క్రిమినల్‌ ప్రొసీజర్‌ బిల్లుకు లోక్‌సభ ఆమోదం

దోషులతో పాటు అనుమానితుల కొలతలు, బయోమెట్రిక్‌, జీవ నమూనాలను సేకరించేందుకు అవకాశం కల్పించే క్రిమినల్‌ ప్రొసీజర్‌ (ఐడెంటిఫికేషన్‌) బిల్లును సోమవారం లోక్‌సభ ఆమోదించింది. మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం పొందిన ఈ బిల్లు నేర పరిశోధనల్లో పోలీసులకు ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని హోంమంత్రి అమిత్‌ షా అన్నారు.

• విపక్షాల నిరసనల నడుమే ఆమోదించిన సభ
• భద్రత బలోపేతానికేనన్న హోంమంత్రి అమిత్‌ షా
• బిల్లును క్రూరమైనదిగా అభివర్ణించిన ప్రతిపక్షాలు

న్యూఢిల్లీ, ఏప్రిల్‌ 5: దోషులతో పాటు అనుమానితుల కొలతలు, బయోమెట్రిక్‌, జీవ నమూనాలను సేకరించేందుకు అవకాశం కల్పించే క్రిమినల్‌ ప్రొసీజర్‌ (ఐడెంటిఫికేషన్‌) బిల్లును సోమవారం లోక్‌సభ ఆమోదించింది. మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం పొందిన ఈ బిల్లు నేర పరిశోధనల్లో పోలీసులకు ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని హోంమంత్రి అమిత్‌ షా అన్నారు. నేరాల్లో నిందితులను గుర్తించి దర్యాప్తు ప్రక్రియను వేగవంతంగా పూర్తిచేయడానికే ఐడెంటిఫికేషన్‌ ఆఫ్‌ ప్రిజనర్స్‌ యాక్ట్‌ 1920 స్థానంలో ఈ బిల్లు తీసుకొచ్చినట్టు కేంద్రం చెబుతున్నది. అయితే ఈ బిల్లు రాజ్యాంగ విరుద్ధమైనదని, క్రూరమైనదని విపక్షాలు విమర్శించాయి.

ఏమిటీ బిల్లు?

దోషులతో పాటు నేర నిరూపణ కాని నిందితులు, విచారణలో ఉన్న ఖైదీలు, అనుమానితుల నుంచి వేలి, కాలి, అరచేయి ముద్రలు, ఐరిస్‌, రెటీనా స్కాన్‌, చేతిరాత, సంతకం, రక్తం, మూత్రం, వీర్యం వంటి నమూనాలు సేకరించడంతో పాటు ఇతరత్రా పరీక్షలు చేపట్టడానికి ఈ బిల్లు పోలీసులకు అవకాశం కల్పిస్తున్నది.

అభ్యంతరాలు ఏమిటి?

• 1920 నాటి చట్టంలో శిక్ష పడ్డవారి నుంచే నమూనాలను తీసుకొనేవారు.తాజా బిల్లుతో నేరపూరిత కేసుల్లో అనుమానం ఉన్నవారి నమూనాలు తీసుకోవడానికి కూడా అనుమతిస్తున్నారు. ఇది రాజ్యాంగ విరుద్ధం.
• సెక్షన్‌ 4(2) కింద నిందితులకు సంబంధించిన రికార్డులను సేకరించిన నాటినుంచి 75 ఏండ్లపాటు నేషనల్‌ క్రైమ్‌ రికార్డ్స్‌ బ్యూరో (ఎన్సీబీ) నిల్వచేయాలని బిల్లులో ప్రతిపాదించారు. ఆర్టికల్‌ 21 ప్రసాదించిన జీవించే హక్కును ఇది కాలరాయడమే. అంతేకాకుండా నిందితుల డాటా కలిగిఉన్న ఎన్సీబీ కేంద్రప్రభుత్వం పరిధిలోనిది. పోలీసు వ్యవస్థ రాష్ర్టాల పరిధిలోనిది. సమాఖ్యస్ఫూర్తిని ఈ నిర్ణయం అడ్డుకొంటున్నది.
• బిల్లులోని క్లాజ్‌ 2(1)(బీ)లో పేర్కొన్న బయలాజికల్‌ శాంపిల్స్‌ అండ్‌ అనాలిసిస్‌ అన్న పదాలు నార్కో అనాలిసిస్‌, బ్రెయిన్‌ మ్యాపింగ్‌ను తీసుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తున్నాయి. ఆర్టికల్‌ 20(3)కి ఇది వ్యతిరేకం.
• ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేసి అరెస్టయిన వారి వ్యక్తిగత వివరాలు, నమూనాలను కూడా ఈ బిల్లు సాయంతో సేకరించే ప్రమాదం ఉన్నది. వేరే కేసుల్లో ఈ వివరాలను పోలీసులు వినియోగించొచ్చు.