దంత సంరక్షణే ఆరోగ్యానికి రక్ష!

దంతాలు.. ఇవి మన శరీరంలో గ్రైండర్‌ లాంటివి. గ్రైండర్‌ మాదిరిగానే మనం తిన్న ఆహారాన్ని దంతాలు మెత్తగా నమిలి లోపలికి పంపిస్తాయి. ఈ క్రమంలో ఆహారం సులభంగా జీర్ణం అవుతుంది. శరీరానికి కావల్సిన శక్తి అందుతుంది.

దంతాలు.. ఇవి మన శరీరంలో గ్రైండర్‌ లాంటివి. గ్రైండర్‌ మాదిరిగానే మనం తిన్న ఆహారాన్ని దంతాలు మెత్తగా నమిలి లోపలికి పంపిస్తాయి. ఈ క్రమంలో ఆహారం సులభంగా జీర్ణం అవుతుంది. శరీరానికి కావల్సిన శక్తి అందుతుంది. అంటే దంతాలు మన శరీరంలోని ముఖ్యమైన భాగాల్లో ఒకటి అని చెప్పవచ్చు. ముఖ కవళికలు అందంగా కనిపించడంతోపాటు మనిషి ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే దంతాలు ఆరోగ్యంగా ఉండటం ఎంతో అవసరం. పంటి నొప్పి వస్తే కనీసం మంచినీరు కూడా తాగలేని పరిస్థితిని చాలామంది ఎదుర్కొనే ఉంటారు.

దంత సమస్యలు ఉంటే అవి పూర్తి ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. అందుకే నోటి ఆరోగ్యంలో దంతాలదే కీలక పాత్ర. అంతటి ప్రాధాన్యమైన దంతాలను సంరక్షించుకోవడం చాలా అవసరం. కానీ, ఈ విషయంలో చాలామంది నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తుంటారు. దీని వల్ల దంత సమస్యలు ఉత్పన్నమై, చివరికి తీవ్ర అనారోగ్యానికి దారితీస్తుంది. అయితే చిన్న చిన్న చిట్కాలు, సాధారణ సంరక్షణ చర్యలతో దంత సమస్యలకు చెక్‌ పెట్టవచ్చు. దంతాల ఆరోగ్యం కోసం మనం తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు, దంత సంరక్షణ లేకపోతే కలిగే అనర్థాలు, వాటి లక్షణాలు తదితర అంశాలను నేటి ఊపిరిలో తెలుసుకుందాం.

దంత సంరక్షణలో బ్రష్‌ చేసుకోవడం అత్యంత ముఖ్యమైనది. సాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరూ ఉదయం నిద్ర లేవగానే బ్రష్‌ చేసుకోవడం సర్వసాధారణం. ఇదే దంత సంరక్షణ అనుకుంటారు చాలామంది. అసలు ఉదయం బ్రష్‌ చేయడం కంటే రాత్రి సమయంలో బ్రష్‌ చేయడం వల్ల దంతాలు మరింత ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి. ఉదయం బ్రష్‌ చేసుకుంటే ఫ్రెష్‌గా కనిపిస్తాం. సాధారణంగా రాత్రి సమయంలో మనం నిద్రించినప్పుడు మన శరీరంలోని ఇమ్యూనిటీ కూడా నిద్రిస్తుంది. అంటే రోగనిరోధక వ్యవస్థ మందకొడిగా మారుతుందన్నమాట. మనం ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు వివిధ దఫాలుగా తీసుకున్న ఆహార పదార్థాల్లోని చిన్న చిన్న కణాలు దంతాల మధ్యన ఇరుక్కుపోతాయి.

ఈ పదార్థాల నుంచి రాత్రి సమయంలో బ్యాక్టీరియా పుట్టుకొస్తుంది. అయితే ఈ బ్యాక్టీరియాను అడ్డుకునేందుకు కావల్సిన ఇమ్యూనిటీ అనేది రాత్రి సమయంలో పెద్దగా పనిచేయదు. దీంతో దంతాలు, చిగుళ్లపై బ్యాక్టీరియాలు రెచ్చిపోతాయి. అందుకని రాత్రి సమయంలో పడుకునే ముందు కచ్చితంగా బ్రష్‌ చేయాల్సిందే. ఇలా రాత్రి సమయంలో పడుకునే ముందు బ్రష్‌ చేయడం వల్ల దంతాల మధ్య ఇరుక్కుపోయిన ఆహార పదార్థాలు తొలగిపోయి, బ్యాక్టీరియా ప్రభావం కూడా తగ్గిపోతుంది.

పిల్లల్లో…

సాధారణంగా చిన్న పిల్లలకు రాత్రి సమయంలో పాలు పట్టి, నిద్ర పుచ్చుతారు. పిల్లలకు పట్టే పాలల్లో చక్కర కలపడం వల్ల నోట్లో ఉన్న బ్యాక్టీరియా పాలలో ఉన్న చిక్కదనం, చక్కెర వల్ల రెట్టింపు అవుతుంది. దీంతో నోట్లో ఇన్‌ఫెక్షన్లు ఏర్పడటం లాంటి అనారోగ్య సమస్యలు తలెత్తుతాయి. పెద్ద పిల్లలు సైతం రాత్రి సమయంలో పాలు తాగుతుంటారు. పాలు తాగడం ఆరోగ్యానికి మంచిదే! కానీ, రాత్రి బ్రష్‌ చేసుకోకుండా పడుకుంటే నోట్లో ఉన్న బ్యాక్టీరియా కంటెంట్‌ పెరిగి అది దంతాలు, చిగుళ్లపై ప్రభావం చూపుతుంది.

బ్రష్‌ చేయాలి ఇలా…

• బ్రష్‌ అనేది కనీసం 2 నిమిషాలు చేయాలి.
• 90 శాతం మంది బ్రష్‌ను ముందుకి, వెనక్కి చేస్తారు. కానీ, అలా చేయడం వల్ల దంతాలపైన ఉన్న ఎనామిల్‌ మొత్తం అరిగిపోతుంది. దీంతో పళ్లు జివ్వున లాగి సెన్సిటివిటీ వస్తుంది.
• ఎనామిల్‌ దెబ్బతినకూడదు అనుకుంటే.. బ్రష్‌ అనేది పైకి, కిందకు చేయాలి.
• రాత్రి సమయంలో పడుకునే ముందు కచ్చితంగా బ్రష్‌ చేయాలి.

చిగుళ్ల సంరక్షణ ముఖ్యం

దంతాలకు సమస్య ఏర్పడితే ఏదైనా చికిత్స తీసుకుని ఉపశమనం పొందవచ్చు. అదే చిగుళ్లకు సమస్య ఎదురైతే అది మొదటికే మోసం అవుతుంది. ఎందుకంటే చిగుళ్లు దెబ్బతినడం వల్ల వాటికింద ఉండే ఎముక అరిగిపోతుంది. ఇలా చిగుళ్ల కింద ఉన్న ఎముక అరిగిపోవడాన్ని వైద్య పరిభాషలో ‘పెరియోడాంటైటిస్‌’ అంటారు. అంటే పంటి చుట్టూ ఉన్న ఎముక దెబ్బ తిని, దంతాలు వదులు అవుతాయి. అయితే ఈ సమస్య వెంటనే బయట పడదు. ముఖ్యంగా డయాబెటిస్‌ ఉన్న వారికి ఈ డాంటైటిస్‌ వచ్చే అవకాశం రెండింతలు అధికం. కొన్ని మందుల వల్ల కూడా చిగుళ్ల వాపు వస్తుంది. మూర్చ వ్యాధిగ్రస్తులు తీసుకునే మందుల వల్ల చిగుళ్ల వాపు తలెత్తుతుంది. నోటి ఇన్‌ఫెక్షన్స్‌ ఉన్నప్పుడు గుండె ఆపరేషన్‌లు గాని, క్యాటరాక్ట్‌ ఆపరేషన్‌లు గాని చేయించుకోలేం. ఇన్‌ఫెక్షన్స్‌ తగ్గిన తరువాతనే సర్జరీలు చేస్తారు. అంటే శస్త్రచికిత్సలు చేయించుకోవాలంటే నోటి ఆరోగ్యం తప్పనిసరి.

పెరియోడాంటైటిస్‌ లక్షణాలు

• బ్రష్‌ చేసేటప్పుడు దంతాల మధ్య నుంచి రక్తం వస్తుంది.
• చిగుళ్లు ఎరుపు రంగులోకి మారుతాయి.
• చిగుళ్లలో వాపు కనిపిస్తుంది.
• నోటి నుంచి దుర్వాసన వస్తుంది.
• దంతాలు వదులుగా మారి, ఊగడం మొదలవుతుంది.

దంత సంరక్షణలో జాగ్రత్తలు

• ప్రతీ మూడు నెలలకు ఒకసారి బ్రష్‌ మార్చాలి. సాఫ్ట్‌గా ఉండే బ్రష్‌లనే వాడాలి.
• సంవత్సరానికి ఒకసారి వైద్యుల వద్దకు వెళ్లి దంతాలను క్లీన్‌ చేయించుకోవాలి.
• ఆహారపు అలవాట్లు మార్చుకోవాలి.
• ఆహారాన్ని నమిలి తినాలి.
• స్వీట్స్‌ తినడం తగ్గించాలి.
• జంక్‌ ఫుడ్‌కు వీలైనంత దూరంగా ఉండాలి.
• చిన్నపిల్లలకు సిరప్‌లు వేసినప్పుడు వెంటనే నీటితో నోరు శుభ్రం చేయాలి.
• ధూమపానం మానేయాలి.
• కూల్‌డ్రింక్స్‌, బేవరేజస్‌ను పూర్తిగా నిలిపివేయాలి. అవి ఎనామిల్‌ను కరగదీస్తాయి.
• పాన్‌పరాగ్‌, గుట్కా వంటి వాటి వల్ల నోటి క్యాన్సర్స్‌ వస్తాయి.
• ఏదైనా ఆహార పదార్థం తీసుకున్న గంటన్నర తరువాత మాత్రమే బ్రష్‌ చేయాలి. కారణం ఆహార పదార్థం తీసుకున్నప్పుడు అందులోని యాసిడ్స్‌ వల్ల ఎనామిల్‌ మెత్తబడుతుంది. ఒక గంటన్నర తరువాత అది మళ్లీ గట్టిపడుతుంది. అందుకని తిన్న వెంటనే బ్రష్‌ చేయడం వల్ల మెత్తబడిన ఎనామిల్‌ తొలగిపోతుంది. అందుకని గంటన్నర తరువాత చేస్తే ఎనామిల్‌కు ఏ ఇబ్బందీ ఉండదు.
• బ్రష్‌లను బాత్రూమ్‌లో ఓపెన్‌గా పెట్టకూడదు. అలా పెట్టడం వల్ల బాత్రూమ్‌లో ఉండే బ్యాక్టీరియాలు, వైరస్‌లు బ్రష్‌పైకి చేరిపోతాయి. అవే బ్రష్‌లతో మనం దంతాలు తోమినప్పుడు అవన్నీ మన నోటి ద్వారా శరీరంలోకి వెళ్లి.. వివిధ రకాల అనారోగ్య సమస్యలకు కారణం అవుతాయి.
• డయాబెటిస్‌ రోగులు షుగర్‌ కంట్రోల్‌ ఉండేవిధంగా చూసుకోవాలి.
• దంతాలను రోజుకు రెండు సార్లు బ్రష్‌ చేయాలి. (ఉదయం లేవగానే, రాత్రి నిద్రించే ముందు బ్రష్‌ చేయాలి. రాత్రి బ్రష్‌ చేసిన తరువాత ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవద్దు)
• ఫ్లోరైడ్‌ టూత్‌పేస్ట్‌ వాడాలి.
• బ్రషింగ్‌ను సున్నితంగా ఒక పద్ధతి ప్రకారం చేయాలి
• కనీసం రెండు నిమిషాలపాటు బ్రష్‌ చేయాలి.
• ప్రతి 6 నెలలకు ఒకసారి దంత పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
• డయాబెటిక్‌ రోగులు ప్రతి 6 నెలలకు ఒకసారి దంతాలను శుభ్రం చేయించుకోవాలి.
• డయాబెటిక్‌ ఉన్నవారు కచ్చితంగా తమకు డయాబెటిక్‌ ఉన్న విషయాన్ని దంత వైద్యుడికి చెప్పాలి.
• నోటిలో ఏర్పడే సమస్యలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి.
• డయాబెటిక్‌ రోగులు తీసిపెట్టుకునే దంతాల సెట్‌ని వాడటం తగ్గించుకోవాలి.
• గళ్లుప్పును గోరువెచ్చని నీటిలో వేసి ప్రతిరోజు నోటిని శుభ్రపర్చుకోవాలి. దీని వల్ల కొంత వరకు నోటి ఇన్‌ఫెక్షన్లు కంట్రోల్‌ అవుతాయి. స్వీట్లు, భోజనం తీసుకున్న తరువాత నోటిని శుభ్రం చేసుకోవడం ఉత్తమం.

-మహేశ్వర్‌రావు బండారి
– డాక్టర్‌ ప్రసాద్‌ మేక
ప్రాక్టో డెంటిస్ట్‌ అండ్‌ ఇంప్లాంటలాజిస్ట్‌
కిమ్స్‌ హాస్పిటల్‌, సికింద్రాబాద్‌