జలవివాదాలు అపరిష్కృతం

ముందుచూపు లేకుండా, రాష్ర్టాల అభ్యంతరాలు, విజ్ఞప్తులను పట్టించుకోకుండా కేంద్రం ఏకపక్షంగా తీసుకొచ్చిన రివర్‌ బోర్డుల గెజిట్‌కు నేటితో ఏడాది పూర్తయినప్పటికీ సాధించింది శూన్యం. కేంద్ర జల్‌శక్తి మంత్రిత్వశాఖ ఆదేశాలు ఇవ్వడమే తప్ప, రాష్ర్టాల విజ్ఞప్తులపై స్పందించడం లేదు.

• రివర్‌ బోర్డుల గెజిట్‌కు ఏడాది
• నేటితో ముగిసిపోనున్న గడువు
• కేంద్ర జల్‌శక్తి సాధించింది శూన్యం
• ఉత్సవ విగ్రహాలుగా మారిపోయిన కేఆర్‌ఎంబీ, జీఆర్‌ఎంబీ

హైదరాబాద్‌, జూలై 14 (నమస్తే తెలంగాణ): ముందుచూపు లేకుండా, రాష్ర్టాల అభ్యంతరాలు, విజ్ఞప్తులను పట్టించుకోకుండా కేంద్రం ఏకపక్షంగా తీసుకొచ్చిన రివర్‌ బోర్డుల గెజిట్‌కు నేటితో ఏడాది పూర్తయినప్పటికీ సాధించింది శూన్యం. కేంద్ర జల్‌శక్తి మంత్రిత్వశాఖ ఆదేశాలు ఇవ్వడమే తప్ప, రాష్ర్టాల విజ్ఞప్తులపై స్పందించడం లేదు. దీందో కృష్ణా, గోదావరి రివర్‌బోర్డులు ఉత్సవవిగ్రహాలుగా మారిపోయాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పునర్విభజన తర్వాత కృష్ణా, గోదావరి జలాల పంపిణీ కోసం ఏపీ పునర్‌వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014లోని 85 సెక్షన్‌ ప్రకారం కేంద్రం కృష్ణా రివర్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ బోర్డు (కేఆర్‌ఎంబీ), గోదావరి రివర్‌ మేనేజ్‌మెంబ్‌ బోర్డు (జీఆర్‌ఎంబీ)ను ఏర్పాటుచేసింది. చట్టంలోని సెక్షన్‌ 87 ప్రకారం బోర్డుల పరిధిని నిర్ణయిస్తూ నిరుడు జూలై 15న గెజిట్‌ నోటిఫికేషన్‌ జారీచేసింది. రెండు రాష్ర్టాల్లో గోదావరి, కృష్ణా నదులపై ఉన్న ప్రాజెక్టులను బోర్డుల పరిధిలోకి తీసుకెళ్లడం, ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ, నీటి విడుదలతో పాటు విద్యుత్తు ఉత్పత్తి అంశాలన్నీ బోర్డుల నియంత్రణలోనే కొనసాగేలా నిబంధనలను విధించింది. గెజిట్‌ అమలుకు విధించిన ఏడాది గడువు శుక్రవారంతో ముగిసినప్పటికీ గెజిట్‌ అమలుకు చేపట్టాల్సిన చర్యలపై ఇప్పటివరకు స్పష్టత లేదు.

తెలంగాణ విజ్ఞప్తులు బేఖాతరు

• గెజిట్‌ ప్రకారం ఏడాదిలోగా అనుమతిలేని ప్రాజెక్టుల డీపీఆర్‌లు సమర్పించి అనుమతులు తెచ్చుకోవాలి. ఉమ్మడి ఏపీలో తెలంగాణ ప్రాజెక్టులను దాదాపుగా వరదజలాల ఆధారంగానే డిజైన్‌ చేశారు. కానీ గెజిట్‌ అమల్లోకి వచ్చాక నికర జలాల కేటాయింపులున్న ప్రాజెక్టులకే సీడబ్ల్యూసీ అనుమతిస్తుంది. దీంతో తెలంగాణ ప్రాజెక్టులకు అనుమతులు ఇవ్వటం లేదు. కృష్ణా జలాల పంపిణీకి ఏర్పాటైన ట్రిబ్యునల్‌ అవార్డు అమలు పెం డింగ్‌లో ఉన్నది. ఈ విషయాన్ని కేంద్రం దృష్టికి తెలంగాణ తీసుకెళ్లినప్పటికీ సమాధానం లేదు.
• తాత్కాలిక నీటి ఒప్పందానికి ఒప్పుకొనేది లేదని, నీటి పునఃపంపిణీకి జలవివాదాల చట్టం 1956 సెక్షన్‌ 3 ప్రకారం కొత్త ట్రిబ్యునల్‌ వేయాలని, లేదంటే ఆ మేరకు ప్రస్తుత ట్రిబ్యునల్‌కే విచారణ అధికారాలు కల్పించాలని తెలంగాణ కోరుతున్నా కేంద్రం నుంచి జవాబు లేదు.
• పోలవరం ప్రాజెక్టుకు కేంద్ర జల్‌శక్తి మంత్రిత్వశాఖ ఆమోదం తెలిపినందున తెలంగాణ ప్రాంతానికి కృష్ణా నదీ జలాల్లో అదనంగా 45 టీఎంసీల నీటిని కేటాయించాలని 1976లో బచావత్‌ ట్రిబ్యునల్‌ అవార్డు ప్రకటించింది. ఇదీ అమలుకావటం లేదు.
• తాగునీటి కోసం కేటాయించిన జలాల్లో 80 శాతం తిరిగి నదిలోకే వస్తాయని, కేవలం 20 శాతాన్నే పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని బచావత్‌ ట్రిబ్యునల్‌ చెప్పిందని, ఆ ప్రకారం కృష్ణా జలాల్లో హైదరాబాద్‌ తాగునీటికి కేటాయించిన 16 టీఎంసీల్లో 20 శాతమే పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని తెలంగాణ విన్నవిస్తున్నది. ఏటా రాష్ట్రం వాడుకోకుండా మిగిల్చిన కృష్ణా జలాలను క్యారీఓవర్‌గా పరిగణించి తర్వాతి నీటి సంవత్సరంలో వినియోగించుకొనే వెసులుబాటును కల్పించాలని కోరుతున్నది. దీనిపైనా స్పష్టత ఇవ్వటం లేదు.
• ఏపీ ప్రభుత్వం అక్రమంగా చేపట్టిన రాయలసీమ ఎత్తిపోతల పథకం, రాజోలిబండ డైవర్షన్‌ స్కీమ్‌ కుడి కాలువ పనులను నిలుపుదల చేయాలని కూడా కేంద్రం దృష్టికి తీసుకెళ్లింది.

డీపీఆర్‌లు ఇచ్చినా జాప్యం

తెలంగాణ కోరినవన్నీ న్యాయబద్ధమైనవి, ట్రిబ్యునళ్లు తేల్చిచెప్పినవే. రాష్ర్టాల అభ్యంతరాలను పట్టించుకోకుండా ఏకపక్షంగా గెజిట్‌ విడుదల చేయడం, సమస్యలను పరిష్కరించకుండా తాత్సారం తగదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. కృష్ణా జలాల అంశాలపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేంద్రానికి లేఖ లు రాసినప్పటికీ కేంద్రం స్పందించడం లేదు. గోదావరిపై చేపట్టిన ప్రాజెక్టుల డీపీఆర్‌లను సమర్పించినప్పటికీ ఆమోదించకుండా జాప్యం చేస్తున్నది. కేంద్రం మౌనం, గెజిట్‌ అమలుకు రాష్ర్టాలు నిరాకరణతో కేఆర్‌ఎంబీ, జీఆర్‌ఎంబీ ఉత్సవవిగ్రహాలుగా మిగిలిపోయాయి.