చేపలు జాగ్రత్త!

వేసవి కాలంలో చేపల పెంపకంపై తగు జాగ్రత్తలు పాటిస్తేనే ఎదుగుదల సాధ్యమవుతుంది. ఉమ్మడి నిజామాబాద్‌ జిల్లాలో మత్స్యకారులు చెరువులు, కుంటల్లో చేపలను పెంచుతున్నారు.

• జాగ్రత్తలు పాటిస్తేనే మత్స్యసిరులు
• సరైన పద్ధతులతో ఎదుగుదల సాధ్యం
• కామారెడ్డి జిల్లా మత్స్యశాఖాధికారి కె.వరదారెడ్డి

ఎండకాలం అధిక ఉష్ణోగ్రతలతో జనం అల్లాడిపోతున్నారు. ఇంటి నుంచి బయటికి అడుగు వేసేందుకే జంకుతున్నారు. పశుపక్ష్యాదులు సైతం ఎండవేడిని తట్టుకోలేకపోతున్నాయి. మరోవైపు చెరువుల్లో నీటిమట్టం తగ్గడం, చేపల సాంద్రత పెరగడంతో ఆక్సిజన్‌ అందక చనిపోయే ఆస్కారం ఉన్నది. ఈ నేపథ్యంలో వేసవి కాలంలో చేపల పెంపకంపై తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై ప్రత్యేక కథనం…

ఎల్లారెడ్డి రూరల్‌, మే 26: వేసవి కాలంలో చేపల పెంపకంపై తగు జాగ్రత్తలు పాటిస్తేనే ఎదుగుదల సాధ్యమవుతుంది. ఉమ్మడి నిజామాబాద్‌ జిల్లాలో మత్స్యకారులు చెరువులు, కుంటల్లో చేపలను పెంచుతున్నారు. ఎండకాలంలో చేపల పెంపకం ఎంతో కీలకం. అధిక ఉష్ణోగ్రతతో చేపల సాంద్రత ఎక్కువగా ఉండడం, నీరు క్రమేపీ తగ్గడం, ప్రాణవాయువుల కొరత తదితర కారణాలతో చేపలు తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురవుతాయని కామారెడ్డి జిల్లా మత్స్యశాఖాధికారి కె.వరదారెడ్డి తెలిపారు. ఈ సందర్భంగా వేసవికాలంలో చేపలపెంపకంలో తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలను ఆయన వివరించారు. కొన్ని సందర్భాల్లో పెద్ద మొత్తంలో చేపలు చనిపోతూ ఉంటాయని, రోగకారక సూక్ష్మజీవులతో వ్యాధులు సంభవించే అవకాశాలు కూడా చాలా ఎక్కువవుతాయన్నారు.

• చెరువుల్లోని నీటి నాణ్యత, లోతు, విస్తీర్ణం, చేపల కదలికలు రోజూ గమనించాలి. చెరువులోని కొన్ని చేపలను మచ్చుకు పట్టి వాటి పెరుగుదల, రంగు, తోక రెక్కల స్వభావం, మొప్పల రంగు, పైజిగురు వంటి లక్షణాలను నిశితంగా పరిశీలించాలి. తేడా ఉంటే సంబంధిత మత్స్యశాఖాధికారి సలహాలు, సూచనలు తీసుకొని నివారణ, నియంత్రణ చర్యలు సత్వరమే చేపడితే ఆర్థిక నష్టాన్ని కొంతమేరకు తగ్గించుకోవచ్చు.
• ఉదయాన్నే చేపలు చెరువు పైభాగాన నోరు తెరుచుకొని తిరుగుతూ ఉంటే ప్రాణవాయువు కొరత ఉందని గమనించాలి. అలాంటి సందర్భాల్లో చెరువులో నీరు పెట్టడం, అదీ సాధ్యం కాని పక్షంలో పెద్దగా పెరిగిన చేపలను పట్టి విక్రయించాలి. దీంతో చేపల సాంద్రత తగ్గి ప్రాణవాయువు కొరతను అధిగమించవచ్చు. కానీ మత్స్యకారులు చేపలు మార్కెట్‌ సైజు రాలేదనో, మార్కెట్‌లో ధర తక్కువగా ఉందనో, ఐస్‌ దొరకకపోవడంలాంటి కారణాలతో చేపలను విక్రయించడంలో నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు.
• చెరువులో నీటి నాణ్యత తగ్గినప్పుడు సున్నాన్ని ఒక హెక్టారుకు 100 నుంచి 250 కిలోల వరకు చల్లితే నీటి నాణ్యత పెరగడమే కాకుండా ప్రాణవాయువు పెరిగి ఉదజని సూచికను అదుపులో ఉంచుతుంది.
• చెరువులోని కలుపు మొక్కలను ఎప్పటికప్పుడు తీసేస్తూ ఉండాలి. లేకుంటే రాత్రి సమయాల్లో అవి కేవలం కార్బన్‌డైయాక్సైడ్‌ను విడుదల చేయడంతో తీవ్ర ప్రాణవాయువు కొరత ఏర్పడి ఎక్కువ మొత్తంలో చేపలు చనిపోతాయి. అలాంటి సందర్భాల్లో మత్స్యకారులు ఎవరైనా గిట్టని వారు నీళ్లలో విషం కలిపారని అనుమానిస్తూ ఉంటారు. విషం కలిపితే మనం పెంచే చేపలే కాకుండా కొర్రమట్ట, మార్పు, జెళ్లలు వంటి తక్కువ ఆక్సిజన్‌ను తట్టుకునే చేపలు, కప్పలు, నీటి పాములు కూడా చనిపోవాలి. అలాంటి అనుమానాలు నిజమా కాదా అని నిర్ధారణ చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
• వ్యాధితో చేపలు చనిపోయినప్పుడు వెంటనే తొలగించి చెరువుకు దూరంగా వాటిని కాల్చివేయాలి లేదా గోతి తీసి అందులో పూడ్చివేయాలి. వెంటనే సున్నాన్ని ఒక హెక్టారుకు 100 నుంచి 250కిలోల మోతాదులో చల్లాలి. ఇంకా అదుపులోకి రాకుంటే నీటి నాణ్యత పెంచే రసాయనాలైన బీకేసీ ( బెంజాల్‌ కొలీయం క్లోరైడ్‌ )ను ఒక హెక్టారుకు లీటరు చొప్పున నీటిలో కలిపి చెరువులో చల్లాలి. దీంతో నీటి నాణ్యత పెరగడమే కాకుండా చేపలపై ఉండే పరాన్నజీవులు చనిపోతాయి.

ఆక్సిజన్‌ పెంచేలా చర్యలు తీసుకోవాలి..
చేపలు చనిపోతుంటే, వెంటనే చెరువు పరిస్థితిని గమనించాలి. నీటి నాణ్యత లోపించి చేపలు చనిపోతుంటే ప్రాణవాయువును పెంచుకోవడానికి చెరువులోని నీటిని మోటార్ల ద్వారా రీసైక్లింగ్‌ చేయాలి. దీంతో విషవాయువులు తగ్గి ప్రాణవాయువు శాతం పెరుగుతుంది. అయా సందర్భాల్లో చేపలను పట్టి విక్రయించడం అత్యంత శ్రేయస్కరం.

– కె. వరదారెడ్డి, జిల్లా మత్సశాఖాధికారి