Without Breathing | శ్వాస తీసుకోకుండా ఎక్కువ సేపు ఉండ‌వ‌చ్చా.. దీన్ని అభ్యాసం చేయ‌వ‌చ్చా..?

హాలీవుడ్‌ చిత్రం స్ట్రీట్‌ ఫైటర్ లో ధాల్సిమ్‌ పాత్ర పోషిస్తున్న బాలీవుడ్‌ నటుడు విద్యుత్‌ జమ్వాల్‌ ముంబైలో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలో ఏకంగా 15 నిమిషాల పాటు శ్వాస తీసుకోకుండా ఉండి అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. ధ్యాన భంగిమలో కూర్చుని యోగ సాధన ద్వారా శ్వాసను నియంత్రించే తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ఈ సందర్భంగా పతంజలి యోగసూత్రాల్లోని ఓ పద్ధతిని ఉపయోగించినట్లు ఆయన తెలిపారు.

Without Breathing | హాలీవుడ్‌ చిత్రం స్ట్రీట్‌ ఫైటర్ లో ధాల్సిమ్‌ పాత్ర పోషిస్తున్న బాలీవుడ్‌ నటుడు విద్యుత్‌ జమ్వాల్‌ ముంబైలో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలో ఏకంగా 15 నిమిషాల పాటు శ్వాస తీసుకోకుండా ఉండి అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచారు. ధ్యాన భంగిమలో కూర్చుని యోగ సాధన ద్వారా శ్వాసను నియంత్రించే తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ఈ సందర్భంగా పతంజలి యోగసూత్రాల్లోని ఓ పద్ధతిని ఉపయోగించినట్లు ఆయన తెలిపారు. ఈ సాధన తన జీవితంలో ఎన్నో లక్ష్యాలను సాధించేందుకు సహాయపడిందని, యువతకు కూడా దీన్ని నేర్పిస్తున్నానని పేర్కొన్నారు. జీవితంలో లక్ష్యాల కోసం నిరంతరం పరుగులు పెట్టకుండా, అప్పుడప్పుడు ఆగి ప్రశాంతంగా ఉండడం కూడా ముఖ్యమని ఆయన సూచించారు. అయితే, ఇలా ఎక్కువసేపు శ్వాసను బిగపట్టడం అందరికీ సురక్షితమైన పద్ధతి కాదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

శ్వాస‌ను బిగ‌ప‌డితే ఏం జ‌రుగుతుంది..

సాధారణంగా మనం శ్వాస తీసుకున్నప్పుడు శరీరానికి ఆక్సిజన్‌ అందుతుంది. అదే సమయంలో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ బయటకు వెళ్లిపోతుంది. శ్వాసను ఆపినప్పుడు కూడా శరీరంలోని కణజాలాలు ఆక్సిజన్‌ను వినియోగిస్తూనే ఉంటాయి. దీంతో రక్తంలో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ స్థాయిలు పెరుగుతాయి. ఈ మార్పు వల్ల మళ్లీ శ్వాస తీసుకోవాలనే కోరిక కలుగుతుంది. అయితే, ఎక్కువసేపు శ్వాసను బిగపట్టినప్పుడు శరీరంలో ఆక్సిజన్‌ స్థాయిలు ప్రమాదకరంగా తగ్గిపోతాయి. ఈ పరిస్థితిని హైపోక్సియా అంటారు. దీని వల్ల మెదడు, ఇతర అవయవాలకు తగినంత ఆక్సిజన్‌ అందక తల తిరగడం, అయోమయం, సమన్వయం కోల్పోవడం, చివరకు స్పృహ తప్పడం వంటి సమస్యలు ఎదుర‌వుతాయి. శ్వాసను ఎక్కువసేపు ఆపగలిగినంత మాత్రాన ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం పెరిగిందని లేదా అవి మరింత ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయని భావించకూడదు. శ్వాస నియంత్రణ సామర్థ్యంపై ఊపిరితిత్తుల పరిమాణం, శరీరం ఆక్సిజన్‌ను వినియోగించే వేగం, కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ను తట్టుకునే సామర్థ్యం, మానసిక ప్రశాంతత, సాధన వంటి అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి.

వేగంగా శ్వాస తీసుకుంటే..

శ్వాసను ఎక్కువసేపు బిగపట్టేందుకు కొందరు ముందుగా వేగంగా, పదేపదే గట్టిగా శ్వాస తీసుకుంటారు. దీన్నే హైపర్‌వెంటిలేషన్‌ అంటారు. ఇలా చేయడం వల్ల రక్తంలో కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ స్థాయిలు తగ్గి, శ్వాస తీసుకోవాలనే సహజమైన కోరిక ఆలస్యంగా కలుగుతుంది. అయితే, దీనివల్ల శరీరంలోని ఆక్సిజన్‌ నిల్వలు అదే స్థాయిలో పెరగవు. ఫలితంగా శ్వాస తీసుకోవాలనే బలమైన కోరిక కలగకముందే ఆక్సిజన్‌ స్థాయిలు ప్రమాదకరంగా తగ్గి స్పృహ తప్పే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నీటిలో శ్వాసను బిగపట్టే ప్రయత్నాలు చేస్తే ప్రాణాంతకమైన ప్రమాదం సంభవించే అవ‌కాశాలు ఉంటాయి. అనుభవజ్ఞులైన శ్వాస నియంత్రణ క్రీడాకారులు సైతం ప్రత్యేక భద్రతా నియమాలను పాటిస్తారు. అందువల్ల సాధారణ వ్యక్తులు ఇలాంటి ప్రయత్నాలను పోటీగా తీసుకోవడం లేదా శిక్షణ లేకుండా అనుకరించడం తగదు.

ప్రాణాయామంలో ప్ర‌త్యేక స్థానం..

యోగాలో శ్వాసను నియంత్రించే పద్ధతులకు ప్రాణాయామం రూపంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అయితే, ప్రతి శ్వాస సాధన అందరికీ అనుకూలంగా ఉండదు. గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు ఉన్నవారు, గతంలో స్పృహ తప్పినవారు, నియంత్రణలో లేని అధిక రక్తపోటుతో బాధపడేవారు ఇలాంటి కఠినమైన సాధనలు ప్రారంభించే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి. శ్వాస సాధన సమయంలో తల తిరగడం, ఛాతీలో అసౌకర్యం, తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది, చూపు మసకబారడం లేదా స్పృహ తప్పబోతున్నట్లు అనిపిస్తే వెంటనే ఆపి సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోవాలి. విద్యుత్‌ జమ్వాల్‌ ప్రదర్శన ఆయన సాధన, శ్వాస నియంత్రణ సామర్థ్యాన్ని తెలియజేసినప్పటికీ, 15 నిమిషాల పాటు శ్వాసను బిగపట్టడాన్ని ఆరోగ్య లక్ష్యంగా భావించకూడదు. ధ్యానం, మానసిక ప్రశాంతత, సాధారణ శ్వాస వ్యాయామాల ప్రయోజనాలను పొందేందుకు ఇంతటి సాహసం అవసరం లేదు. దీర్ఘకాలం శ్వాసను ఆపే పద్ధతులు నేర్చుకోవాలనుకునేవారు నిపుణుల పర్యవేక్షణలోనే సాధన చేయాలి. ముఖ్యంగా శ్వాసను ఎక్కువసేపు ఆపేందుకు ముందుగా వేగంగా శ్వాస తీసుకునే పద్ధతిని మాత్రం అనుసరించకూడదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.