Visit:
Dengue | వాతావరణ మార్పులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఈ ప్రభావం ఇప్పుడు అంటువ్యాధుల వ్యాప్తిలో కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా డెంగ్యూ వంటి దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులు గతంతో పోలిస్తే ముందుగానే ప్రారంభమవడం, ఎక్కువ కాలం కొనసాగడం, కొత్త ప్రాంతాలకు విస్తరించడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, వర్షపాతం తీరు మారడం, పట్టణీకరణ వేగవంతం కావడం వంటి అంశాలు డెంగ్యూ వ్యాప్తికి అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టిస్తున్నాయని ఆరోగ్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. గతంలో డెంగ్యూ ప్రధానంగా వర్షాకాలానికే పరిమితమై ఉండేది. అయితే ప్రస్తుతం భారత్ తో పాటు ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో ఈ వ్యాధి ఏడాది పొడవునా కనిపించే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. గతంలో అరుదుగా నమోదైన ప్రాంతాల్లో కూడా డెంగ్యూ కేసులు వెలుగుచూస్తున్నాయి. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా దోమల జీవన చక్రం మారిపోవడం ఇందుకు ప్రధాన కారణంగా చెబుతున్నారు.
డెంగ్యూ వైరస్ సోకిన ఈడిస్ (Aedes) దోమ కాటు ద్వారా ఈ వ్యాధి వ్యాపిస్తుంది. ఈ దోమలు వేడి, తేమ ఎక్కువగా ఉండే వాతావరణంలో వేగంగా పెరుగుతాయి. ఇంటి చుట్టుపక్కల పూల కుండీలు, వాటర్ కూలర్లు, పాత టైర్లు, నిర్మాణ ప్రదేశాలు, టెర్రస్లపై నిల్వ ఉండే నీరు, మూతలు లేని నీటి డబ్బాలు, డ్రెయినేజీల్లో నిలిచిపోయిన నీరు వీటి సంతానోత్పత్తికి అనువైన ప్రదేశాలుగా మారుతాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, వర్షపాతం సమయాలు మారడం వల్ల దోమల పెరుగుదలకు అనుకూల పరిస్థితులు మరింత విస్తరిస్తున్నాయి. వేడి వాతావరణంలో దోమలు త్వరగా ఎదగడమే కాకుండా, ఎక్కువసార్లు మనుషులను కుట్టడం, ఎక్కువ రోజులు జీవించడం జరుగుతుంది. దీంతో వైరస్ వ్యాప్తి వేగం కూడా పెరుగుతుంది. అలాగే అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా డెంగ్యూ వైరస్ దోమ శరీరంలో పరిపక్వం చెందడానికి పట్టే సమయం తగ్గుతుంది. దీంతో వైరస్ను మోసే దోమలు మరింత వేగంగా ఇతరులకు వ్యాధిని సంక్రమింపజేస్తాయి. అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితులు కొనసాగితే డెంగ్యూ వ్యాప్తి ఒక్కసారిగా పెరిగి పెద్ద ఎత్తున వ్యాధి ప్రబలే అవకాశం ఉంటుంది.
గతంలో డెంగ్యూ కేసులు ప్రధానంగా వర్షాకాలంలో, ఆ తర్వాతి రోజుల్లో నమోదయ్యేవి. అయితే ప్రస్తుతం వర్షపాతం తీరు అనిశ్చితంగా మారడంతో డెంగ్యూ వ్యాప్తి కూడా ఊహించలేని విధంగా మారుతోంది. ఒక్కసారిగా కురిసే భారీ వర్షాలు, వరదల వల్ల అనేక చోట్ల నీరు నిల్వ ఉండి దోమల పెరుగుదలకు అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. అలాగే కరువు పరిస్థితులు కూడా డెంగ్యూ ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నాయి. నీటి కొరత కారణంగా ప్రజలు ఇంట్లో నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం ఎక్కువవుతుంది. ఆ నీటి పాత్రలను మూతలు లేకుండా ఉంచితే అవి ఈడిస్ దోమలకు సంతానోత్పత్తి కేంద్రాలుగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల భారీ వర్షాలు మాత్రమే కాకుండా దీర్ఘకాలిక ఎండల పరిస్థితులు కూడా డెంగ్యూ వ్యాప్తికి దోహదం చేస్తున్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో గతంలో చల్లని వాతావరణం కారణంగా డెంగ్యూ కనిపించని ప్రాంతాల్లో కూడా ఇప్పుడు ఈడిస్ దోమలు జీవించగలుగుతున్నాయి. ఎత్తైన ప్రాంతాలు, సమశీతోష్ణ ప్రాంతాల్లో కూడా డెంగ్యూ కేసులు నమోదయ్యే ప్రమాదం పెరుగుతోంది. దీంతో ఇప్పటివరకు ఈ వ్యాధి ప్రభావం తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల ప్రజలు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు దోమల మనుగడను తగ్గించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే డెంగ్యూ ప్రమాద ప్రాంతాలు విస్తరిస్తున్నాయనే అభిప్రాయం నిపుణుల్లో వ్యక్తమవుతోంది. వాతావరణ మార్పులతోపాటు వేగంగా జరుగుతున్న పట్టణీకరణ కూడా డెంగ్యూ వ్యాప్తిని మరింత పెంచుతోంది. జనసాంద్రత అధికంగా ఉండే నగరాలు, నిర్మాణ పనులు, సరైన డ్రెయినేజీ లేకపోవడం, చెత్త పేరుకుపోవడం, తాగునీటి సరఫరాలో అంతరాయాలు వంటి అంశాలు దోమల పెరుగుదలకు అనుకూలంగా మారుతున్నాయి. అలాగే ప్రజల ప్రయాణాలు పెరగడం వల్ల వైరస్ ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి సులభంగా వ్యాపించే అవకాశం ఉంటుంది. డెంగ్యూ నివారణ కోసం వ్యాధి ప్రబలిన తర్వాత కాకుండా ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని ఆరోగ్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. వారానికి ఒకసారి ఇంటి చుట్టుపక్కల నిల్వ నీరు ఉందో లేదో పరిశీలించడం, నీటి నిల్వ పాత్రలకు తప్పనిసరిగా మూతలు పెట్టడం, కూలర్లు, డ్రెయినేజీలను తరచూ శుభ్రం చేయడం, పాత డబ్బాలు, టైర్లను సక్రమంగా తొలగించడం, దోమల నివారణ క్రీములు లేదా స్ప్రేలు ఉపయోగించడం, పగటి సమయంలో పూర్తి చేతుల దుస్తులు ధరించడం వంటి చర్యలు డెంగ్యూ ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి. ఈడిస్ దోమలు ప్రధానంగా పగటి వేళల్లో కుడతాయని గుర్తుంచుకోవాలి.
జ్వరం వచ్చినప్పుడు తీవ్రమైన ఒళ్లునొప్పులు, తలనొప్పి, కళ్ల వెనుక నొప్పి, చర్మంపై దద్దుర్లు, వాంతులు, కడుపు నొప్పి, చిగుళ్లు లేదా ముక్కు నుంచి రక్తస్రావం, అధిక నీరసం, అకస్మాత్తుగా బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. డెంగ్యూను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి చికిత్స తీసుకుంటే తీవ్రమైన సమస్యలను నివారించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాతావరణ మార్పులను పూర్తిగా నియంత్రించడం ప్రపంచ దేశాల సమిష్టి బాధ్యత అయినప్పటికీ, డెంగ్యూ నివారణ మాత్రం ప్రతి ఇంటి నుంచే ప్రారంభమవుతుంది. ఇంటి పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచడం, నిల్వ నీరు లేకుండా చూసుకోవడం, దోమల పెరుగుదలను అరికట్టడం ద్వారా డెంగ్యూ వ్యాప్తిని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
