Visit:
Loneliness | ఒంటరితనం అనేది కేవలం మనసును మాత్రమే కాదు, మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కూడా తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే సమస్యగా తాజా పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ఎక్కువ కాలం పాటు సామాజిక సంబంధాలకు దూరంగా ఉండటం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచనా సామర్థ్యం, నిర్ణయాలు తీసుకునే శక్తి క్రమంగా తగ్గే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అంతేకాదు, దీర్ఘకాలంలో చిత్తవైకల్యం (డిమెన్షియా) వంటి నరాల సంబంధిత వ్యాధుల ముప్పు కూడా పెరుగుతుందని చెబుతున్నారు. సామాజిక సంబంధాలు మెదడు చురుకుదనాన్ని కొనసాగించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులతో తరచూ మాట్లాడటం, అనుభవాలను పంచుకోవడం, కొత్త విషయాలపై చర్చించడం వంటి చర్యలు మెదడులోని వివిధ భాగాలను ఉత్తేజపరుస్తాయి. అయితే, ఎక్కువ కాలం ఒంటరిగా గడిపే వారిలో శరీరంలో కార్టిసోల్ వంటి ఒత్తిడి హార్మోన్ల స్థాయులు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. దీని ప్రభావంగా నిద్రలో అంతరాయం, ఏకాగ్రత లోపం, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం, మానసిక స్థితిలో మార్పులు కనిపిస్తాయి.
పరిశోధనల ప్రకారం, దీర్ఘకాలిక ఒంటరితనం భావోద్వేగాలు, నేర్చుకునే సామర్థ్యం, నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియకు సంబంధించిన మెదడు భాగాల్లో మార్పులకు దారితీస్తుంది. సామాజిక పరస్పర చర్యలు తగ్గిపోతే, మెదడుకు అవసరమైన మానసిక ఉత్తేజం కూడా తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల వయస్సు పెరిగే కొద్దీ ఆలోచనా చురుకుదనం, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారే సామర్థ్యం క్రమంగా తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. శరీరానికి వ్యాయామం ఎంత ముఖ్యమో, మెదడుకు కూడా సామాజిక సంబంధాలు అంతే అవసరం. రోజువారీ సంభాషణలు, కలిసి గడిపే సమయం, అనుభవాలను పంచుకోవడం వంటి అంశాలు మెదడులోని అనేక నాడీ వ్యవస్థలను చురుకుగా ఉంచుతాయి. ఇవి తగ్గిపోతే మెదడుకు లభించే ఉత్తేజం కూడా తగ్గిపోతుంది. ఒంటరితనం పరోక్షంగా జీవనశైలిని కూడా దెబ్బతీస్తుంది. సామాజికంగా దూరంగా ఉండే వ్యక్తుల్లో సరైన నిద్ర లేకపోవడం, శారీరక వ్యాయామం తగ్గిపోవడం, అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు, మద్యం లేదా ఇతర వ్యసనాల వైపు మొగ్గు చూపే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వీటిని మెదడు ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపే అంశాలుగా గుర్తించారు.
ఇటీవలి అధ్యయనాలు ఒంటరితనాన్ని డిమెన్షియాకు స్వతంత్ర ప్రమాద కారకంగా గుర్తించాయి. ఎక్కువ కాలం ఒంటరిగా ఉండటం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి, తార్కిక ఆలోచన, నిర్ణయ సామర్థ్యానికి సంబంధించిన మెదడు భాగాల్లో నిర్మాణాత్మక మార్పులు సంభవించే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే స్ట్రోక్, పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి, మూర్ఛ, మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ లేదా డిమెన్షియా వంటి నరాల సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతున్నవారిలో ఒంటరితనం మరింత తీవ్రమైన ప్రభావం చూపిస్తుంది. చికిత్స కొనసాగుతున్నప్పటికీ లక్షణాలు మరింత ఎక్కువ కావడం, కోలుకునే ప్రక్రియ ఆలస్యం కావడం, మళ్లీ సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. ఒంటరితనం సమయంలో కలిగే గుండె నొప్పి అనుభూతికి కూడా శాస్త్రీయ ఆధారాలు ఉన్నాయని అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. మెదడు స్కానింగ్ పరీక్షల్లో ఒంటరితనం సమయంలో చురుకుగా పనిచేసే మెదడు ప్రాంతాలు, శారీరక నొప్పి సమయంలో స్పందించే ప్రాంతాలతో దాదాపు ఒకేలా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. అందుకే భావోద్వేగ బాధ నిజంగానే శారీరక నొప్పిలా అనిపిస్తుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
దీర్ఘకాలిక ఒంటరితనం మెదడులో ఆనందాన్ని కలిగించే రివార్డ్ వ్యవస్థ పనితీరును కూడా తగ్గిస్తుంది. ఫలితంగా ఇతరులతో కలవడం ఆనందంగా అనిపించక, మరింతగా ఒంటరిగా ఉండాలనే భావన పెరుగుతుంది. ఇలా ఒక దుష్ప్రభావ చక్రం ఏర్పడి సామాజిక దూరం, మెదడు పనితీరు క్షీణత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. సుమారు 30 లక్షల మందిపై నిర్వహించిన విశ్లేషణలో, దీర్ఘకాలిక ఒంటరితనం వల్ల అకాల మరణ ప్రమాదం 26 శాతం వరకు పెరుగుతుందని వెల్లడైంది. ఆరోగ్యపరంగా చూస్తే, ఇది ఊబకాయం, శారీరక చురుకుదనం లేకపోవడం వంటి ప్రమాదాలకు సమానంగా ఉండటమే కాకుండా, ధూమపానం వల్ల కలిగే ప్రమాదానికి కూడా దగ్గరగా ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఈ పరిస్థితి శాశ్వతం కాదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
మన మెదడు పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అర్థవంతమైన సామాజిక సంబంధాలను పెంపొందించుకోవడం, కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, అభిరుచులకు సమయం కేటాయించడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం వంటి అలవాట్లు మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో సహాయపడతాయి. సామాజిక సంబంధాల విషయంలో ఎక్కువ మంది ఉండటం కంటే, కొద్దిమందితో అయినా బలమైన, నమ్మకమైన అనుబంధాలు ఉండటం మరింత ప్రయోజనకరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఒంటరితనాన్ని కేవలం భావోద్వేగ సమస్యగా కాకుండా, మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశంగా గుర్తించి ప్రారంభ దశలోనే తగిన చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా దీర్ఘకాలిక నరాల సంబంధిత సమస్యల ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చని వారు సూచిస్తున్నారు.
