తెలంగాణ మాడల్‌

ఓవైపు అభివృద్ధిని పరుగులు పెట్టిస్తూ వాటి ఫలితాలను ప్రజలకు చేర్చడం... మరోవైపు సంక్షేమ పథకాలతో బడుగు వర్గాలకు అండగా నిలిచి వారిని ఉద్ధరించడం.

ప్రతి రంగంలోనూ విప్లవాత్మక సంస్కరణలు
అన్ని వర్గాల ప్రజలను ఆదుకునేలా పథకాలు
ఓవైపు అభివృద్ధిని పరుగులు పెట్టిస్తూ వాటి ఫలితాలను ప్రజలకు చేర్చడం… మరోవైపు సంక్షేమ పథకాలతో బడుగు వర్గాలకు అండగా నిలిచి వారిని ఉద్ధరించడం.. ఇంకోవైపు భవిష్యత్తు తరాలకు సైతం లబ్ధి చేకూర్చేలా నిర్ణయాలు తీసుకొని, కార్యక్రమాలు అమలు చేయడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత. ప్రతి వ్యక్తికి.. ప్రతి కుటుంబానికి.. అండగా నిలిచినప్పుడే ఆ ప్రభుత్వాలు సఫలమైనట్టు లెక్క. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ నేతృత్వంలోని తెలంగాణ ప్రభుత్వం వీటన్నింటినీ అమలు చేసి చూపిస్తున్నది. అన్ని వర్గాల ప్రజలను ఆదుకునేలా ఆదర్శనీయ పథకాలు, అద్భుత సంస్కరణలు, కార్యక్రమాలు అమలు చేస్తున్నది. ఫలితంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం అన్ని రంగాల్లో ఎనిమిదేండ్లలోనే దేశంలోనే అగ్రగామిగా నిలిచింది. రాష్ట్రంలో అమలవుతున్న పథకాలు, సంస్కరణలను పరిశీలిస్తే.. అభివృద్ధి, మానవీయ కోణం, ప్రజా సంక్షేమం, భవిష్యత్తు పట్ల చిత్తశుద్ధి కనిపిస్తాయి. అందుకే.. రైతులు, వ్యాపారవేత్తలు, విద్యార్థులు, వృద్ధులు, మహిళలు, నిరుద్యోగులు.. ఇలా అన్ని వర్గాల వారి జీవన ప్రమాణాలు పెరిగాయి. ఫలితంగా ‘ఇదీ తెలంగాణ మాడల్‌’ అనిపిస్తున్నాయి.

రైతుబంధు
ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో పెట్టుబడికి పైసల్లేక రైతులు పడ్డ గోస అంతా ఇంతా కాదు. పెట్టుబడికి ప్రైవేటు వ్యాపారుల వద్ద అధిక వడ్డీలకు అప్పులు చేసి ప్రాణాల మీదకి తెచ్చుకునేవారు. ప్రభుత్వం నుంచి నయా పైసా సాయం అందేది కాదు.

• రైతులకు పంట పెట్టుబడి సాయం అందించడమే లక్ష్యంగా 2018 మే 10వ తేదీన సీఎం కేసీఆర్‌ రైతుబంధు పథకానికి శ్రీకారం చుట్టారు. ఈ పథకం కింద ప్రతి రైతుకు గల మొత్తం భూమికి ఏడాదికి ఎకరాకు ప్రభుత్వం రూ.10 వేల పెట్టుబడి సాయం అందిస్తున్నది.
• ఈ పథకం రైతులకు అప్పుల నుంచి విముక్తి కల్పించింది. సాగుకు ముందే పెట్టుబడి సాయం అందుతుండటంతో రైతుల్లో భరోసా కలిగింది. ధైర్యంగా వ్యవసాయం చేస్తున్నారు.
• ఆరేండ్లలో ఈ పథకం ద్వారా రూ.58 వేల కోట్లను రైతుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ చేసింది. ఈ పథకం ద్వారా ఏటా 60 లక్షలకు పైగా రైతులకు లబ్ధి చేకూరుతున్నది.

రైతుబీమా
ఉమ్మడి ఏపీలో రైతు మరణిస్తే ఆ కుటుంబం రోడ్డున పడాల్సిందే. ప్రభుత్వం నుంచి నయా పైసా సాయం అందేది కాదు. పెద్ద దిక్కును కోల్పోయి ఆ కుటుంబం చిన్నాభిన్నం అయ్యేది.

• టీఆర్‌ఎస్‌ ప్రభుత్వం 2018 ఆగస్టులో రైతుబీమా పథకాన్ని ప్రారంభించింది. కారణం ఏదైనా సరే రైతు మరణిస్తే ఆ కుటుంబానికి ఈ పథకం కింద రూ.5 లక్షల ఆర్థిక సాయం అందిస్తున్నది.
• గడిచిన ఐదేండ్లలో వివిధ కారణాలతో మరణించిన 86 వేలకు పైగా రైతు కుటుంబాలకు ఒక్కొక్కరికి రూ.5 లక్షల చొప్పున రూ.4,300 కోట్లను అందించింది.

సాగు విస్తీర్ణం
2014లో తెలంగాణలో వానకాలం, యాసంగి రెండు సీజన్లలో కలిపి సాగు విస్తీర్ణం 1.31 కోట్ల ఎకరాలు మాత్రమే.

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం అమలు చేసిన రైతు సంక్షేమ పథకాలు రైతుబంధు, ఉచిత విద్యుత్తు, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు, మిషన్‌ కాకతీయ పథకాల అమలుతో రాష్ట్రంలో సాగు విస్తీర్ణం భారీగా పెరిగింది.
  2020-21లో రాష్ట్రంలో సాగు విస్తీర్ణం 2.02 కోట్ల ఎకరాలుగా నమోదైంది.
• ఎనిమిదేళ్లలో సాగు విస్తీర్ణం ఏకంగా 71 లక్షల ఎకరాలు పెరిగింది.

ఆదర్శంగా జోనల్‌ వ్యవస్థ
ఉద్యోగాల భర్తీలో అసమానతలు. రాష్ట్రమంతా రెండే జోన్లు. లోకల్‌, నాన్‌ లోకల్‌ పోస్టుల కోటాలో గందరగోళం. కొన్నింటిలో 70 : 30.. మరికొన్నింటిలో 85 : 15 శాతం.. ఇలా ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో అనేక అసమానతలుండేవి.

• వీటన్నింటికి చెక్‌పెడుతూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కీలక సంస్కరణలు చేపట్టింది. 2018లో రాష్ర్టాన్ని 7 జోన్లు, రెండు మల్టీజోన్లుగా పునర్వవస్థీకరించింది. దీంతో ఆయా జోనల్‌ క్యాడర్‌ పోస్టులు పెరిగాయి. ఆయా పోస్టులన్నీ సంబంధిత జోన్లలోని వారికి దక్కేలా చర్యలు చేపట్టింది.
• లోకల్‌.. నాన్‌ లోకల్‌ కోటాకు తెరదించుతూ.. అటెండర్‌ టూ ఆర్డీవో వరకు 95 శాతం స్థానికులకు దక్కేలా ఉత్తర్వులిచ్చింది. ఉద్యోగాలన్ని తెలంగాణ భూమి పుత్రులకే దక్కేలా సంస్కరణలు చేసింది.

గొర్రెలు, చేపల పంపిణీ
ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వాలు కుల వృత్తులను పట్టించుకోకుండా వాటిపై ఆధారపడిన వారి జీవితాలను ఆగం చేశాయి.

• గొల్ల కురుమలను ఆదుకొనేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2017లో గొర్రెల పంపిణీ పథకానికి శ్రీకారం చుట్టింది. మత్స్యకారులను ఆర్థికంగా బలోపేతం చేసేందుకు 2016-17లో ఉచిత చేప పిల్లల పంపిణీ పథకం ప్రారంభించింది.
• ఇప్పటివరకు రూ. 4,914 కోట్లతో 81.60 లక్షల గొర్రెలు పంపిణీ చేసింది. గొర్రెల పథకం ద్వారా 3.88 లక్షల మందికి లబ్ధి చేకూరగా, 1.30 కోట్ల గొర్రె పిల్లల ఉత్పత్తి అయ్యాయి. రూ. 6,500 కోట్ల సంపద సృష్టి జరిగింది.
• మత్స్యకారులకు రూ.354 కోట్లతో 426 కోట్ల చేప పిల్లలు, రూ.45 కోట్లతో 54 కోట్ల రొయ్య పిల్లలు పంపిణీ చేసింది. దీంతో రాష్ట్ర పశుసంపద పెరిగింది. చేప పిల్లల పంపిణీ పథకం ద్వారా 4 లక్షల మంది మత్స్యకారులకు లబ్ధి కలిగింది. సుమారు రూ.26 వేల కోట్ల సంపద సృష్టి జరిగింది.

హరితహారం
గతంలో తెలంగాణలో 24 శాతం మాత్రమే పచ్చదనం ఉండేది. అడవుల పునరుద్ధరణ లేదు. పట్టణ పార్కులు లేవు. 5 ఫారెస్టు సర్కిళ్లు, 28 ఫారెస్టు డివిజన్లు, 106 ఫారెస్ట్‌ రేంజ్‌లు మాత్రమే ఉండేవి.

• హరితహారం పథకాన్ని 2015 జూలై 3న సీఎం కే చంద్రశేఖర్‌రావు ప్రారంభించారు.
  24 శాతంగా ఉన్న పచ్చదనాన్ని 33 శాతానికి పెంచడమే ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.
• ఇప్పటివరకు 250 కోట్ల మొక్కలు నాటారు. పచ్చదనం 7 శాతం పెరిగి 31.7 శాతానికి చేరింది. ఈ పథకం కోసం రూ.8,816.11 కోట్లు ఖర్చు పెట్టారు. అటవీ పచ్చదనం సాంద్రత 52.42 లక్షల ఎకరాలకు పెరిగింది. 109 అర్బన్‌ ఫారెస్టులు, 12 ఫారెస్టు సర్కిళ్లు, 46 ఫారెస్టు డివిజన్లు, 185 అటవీ రేంజ్‌లు ఉన్నాయి. 5 వేల ఎకరాల్లో కోతులకు ప్రత్యేకంగా మంకీ పార్క్‌లు ఏర్పాటు అయ్యాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక పచ్చదనం పెరిగిన నగరంగా హైదరాబాద్‌ అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.

బస్తీ దవాఖానలు
పట్టణ పేదలు చిన్న ఆరోగ్య సమస్య వచ్చినా ప్రైవేట్‌కు వెళ్లి వేలకు వేలు ఖర్చు చేసుకునేవారు.

• రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2018 నుంచి జీహెచ్‌ఎంసీ పరిధిలో దశలవారీగా 259 బస్తీ దవాఖానాలను ప్రారంభించింది. వీటిల్లో వైద్యసేవలతోపాటు 195 రకాల మందులు, 57 రకాల ల్యాబ్‌ పరీక్షలు ఉచితంగా అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
• అందుబాటులో వైద్యం అందింది. గాంధీ, ఉస్మానియా, ఫీవర్‌ హాస్పిటల్‌ వంటివాటిపై ఒత్తిడి తగ్గింది. దీంతో టెర్షియరీ కేర్‌ సేవలు మెరుగుపడ్డాయి.
• బస్తీ దవాఖానల ద్వారా సుమారు 96 లక్షల మంది లబ్ధి పొందారు.

కేసీఆర్‌ కిట్లు
గతంలో పేద మహిళలు గర్భంతో ఉన్నా కూలీ పనులకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి. ఆర్థిక స్థోమత లేక పోషకాహారం తినలేక ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడేవారు.

• 2017లో కేసీఆర్‌ కిట్‌ పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. గర్భిణులకు దశలవారీగా రూ.15 వేల వరకు ఆర్థిక సాయం అందిస్తున్నారు. వారిని దవాఖానకు, ఇంటికి తీసుకెళ్లేందుకు అమ్మ ఒడి (102) వాహనాలను ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది.
• గర్భిణులు, బాలింతలు ఇంటివద్దే పోషకాహారం తీసుకోవడం, 102లో ప్రసవాలకు వెళ్లడంతో మాతాశిశుమరణాలు తగ్గాయి. ఎంఎంఆర్‌ 92 నుంచి 56కు, ఐఎంఆర్‌ 39 నుంచి 21కి, ఎన్‌ఎంఆర్‌ 25 నుంచి 17కు తగ్గింది.
• కేసీఆర్‌ కిట్‌ పథకం కింద ఇప్పటివరకు 13.30 లక్షల మందికి, రూ.1,176 కోట్ల నగదును బదిలీ చేశారు. అమ్మ ఒడి వాహనాలను 41 లక్షల మంది వినియోగించుకున్నారు.

టీ డయాగ్నోస్టిక్స్‌
గతంలో వ్యాధినిర్ధారణ పరీక్షల కోసం ప్రైవేట్‌ ల్యాబులే దిక్కు. వేలకువేలు ఖర్చు చేయాల్సి వచ్చేది. డబ్బు లేక వ్యాధి ముదిరేవరకు పరీక్షలు చేయించుకోక అవస్థలు పడేవారు.

• ప్రభుత్వం 2018 నుంచి తెలంగాణ డయాగ్నోస్టిక్స్‌ కేంద్రాలను ప్రారంభించింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పీహెచ్‌సీలు మొదలు అన్ని స్థాయిల దవాఖానల్లో ఉచిత పాథాలజీ, రేడియాలజీ, వైరాలజీ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
• పేదలపై ఆర్థిక భారం తగ్గింది. వ్యాధి ముదరక ముందే గుర్తించి, వెంటనే వైద్యం అందిస్తున్నారు. దీంతో ప్రజల ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం పెరిగింది.
• ప్రతి నెలా 4-5 లక్షల శాంపిళ్లను ఈ ల్యాబుల్లో పరీక్షిస్తున్నారు.

24 గంటల విద్యుత్తు
ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో హైదరాబాద్‌లోనూ కనీసం 4 నుంచి 6 గంటల పాటు విద్యుత్తు కోతలుండేవి. జిల్లా కేంద్రాలు, మున్సిపాలిటీల్లో 6 నుంచి 10 గంటలు.. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కనీసం 12 గంటల పాటు విద్యుత్తు ఉండేది కాదు.. పరిశ్రమలకు వారంలో 2 రోజులపాటు పవర్‌ హాలిడేలు ఇచ్చేవారు. వ్యవసాయానికి 4-6 గంటల విద్యుత్తు అర్ధరాత్రి, అపరాత్రి అనే భేదం లేకుండా ఇచ్చేవారు.

• సీఎం కేసీఆర్‌ పాలనాపగ్గాలు చేపట్టిన ఆరు నెలల్లోనే నిరంతర విద్యుత్తు పథకాన్ని ప్రారంభించారు. ఇప్పుడు.. గృహ, వాణిజ్య, పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ రంగాలకు 24 గంటలపాటు నిరంతరాయంగా విద్యుత్తు అందిస్తున్నారు. వ్యవసాయానికి 2018
  జనవరి 1 నుంచి 24 గంటలపాటు నిరంతరాయంగా ఉచిత విద్యుత్తు అందిస్తున్నారు. మరోవైపు 5,080 మెగావాట్ల థర్మల్‌ విద్యుత్తు ప్రాజెక్టుల నిర్మాణాలను చేపట్టింది.
• నిరంతర విద్యుత్తు పరిశ్రమలను, పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తున్నది. రాష్ట్రంలో సాగువిస్తీర్ణం పెరిగి, అన్ని రకాల ఉత్పత్తులు రెండింతలయ్యాయి. రాష్ట్రం వచ్చిన కొత్తలో 2,700 మెగావాట్ల విద్యుత్తు కొరత ఉండేది. ఇప్పుడు 14,160 మెగావాట్లను (29.3.2022) కూడా ఎలాంటి ఒడిదుడుకులు లేకుండా సరఫరా చేశారు. ఇప్పుడు దేశంలోనే అత్యధిక తలసరి విద్యుత్తు వినియోగం (2012 యూనిట్లు) ఉన్న రాష్ట్రంగా తెలంగాణ అగ్రస్థానంలో ఉన్నది. 2014-15లో ఇది కేవలం 1,356 యూనిట్లు మాత్రమే.

మిషన్‌ భగీరథ
ఒకప్పుడు తాగునీటికి ప్రజలు అష్టకష్టాలు పడేవారు. నీళ్ల కోసం కొట్లాటలు, ధర్నాలు, రాస్తారోకోలు జరిగేవి. ప్రజలు కిలోమీటర్ల కొద్ది దూరంలోకి వెళ్లి తీసుకరావాల్సి వచ్చేది.

• 2015లో మిషన్‌ భగీరథను ప్రారంభించి ఇంటింటికి శుద్ధి చేసిన నదీ జలాలను అందిస్తున్నారు. రూ.45 వేల కోట్లతో పనులు చేశారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి వ్యక్తికి 100 లీటర్లు, పట్టణాల్లో 135 లీటర్లు, నగరాల్లో 150 లీటర్లు సరఫరా చేస్తున్నారు. రాష్ట్రంలోని 22,882 ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు, 27,310 అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలకు భగీరథ ద్వారా నీటిని సరఫరా చేస్తున్నారు.
• మిషన్‌ భగీరథతో ఇంటికే నల్లా నీళ్లు వస్తున్నాయి. ఫ్లోరైడ్‌ పీడిత గ్రామాలకు శుద్ధి చేసిన నీటిని సరఫరా చేయడంతో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటయ్యాక కొత్తగా రాష్ట్రంలో ఫ్లోరైడ్‌ కేసులు నమోదు కాలేదు. ఈ ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం అవార్డును కూడా అందించింది. అనేక రాష్ర్టాలు అధ్యయనానికి వచ్చి వారి రాష్ర్టాల్లో అమలు చేయడానికి సిద్ధమయ్యాయి.
• రాష్ట్రంలోని 23,890 అవాసాల్లోని 54 లక్షల గ్రామీణ ప్రజలకు తాగునీటిని సరఫరా చేస్తున్నారు.

గిరిజనులకు 10 శాతం రిజ్వేషన్లు
రాష్ట్రంలో గిరిజన జనాభాకు అనుగుణంగా రిజర్వేషన్‌ పెంచాలని దశాబ్దాలుగా పోరాడుతున్నారు.

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం గిరిజన రిజర్వేషన్ల పెంపునకు 2015 మార్చి 3న కమిషన్‌ ఏర్పాటు చేసింది. 10 శాతానికి పెంచాలన్నసిఫారసుల మేరకు 2017 ఏప్రిల్‌16న ఎస్టీ రిజర్వేషన్ల పెంపు కోసం అసెంబ్లీ తీర్మానం ఆమోదించింది. అప్పటి నుంచి కేంద్రం వద్ద పెండింగ్‌లో ఉండటంతో.. 2022 సెప్టెంబర్‌ 30న గిరిజనులకు రిజర్వేషన్‌ 10 శాతానికి పెంచుతూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జీవో విడుదల చేసింది.
• రిజర్వేషన్‌ పెంపుతో గిరిజనులకు విద్య, ఉద్యోగ రంగాల్లో అవకాశాలు పెరుగనున్నాయి. వారి జీవన ప్రమాణాలు పెరగనున్నాయి.
• రాష్ట్రంలో సుమారు 40 లక్షల మంది గిరిజనులు ఉన్నారు. ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో వీరంతా లబ్ధి పొందుతారు.

పాలనా సంస్కరణలు
ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో 10 జిల్లాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. ప్రజలు కలెక్టర్‌ను కలువాలన్నా ఇబ్బందులు పడాల్సి వచ్చేది. జిల్లా కేంద్రాల్లో కలెక్టర్‌ కార్యాలయం ఒక దగ్గర, వ్యవసాయ కార్యాలయం మరో దగ్గర విసిరేసినట్టుగా ఉండేవి. ఎమ్మెల్యేలకు అధికారిక నివాసాలే లేవు. ప్రజలు తమ సమస్యలను ఎమ్మెల్యేకు తెలపాలంటే నేరుగా ఎమ్మెల్యేల ఇంటికే వెళ్లాల్సి వచ్చేది.

• తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత ప్రభుత్వం పరిపాలన సంస్కరణలు చేపట్టింది. 10 జిల్లాల స్థానంలో 33 జిల్లాలు ఏర్పాటు చేసింది. వాటికి సమీకృత భవనాలను నిర్మిస్తున్నది. ఎమ్మెల్యేలు ప్రజలకు, అధికారులకు అందుబాటులో ఉండేలా 104 నియోజకవర్గాల్లో క్యాంపు కార్యాలయాలు నిర్మిస్తున్నారు. ఇప్పటికే 90 పూర్తయ్యాయి.
• జిల్లాల ఏర్పాటుతో ప్రజల వద్దకు పాలన వచ్చింది. కలెక్టర్ల సంఖ్య పెరిగింది. అన్ని శాఖల జిల్లా అధికారులు పెరిగారు. జిల్లా కార్యాలయాలు ఒకే చోట ఉండే విధంగా సమీకృత జిల్లా కలెక్టరేట్లను నిర్మిస్తున్నది. ప్రజలకు ఇబ్బందులు తప్పాయి. క్యాంపు కార్యాలయాల్లో ఎమ్మెల్యేలను కలుస్తున్నారు.

టీఎస్‌ ఐపాస్‌
తెలంగాణ ఏర్పాటుకు ముందు పరిశ్రమలకు అనుమతి పొందేందుకు అనేకరకాల కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సివచ్చేది. ఒక పరిశ్రమ గ్రౌండ్‌ కావాలంటే తక్కువలో తక్కువ ఒక సంవత్సరంపైన సమయం పట్టేది.

• తెలంగాణ ఏర్పాటు తరువాత 2015 జనవరి నుంచి టీఎస్‌ ఐపాస్‌(తెలంగాణ స్టేట్‌ ఇండస్ట్రియల్‌ ప్రాజెక్ట్‌ అప్రూవల్‌ అండ్‌ సెల్ఫ్‌ సర్టిఫికేషన్‌ సిస్టం) చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టి సింగిల్‌ విండో పద్ధతిలో అనుమతులు ఇస్తున్నారు.
• ఇందులో భాగంగా దరఖాస్తు చేసిన రోజు నుంచే పరిశ్రమ నిర్మాణం చేపట్టవచ్చు. దరఖాస్తు చేసిన 15 రోజుల్లో అనుమతి రాకుంటే అది డీమ్డ్‌ అప్రూవల్‌గా పరిగణిస్తారు.
• టీఎస్‌ ఐపాస్‌ వచ్చినప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు 18,761 పరిశ్రమలకు అనుమతులు జారీచేయగా, వీటి ద్వారా రూ. 2,26,806 కోట్ల పెట్టుబడులు, అలాగే, 16.32 లక్షల ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలు లభించాయి.

పల్లె ప్రగతి
ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో గ్రామం అంటే.. గుంతలు పడ్డ రోడ్లు, ఎక్కడో ఒకటి కనిపించే వీధి దీపాలు, ఎక్కడపడితే అక్కడ చెత్తాచెదారం.. ఇలాంటి దీనస్థితి ఉండేది. ఇక వర్షాకాలం వస్తే గ్రామాలు జ్వరాలతో వణికిపోయేవి.

• గ్రామాల రూపు రేఖలు మార్చడానికి పల్లె ప్రగతి 2019లో సెప్టెంబర్‌ 6 నుంచి ప్రారంభమైంది. ప్రతి గ్రామానికో ట్రాక్టర్‌, ట్యాంకర్‌, ట్రాలీ సమకూర్చారు. ప్రతి గ్రామంలో వైకుంఠ ధామాలు, పల్లె ప్రకృతి వనం, డంపింగ్‌ షెడ్‌, రైతు వేదికలు, నర్సరీలు ఏర్పాటు చేశారు. ప్రతి గ్రామంలో సీసీ రోడ్లను నిర్మించారు. మురికి కాలువలను నిర్మించారు. గ్రామాల్లో విద్యుత్తు వ్యవస్థ తీరును మార్చారు. పంచాయతీలు ఖర్చు చేసే నిధులను ఆడిట్‌లో భాగంగా ఆన్‌లైన్‌లో ఆడిట్‌ చేశారు.
• దీంతో గ్రామాల్లో పారిశుద్ధ్యం మెరుగుపడింది. సీజనల్‌ వ్యాధులు తగ్గిపోయాయి. గ్రామాలన్నీ కొత్త కళను సంతరించుకున్నాయి.

ఆసరా పెన్షన్లు
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు పింఛన్లు ఒక్కొక్కరికి రూ.200, వికలాంగులకు రూ.500 ఇచ్చేవారు. ఇవి వారికి ఏమాత్రం అండగా ఉండకపోయేవి.

• 2014 నవంబర్‌ నుంచి తెలంగాణ రాష్ట్రంలో పెన్షన్లను రూ.1.000కి పెంచారు. వికలాంగులకు రూ.1,500 ఇచ్చారు. 2019 నుంచి ఆసరా పింఛను మొత్తాన్ని రూ.2,016కి పెంచారు. వికలాంగులకు రూ.3,016 పెంచారు. ఆసరా పింఛను పొందే అర్హత వయస్సును 57 సంవత్సరాలకు తగ్గించారు. దీని ద్వారా అదనంగా మరో 10 లక్షల మందికి పింఛను మంజూరు చేశారు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు బీడి కార్మికులకు, బోదకాలు వారికి, ఒంటరి మహిళలకు పింఛను ఇచ్చే వారు కాదు. కానీ తెలంగాణ వచ్చాక వారందరికి ఆసరా పింఛను ఇచ్చారు.
• రూ.2 వేల పెన్షన్‌తో లబ్ధిదారుల జీవితాలకు ఆసరా కలిగింది. సమాజంలో గౌరవం పెరిగింది. మంచి పోషకాహారం తింటూ ఆరోగ్యంగా ఉంటున్నారు.
• రాష్ట్రంలో 45 లక్షల మందికి ఆసరా పింఛన్లు పొందుతున్నారు. 2014లో 33.90 లక్షల మంది పింఛను పొందగా, తాజాగా వారి సంఖ్య 45 లక్షలకు చేరింది. వీరికి నెలకు రూ.1,000 కోట్ల వరకు, సంవత్సరానికి రూ.12 వేల కోట్లు ప్రభుత్వం విడుదల చేస్తున్నది.

ఆర్‌ అండ్‌ బీ
తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడే నాటికి రాష్ట్రంలో రోడ్లు అధ్వాన్నంగా ఉన్నాయి. 67,714 కిలోమీటర్లు ఉన్న పంచాయతీరాజ్‌ రోడ్లు అధ్వాన్న స్ధితిలో ఉండేవి. గ్రామాల నుంచి మండల కేంద్రాలకు, మండల కేంద్రాల నుంచి జిల్లా కేంద్రాలకు సరైన రోడ్డు సౌకర్యం కూడా లేదు.

• రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతి గ్రామం నుంచి మండలానికి సింగిల్‌ లేన్‌ రోడ్‌, ప్రతి మండలం నుంచి జిల్లా కేంద్రానికి డబుల్‌ లేన్‌ రోడ్‌, జిల్లా కేంద్రం నుంచి రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్‌కు నాలుగు లేన్ల రోడ్ల నిర్మాణం చేసింది. 16,864 కిలోమీటర్ల సింగిల్‌ లేన్‌ రోడ్లను డబుల్‌ లేన్‌ రోడ్లుగా మార్చుతున్నారు. 8 వేల కిలో మీటర్ల మట్టి రోడ్లను బీటీ రోడ్లుగా అభివృద్ధి చేశారు. 15,958 కిలోమీటర్ల బీటీ రోడ్లకు మరమ్మత్తులు చేపట్టి 14,583 కిలో మీటర్లు పూర్తిచేశారు.
• రోడ్ల నిర్మాణంతో రవాణా సౌకర్యం పెరిగింది. ప్రజలు సురక్షితంగా వివిధ ప్రాంతాలకు రాకపోకలు సాగిస్తున్నారు. రైతులు తమ ఉత్పత్తులను దూర ప్రాంతాలకు సైతం తీసుకెళ్లి అమ్ముకొని, లాభాలు పొందగలుగుతున్నారు.

నేతన్నలను ఆదుకునేలా..
తెలంగాణ రాక పూర్వం నేత కార్మికులు పనులు దొరక్క ఇతర ప్రాంతాలకు వలస పోయేవారు. పూట గడవక పెద్ద సంఖ్యలో కార్మికులు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడేవారు.

• తెలంగాణ ఏర్పాటు తరువాత ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు కావాల్సిన వస్ర్తాలు, యూనిఫామ్స్‌, స్కూల్స్‌ యూనిఫామ్స్‌, పండుగ గిఫ్టులు, బతుకమ్మ చీరలు తదితర అన్నీ వారితోనే తయారు చేయిస్తూ చేతినిండా పనికల్పించారు.
• దీనివల్ల ఏటా సుమారు రూ. 500 కోట్ల ఆర్డర్లు వారికి లభిస్తున్నాయి. ఫలితంగా నేత కుటుంబాలు ఆనందంగా జీవించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. రైతు బీమా తరహాలోనే నేతన్న బీమా పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టి దురదృష్టవశాత్తు చనిపోయిన నేతన్నకు రూ. 5 లక్షల బీమా కల్పిస్తున్నారు.
• రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 80 వేలమంది నేతన్నలకు ఈ పథకం వర్తిస్తున్నది. బడ్జెట్‌లో ఏటా సుమారు రూ. 1200 కోట్ల వరకూ కేటాయించడంతోపాటు గతంలో ఎన్నడూ లేనివిధంగా చేనేత మిత్ర, నేతన్నకు చేయూత, రుణమాఫీ పథకం, పావలా వడ్డీ పథకం, నూలు, రంగుల కొనుగోలుకు రాయితీలు తదితర సౌకర్యాలు కల్పిస్తున్నారు.

గీత కార్మికుల్లో పెరిగిన భరోసా..
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రమాదవశాత్తు మరణించిన గీతకార్మికుల కుటుంబాలకు రూ.2 లక్షలు, శాశ్వత అంగవైకల్యం పొందిన వారికి రూ.50వేలు ఎక్స్‌గ్రేషియా ఇచ్చేవారు.

• తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత గీత కార్మికుల్లో భరోసా పెరిగింది. ఎక్స్‌గ్రేషియా ఇప్పుడు తెలంగాణలో పెంచారు. గీత కార్మికుడు మరణించినా లేదా శాశ్వత అంగవైకల్యం పొందినా.. వారి కుటుంబాలకు రూ.5లక్షల ఎక్స్‌గ్రేషియా ఇస్తున్నారు.
• తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత రూ.16 కోట్ల నెలవారీ పన్నులను రద్దు చేస్తూ 2018లో జీవో జారీ చేయడంతోపాటు పాత బకాయిలు రూ.7 కోట్ల 98 లక్షలు రద్దు చేసింది. గీత కార్మికుల లైసెన్స్‌ కాలపరిమితి ఐదేండ్ల నుంచి 10 ఏండ్లకు పెంచింది. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నీరా పాలసీ రూపొందించింది. హైదరాబాద్‌ ట్యాంక్‌బండ్‌ పీవీ మార్గ్‌లో నీరాకేఫ్‌ నిర్మితం అవుతున్నది.

దళితబంధు పథకం
దళితులను ఓటు బ్యాంకుగా మాత్రమే చూశాయి గత ప్రభుత్వాలు. ఆర్థిక సాయం చేసినా అంతంతమాత్రమే. అదీ కూడా సవాలక్ష షరతులు. దీంతో ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడే అన్న చందంగా వారి పరిస్థితి మిగిలిపోయేది.

• తరతరాలుగా వివక్షకు గురవుతున్న దళితుల సముద్ధరణ లక్ష్యంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం గతేడాది ఆగస్టు 16న దళితబంధు పథకాన్ని ప్రారంభించింది. ఎలాంటి షరతులు లేకుండా, నచ్చిన, వచ్చిన ఉపాధి మార్గాన్ని, వ్యాపారాన్ని సొంతంగా ప్రారంభించేందుకు రూ.10 లక్షల ఆర్థికసాయాన్ని ఈ పథకం కింద అందిస్తున్నది.
• పథకం ద్వారా ప్రత్యక్షంగా దళితులే కాకుండా పరోక్షంగా మరికొంత మందికి ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడుతున్నాయి.
• విడుతలవారీగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రతి దళితకుటుంబానికి పథకం ద్వారా ఆర్థిక సాయం అందించాల్సి ఉండగా.. ఇప్పటివరకు 36 వేల మంది లబ్ధి పొందారు. ఈ ఏడాది నియోజకవర్గానికి 1,500 చొప్పున అందించేందుకు ప్రభుత్వం కసరత్తు ప్రారంభించింది.

బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ, మైనార్టీ గురుకులాలు
ఒకప్పుడు గురుకులాలు అంటే ఉడికీ ఉడకనీ బువ్వ. అదీగాక జిల్లాకు ఒకటీ అరా మాత్రమే. ఫలితంగా అనేక మంది నిరుపేదలు ఆర్థిక స్థోమతలేక విద్యకు దూరం కావాల్సిన దుస్థితి.

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏర్పాటయ్యాక 2017 జూన్‌ 13 నుంచి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గురుకులాలను విసృత్తంగా ఏర్పాటూ చేస్తూ వస్తున్నది. ప్రస్తుతం మొత్తంగా వెయ్యికి పైగా గురుకులాలను నెలకొల్పింది. ఒక్కో విద్యార్థిపై ఏటా రూ.1.25 లక్షలను వెచ్చిస్తున్నది.
• ప్రభుత్వం ఉచితంగా నాణ్యమైన విద్యను అందిస్తుండటంతో అట్టడుగు వర్గాలకు ఉన్నత విద్యావకాశాలు మెరుగుపడ్డాయి. జాతీయస్థాయి పోటీపరీక్షల్లో సైతం సత్తా చాటుతూ కలలను సాకారం చేసుకుంటున్నారు.
• గురుకులాల వల్ల రాష్ట్రంలో ఉన్నతవిద్యను అభ్యసించే బాలికల శాతం పెరిగింది.
• అన్ని గురుకులాల ద్వారా ఏటా 9.40 లక్షల మందికిపైగా ఉచిత నాణ్యమైన విద్యను పొందుతున్నారు.

కల్యాణలక్ష్మీ/షాదీ ముబారక్‌
ఒకప్పుడు పేదింట ఆడబిడ్డ పెండ్లి చేయాలంటే అప్పు చేయాల్సిందే. అలా చేసి ఆర్థికంగా చితికిపోయిన కుటుంబాలు ఎన్నో.

• తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఆడబిడ్డల వివాహం భారం కాకుండా తెలంగాణ సర్కారు 2014 అక్టోబర్‌ 2న ప్రవేశపెట్టిన అద్భుత పథకం కల్యాణలక్ష్మీ, షాదీముబారక్‌. ఈ పథకం ద్వారా రూ.1,00,016 అందిస్తున్నారు.
• పథకం వల్ల ఒకవైపు పేద కుటుంబాలపై ఆర్థికభారం తగ్గిపోవడంతోపాటు, బాల్యవివాహాలు తగ్గాయి. తద్వారా వాటిల్లే మాతా శిశుమరణాల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గిపోయింది. మరోవైపు అమ్మాయిల విద్యాభ్యాసం పెరిగింది.
• ఇప్పటి వరకు వరకు 12 లక్షల మందికి పైగా ఆడబిడ్డలు లబ్ధిపొందారు.

కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టు
తెలంగాణకు గోదావరి జలాల్లో 954 టీఎంసీలు కేటాయించగా, అందులో కనీసం 150 టీఎంసీలను కూడా వినియోగించుకోలేని దుస్థితి.

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం గోదావరిలో కేటాయించిన జలాలను పరిపూర్ణంగా వినియోగించుకొనేందుకు కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకానికి 2016లో శ్రీకారం చుట్టింది. అతిపెద్ద ప్రాజెక్టును కేవలం మూడేళ్లలోనే 2019 జూన్‌21న పూర్తి చేసింది.
• ప్రాజెక్టు మొత్తంగా భూగర్భంలోనే 600 టీఎంసీల జలాలు పెరిగాయి.
• రాష్ట్రంలో సాగు విస్తీర్ణం 76 శాతం వృద్ధి చెందింది. మత్స్య సంపద కూడాగణనీయంగా పెరిగింది.

మన ఊరు -మనబడి
గతంలో ప్రభుత్వ బడులను రేషనలైజేషన్‌ పేరుతోమూసేసేవి. టీచర్ల సంఖ్యను కుదించేవి.

• రాష్ట్రంలో విద్యావ్యవస్థ రూపురేఖలు మార్చేందుకు మన ఊరు – మన బడి కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. ఈ ఏడాది మార్చి 8న ఈ కార్యక్రమానికి
  సీఎం కేసీఆర్‌ వనపర్తి నుంచి శ్రీకారం చుట్టారు.
• ఈ పథకం ద్వారా 26 వేల బడులను మూడు దశల్లో అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రభుత్వం రూ.7,289 కోట్లు కేటాయించింది. మొదటి విడుతలో 9,123 స్కూళ్లను ఎంపికచేయగా, రూ. 3,497 కోట్లు ఖర్చుచేస్తున్నారు. పనులు జోరుగా సాగుతున్నాయి.