Dengue | వర్షాకాలంలోనే ఎక్కువగా కనిపించే డెంగ్యూ ఇప్పుడు వేసవికాలంలోనూ నమోదవుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. సాధారణంగా డెంగ్యూ అంటే వర్షాలు, నిల్వ నీరు గుర్తుకు వస్తాయి. అయితే మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు, ఆకస్మిక వర్షాలు, పెరుగుతున్న తేమ కారణంగా డెంగ్యూ వ్యాప్తి కాలం విస్తరిస్తోందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దీంతో వేసవిలో వచ్చే జ్వరం, శరీర నొప్పులను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఎండలు తీవ్రరూపం దాల్చిన తర్వాత అకస్మాత్తుగా వర్షాలు కురవడం, ఆ తర్వాత తేమ పెరగడం వంటి పరిస్థితులు దోమల పెరుగుదలకు అనుకూల వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాల్లో చిన్నచిన్న నీటి నిల్వలు డెంగ్యూ వ్యాప్తికి కారణమవుతున్నాయి. ఫలితంగా గతంలో తక్కువ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా భావించిన ప్రాంతాల్లో కూడా డెంగ్యూ కేసులు నమోదవుతున్నాయి.
డెంగ్యూ నిర్ధారణ అయినప్పుడు చాలా మంది ముందుగా ప్లేట్లెట్ల సంఖ్య తగ్గడంపైనే దృష్టి పెడతారు. అయితే వ్యాధి తీవ్రతను నిర్ణయించేది కేవలం ప్లేట్లెట్ల స్థాయే కాదు. రక్తనాళాల నుంచి ద్రవం లీక్ అవడం, అంతర్గత రక్తస్రావం, అవయవాల పనితీరు దెబ్బతినడం వంటి సమస్యలను తీవ్రమైన డెంగ్యూకు సంకేతాలుగా పరిగణిస్తారు. డెంగ్యూ ప్రమాదకరంగా మారే ముందు కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా జ్వరం తగ్గుతున్న సమయంలో ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి అలాంటి ముఖ్యమైన సంకేతాల్లో ఒకటి. సాధారణ అసౌకర్యం డెంగ్యూలో కనిపించినప్పటికీ, నిరంతరంగా పెరుగుతున్న కడుపు నొప్పి లేదా నీరు, ఆహారం తీసుకోలేని పరిస్థితి ఏర్పడితే అది తీవ్రమైన డెంగ్యూకు సూచనగా భావించాలి. రక్తనాళాల నుంచి ద్రవం బయటకు రావడం వల్ల పొత్తికడుపులో ద్రవం చేరి ఈ సమస్యలు తలెత్తుతాయి.
చిగుళ్ల నుంచి, ముక్కు నుంచి రక్తస్రావం కావడం లేదా మూత్రం, మలంలో రక్తం కనిపించడం కూడా ప్రమాద సంకేతాలే. శరీరంలో రక్తం గడ్డకట్టే ప్రక్రియ దెబ్బతినడం, రక్తనాళాలు బలహీనపడటం వల్ల అంతర్గత రక్తస్రావం సంభవించే అవకాశం ఉంటుంది. చర్మం కింద గాయాల మాదిరిగా నల్లని మచ్చలు కనిపించినా జాగ్రత్త అవసరం. శ్వాస వేగంగా తీసుకోవడం లేదా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది పడటం కూడా తీవ్రమైన పరిస్థితికి సంకేతం అవుతాయి. రక్తనాళాల నుంచి లీక్ అయిన ద్రవం ఊపిరితిత్తుల్లో చేరితే శ్వాసకోశ సమస్యలు తలెత్తుతాయి. డెంగ్యూ బాధితుడికి శ్వాసలో ఇబ్బంది కనిపిస్తే అత్యవసర వైద్యసహాయం అవసరం. తరచూ వాంతులు కావడం, విరేచనాలు అవడం కూడా నిర్లక్ష్యం చేయకూడని లక్షణాలు. రోజులో మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసార్లు వాంతులు అవుతున్నట్లయితే శరీరం ఇన్ఫెక్షన్ను తట్టుకోలేకపోతోందనే సంకేతంగా భావించాలి. వెంటనే వైద్య సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
కొంతమంది రోగుల్లో జ్వరం తగ్గిన తర్వాత ఆరోగ్యం మెరుగుపడినట్లు అనిపించినా అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన బలహీనత, అలసట, ఆందోళన లేదా చిరాకు కనిపిస్తాయి. ఇది నిజమైన కోలుకోవడం కాదు. ఇలాంటి పరిస్థితిని డెంగ్యూ తీవ్ర దశకు చేరుతున్న సంకేతంగా పరిగణించాలి. వేసవిలో జ్వరం వస్తే సాధారణ వైరల్ ఫీవర్గా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకుండా, పై హెచ్చరిక లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించడం ద్వారా ప్రాణాపాయ పరిస్థితులను నివారించవచ్చు.