దేశానికి పల్లెలే పట్టుగొమ్మలన్నారు జాతిపిత మహాత్మాగాంధీ. గ్రామాలు స్వయం సమృద్ధి సాధిస్తేనే దేశం అభివృద్ధి చెందుతుందన్నది ఆయన ప్రగాఢ విశ్వాసం. అందులో నుంచే గ్రామస్వరాజ్యం అనే భావన పురుడుపోసుకున్నది. గాంధీజీ ఆలోచనలతో స్ఫూర్తిపొందిన తెలంగాణ ముద్దుబిడ్డ పీవీ నరసింహారావు పల్లెల్లో స్వయంపాలన అనే భావనను సుస్థిరపరిచారు. 1992లో 73వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా గ్రామ పంచాయతీలకు స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించారు. ఈ రాజ్యాంగ సవరణతో గ్రామాలు స్వయంసమృద్ధి దిశగా బుడిబుడి అడుగులు వేస్తున్న సమయంలోనే.. ఆ తర్వాత వచ్చిన కేంద్ర, రాష్ట్రంలోని కాంగ్రెస్, ప్రభుత్వాలు మోకాలడ్డాయి. నాడు ఆగిపోయిన పల్లెల ప్రగతి పయనం స్వరాష్ట్రం సాధించాక కేసీఆర్ హయాంలో మళ్లీ పరుగులందుకుంది.
పీవీ సర్కార్ చేసిన రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం 1993 ఏప్రిల్ 24 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. దీని ప్రకారం ప్రతి ఐదేండ్లకు గ్రామ పంచాయతీలకు కచ్చితంగా ఎన్నికలు నిర్వహించాలి. కానీ, అబద్ధపు పునాదులపై ఏర్పడిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంపై రాష్ట్రంలో నానాటికీ పెరుగుతున్న వ్యతిరేకత గ్రామ పంచాయతీలకు శాపంగా మారింది. తమను నమ్మించి వంచించిన కాంగ్రెస్ మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలు, ఎంపీలు, ఎమ్మెల్సీలు, ఆ పార్టీ నాయకులను పల్లె ప్రజలు ఎక్కడికక్కడ అడ్డుకుంటున్నరు. హామీల అమలు గురించి నిలదీస్తున్నరు. హస్తం సర్కార్ వైఫల్యాలు, పాలకుల అసమర్థతపై కడిగిపారేస్తున్నరు. తమను కడగండ్ల పాల్జేసిన కాంగ్రెస్ పాలకులను కర్షకులు తరిమికొడుతున్నరు. అందుకే ఓటమి భయంతో హస్తం పార్టీ ఇన్నాళ్లు స్థానిక ఎన్నికలకు వెళ్లలేదు. రేవంత్రెడ్డి సర్కార్ కొలువైన రెండు నెలలకే, అంటే 2024 జనవరి 31తో పల్లెల్లో పాలకవర్గాల పదవీకాలం ముగిసింది. నాటినుంచీ ఈ రెండేండ్లలో స్థానిక ఎన్నికలంటేనే కాంగ్రెస్ పార్టీకి వెన్నులో వణుకు పుడుతున్నది. ఇన్నాళ్లు బీసీ రిజర్వేషన్ల పేరిట నడిపిన డ్రామా బట్టబయలైపోయింది. కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇచ్చిన బీసీ రిజర్వేషన్ల హామీ బూటకమని అందరికీ అర్థమైపోయింది. ఇకపై ఎంతో కాలం ఇదే నాటకమాడి బండి లాగలేమని అధికార పార్టీ కూడా గ్రహించింది. మరోవైపు స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు ఎప్పుడు నిర్వహిస్తారని హైకోర్టు పదే పదే తలంటుతుండటంతో కాంగ్రెస్ అడకత్తెరలో ఇరుక్కుంది. చాన్స్ ఉండాలే గానీ, తన హయాంలో ఐదేండ్లపాటు స్థానిక ఎన్నికలు నిర్వహించకుండానే సాగదీసేందుకు రేవంత్రెడ్డి రెడీగా ఉన్నారు. కానీ, ఎక్కువ కాలం సాగదీయలేని పరిస్థితి. అందుకే స్థానిక ఎన్నికల్లో ఘోర ఓటమి తప్పదని తెలిసినా ఎన్నికలకు వెళ్లారు. అయితే, ఇన్నాళ్లు ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఎన్నికలను వాయిదా వేసుకుంటూ వచ్చిన కాంగ్రెస్ సర్కార్, ఇప్పుడు ఆర్థిక సంఘం నిధులు నష్టపోతామని, అందుకే ఎన్నికలకు వెళ్తున్నామని చెప్పడం విడ్డూరం.
గాంధీజీ కలలుగన్న గ్రామస్వరాజ్యాన్ని సాకారం చేసేందుకు అహర్నిశలు శ్రమించిన తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ పాలనలో తెలంగాణలోని గ్రామాలు మళ్లీ ఊపిరిపోసుకున్నాయి. పల్లె ప్రగతి, గ్రామజ్యోతి లాంటి వినూత్న పథకాలను తీసుకొచ్చిన కేసీఆర్ గ్రామాలు స్వయంసమృద్ధి సాధించేలా చేశారు. కొత్తగా గ్రామపంచాయతీలను ఏర్పాటు చేసి పల్లె ప్రజలకు స్వపరిపాలనను మరింత దగ్గర చేశారు. రాష్ట్రంలోని 12,769 గ్రామ పంచాయతీలకు నెలనెలా రూ.180 కోట్లను మంజూరు చేసి మౌలిక వసతులు కల్పించారు. వాడవాడన రోడ్లు, డ్రైనేజీలు, పల్లె ప్రకృతివనాలు, క్రీడా మైదానాలు, వైకుంఠధామాలు.. ఇలా ఎన్నో సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చారు. సమయానికి ఎన్నికలు నిర్వహించడంతో ఆర్థిక సంఘం నిధులు కూడా ఠంచన్గా విడుదలయ్యేవి. కానీ, నేడు ఓటమికి భయపడి కాంగ్రెస్ సర్కార్ ఎన్నికలకు వెళ్లకపోవడంతో గత 20 నెలలుగా 15వ ఆర్థిక సంఘం నుంచి పల్లెలకు రావాల్సిన రూ.2,700 కోట్లకు పైగా నిధులు నిలిచిపోయాయి. అంతేకాదు, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం విడుదల చేయాల్సిన రూ.1,560 కోట్లు కూడా ఖజానాలో మురిగిపోయాయి. ఇన్నాళ్లు స్థానిక ఎన్నికల నిర్వహణను రేవంత్ ప్రభుత్వం గాలికొదిలేయడంతో ఈ నిధులందక పల్లెల అభివృద్ధి ఆగిపోయింది. ఖజానా ఖాళీ అయ్యిందని, లంకె బిందెలు దొరకలేదని, బయట అప్పు పుట్టట్లేదని చెప్తూ గ్రామాలను రేవంత్రెడ్డి పట్టించుకున్న పాపానపోలేదు. ఒక్క పైసా ఇవ్వకపోవడంతోగ్రామాలన్నీ కునారిల్లుతున్నాయి.
గతంలో గ్రామాభివృద్ధి కోసం నాటి సర్పంచ్లు ఒక్కొక్కరు లక్షల రూపాయలు ఖర్చు చేశారు. పల్లె ప్రకృతివనాలు, రోడ్లు, డ్రైనేజీలు, వైకుంఠధామాలు లాంటి మౌలిక వసతులను సొంత ఖర్చులతో కల్పించారు. ఈ అభివృద్ధి పనుల బకాయిలు కాంగ్రెస్ హయాంలో సుమారు రూ.700 కోట్ల వరకు పేరుకుపోయాయి. ఈ బకాయిలను ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేస్తుండటంతో గ్రామపాలన బాధ్యతల నుంచి తాజా మాజీ సర్పంచ్లను రేవంత్ ప్రభుత్వం తప్పించింది. గ్రామ కార్యదర్శులకు ఆ బాధ్యతలు అప్పగించింది.
ఒక్కొక్క కార్యదర్శి రూ.5-10 లక్షల వరకు అప్పులు చేసి గ్రామాల్లో చిన్నచిన్న పనులు, రోజువారీ పాలనను ఇన్నాళ్లు నెట్టుకొచ్చారు. ఈ 20 నెలల్లో కార్యదర్శులు ఇలా చేసిన ఖర్చుల బకాయిలు రూ.380 కోట్లకు చేరుకున్నట్టు అంచనా. వాటిని కూడా రేవంత్ ప్రభుత్వం ఇవ్వడం లేదు. మరోవైపు హస్తం కార్యకర్తల దోపిడీ ఎక్కువైంది. ఇలా మొన్నటివరకు ఆర్థిక సంఘం నిధులు రాకుండా అడ్డుపడి, ఇప్పుడు ఆర్థిక సంఘం నిధుల కోసం ఎన్నికలు నిర్వహిస్తున్నామని చెప్పడం శోచనీయం.
గత ఎన్నికల్లో గ్రామాలు, యువత, నిరుద్యోగులు, మహిళలు ఆదరించడంతోనే కాంగ్రెస్ పార్టీ అందలమెక్కింది. ఈ వర్గాల ఆశీర్వాదంతోనే రేవంత్రెడ్డికి ముఖ్యమంత్రి కొలువు దక్కింది. కానీ, నేడు ఇవే వర్గాలను రేవంత్ ఈడ్చితంతున్నారు. యువత, విద్యార్థులకు ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్ ఇవ్వకుండా ఇబ్బంది పెడుతున్నారు. విద్యాభరోసా కార్డు మాటే లేదు. నిరుద్యోగులకు ఉద్యోగాల ఊసే లేదు. నిరుద్యోగ భృతి హామీని తాము ఇవ్వలేదని డిప్యూటీ సీఎం మాట మార్చేశారు. గ్రామాల పరిస్థితి అధ్వానంగా మారింది. కనీసం వీధిలైట్లకు గతి లేదు. కేసీఆర్ సర్కార్ ఇచ్చిన పథకాల అమలు అటకెక్కింది.
మహిళలకు ఉచిత బస్సును ఎరగా వేసి, మహిళలకు పింఛన్లు పెంచలేదు. రూ.2,500 భృతిని ఎగ్గొట్టారు. కల్యాణలక్ష్మి ఇవ్వడం లేదు. తులం బంగారం గురించి మాట్లాడే నాథుడే లేడు. విద్యార్థినులకు స్కూటీలకు కరువొచ్చింది. ఇక రైతుల బాధలు వర్ణనాతీతం. సాగు నీళ్లు లేవు, సాగునీళ్లుంటే పెట్టుబడి సాయమందదు. ఎరువుల కోసం యుద్ధమే చేయాల్సి వచ్చింది. బోనస్ ఇవ్వడం లేదు. రైతులందరికీ రుణమాఫీ కాలేదు. ఏకంగా తాను కాంగ్రెస్ పార్టీ కార్యకర్తనని, తనకు రుణమాఫీ కాలేదని ఓ రైతు పోస్టర్లు అంటించారు. ఇప్పుడు ధాన్యం అమ్ముకోలేని పరిస్థితి. పత్తి రైతులు అధికారుల కాళ్లావేళ్లా పడాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. ఇలా చెప్పుకొంటూపోతే రాష్ట్రంలోని ఏ ఒక్క వర్గం కూడా సంతోషంగా లేదు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే గత అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో హస్తం పార్టీని ఆదరించిన పల్లెలు నేడు రేవంత్ సర్కార్ను చీదరించుకుంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో తమ సత్తా చూపేందుకు పల్లెలు సిద్ధమవుతున్నయి.