు రెట్టింపులో మొక్కలను నాటాలి. ఒకవేళ నాటకపోతే అధికారులు అందుకయ్యే మొత్తాన్ని వసూలు చేయాలి.

రేవంత్‌ సర్కారు చేసిందేమిటి…

• సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీలో రెండు హెక్టార్లు కాదు… 161.87 హెక్టార్లలో వందలాది బుల్డోజర్లతో అటవీ ప్రాంతాన్ని ధ్వంసం చేసింది. ఇందుకోసం ఎక్కడా నిబంధనలను అమలు చేయలేదు.
• అందులో 90 శాతం సుబాబుల్‌ చెట్లు ఉన్నాయంటూ అటవీ శాఖతో నివేదికను రూపొందించినట్టు తెలిసింది. ఇది వాస్తవం కాదని పరిశోధక విద్యార్థులు రూపొందించిన డాక్యుమెంటరీలు, నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం చెప్తున్నదే నిజమైనా… జీవో 23 ప్రకారం టీజీఐఐసీ చెట్ల నరికివేతకు దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. సుబాబుల్‌ చెట్లు అయినప్పటికీ ఒక్కో చెట్టుకు రూ.500 చొప్పున చెల్లించాలి. (కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో భాగంగా జగిత్యాల ప్రాంతంలో ఒక చోట ఆరువేల చెట్లను నరికివేయాల్సి వచ్చినపుడు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వం ఇలా సుమారు రూ.30 లక్షలను నీటిపారుదల శాఖ పరంగా చెల్లించడమే కాకుండా అన్ని నిబంధనల్ని అమలు చేసింది. ఇక్కడే కాదు ప్రతిచోటా చెట్ల నరికివేతలో నిబంధనల్ని అమలుచేసింది.)
• కానీ హెచ్‌సీయూ భూముల విషయంలో అసలు దరఖాస్తే చేయలేదు. దీంతో అటవీ శాఖ అధికారులు 400 ఎకరాల్లో పరిశీలన చేసి చెట్ల జాబితానే రూపొందించలేదు. అలాంటప్పుడు 90 శాతం సుబాబుల్‌ చెట్లు ఉన్నాయని నివేదిక ఎలా రూపొందిస్తారని పలువురు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
• 400 ఎకరాల్లో అరుదైన జీవజాలం ఉందనేది వాస్తవం. ఈ నేపథ్యంలో వాటిలో కొన్నిరకాలు ట్రాన్స్‌లొకేషన్‌ చేయాల్సినవి ఉన్నాయని విద్యార్థులు చెప్తున్నారు. చాలామేరకు అరుదైనవి కావడంతో మళ్లీ వాటిని సృష్టించడమనేది సాధ్యం కాదంటున్నారు. దీంతో ప్రభుత్వమే నిబంధనల్ని ఉల్లంఘించి అసలు దరఖాస్తే చేయకుండా, అనుమతి తీసుకోకుండా వందల ఎకరాల్లో అడవిని ధ్వంసం చేసింది.
• ఈ క్రమంలో అటవీ పరిరక్షణ చట్టాలను ఉల్లంఘిస్తే మూడు నెలల నుంచి ఏడాది వరకు జైలు శిక్షతో పాటు రూ.10వేల వరకు జరిమానా విధించే అవకాశాలున్నట్టు అధికారులే చెప్తున్నారు. మరి.. ఇక్కడ ప్రభుత్వమే చట్టాలను ఉల్లంఘించినందున శిక్ష ఎవరికి వేయాలి?

క్యోటో ఒప్పందం ప్రకారం

గోదావర్మన్‌ తిరుముల్క్‌పాడ్‌

వర్సెస్‌ కేంద్రం కేసులో సుప్రీం తీర్పు అది ప్రైవేటు భూమిగాని… సర్కారు జాగా గాని… కనీసంగా పది హెక్టార్లకు మించిన విస్తీర్ణంలో చెట్లు విస్తరిస్తే అది అడవి అన్నది సాక్షాత్తూ దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పు.

తెలంగాణ సర్కారు జీవో 23 ప్రకారం

కనీసంగా రెండు హెక్టార్లకు మించిన స్థలంలో చెట్లు ఉంటే వాటిని ముట్టుకోవాలన్నా అటవీ శాఖ అనుమతి తప్పనిసరి. ఇది తెలంగాణ ప్రభుత్వం జారీ చేసిన జీవో 23 సారాంశం.

వన్యప్రాణి ఒప్పందం- 1972 ప్రకారం

ఇక… మన జాతీయ పక్షి నెమలిని కాదు; దాని గుడ్డును చిదిమినా కనీసంగా మూడేండ్ల పాటు కటకటాలు లెక్కించాల్సిందేనని వన్యప్రాణి చట్టాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.