వేసర శైలికి పాతర!
వెయ్యేండ్ల చరిత్రకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచిన వేములవాడ రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయం, ఇప్పుడు పునర్నిర్మాణ పనులతో కొత్తరూపు సంతరించుకుంటున్నది. అయితే ఈ ఆధునికీకరణ క్రమంలో ఆలయ ప్రాచీనత, చారిత్రక నిర్మాణశైలి, చాళుక్యుల శిల్పకళా వైభవం ఎంతవరకు పదిలంగా ఉంటాయన్నది ప్రశ్నార్థకంగా మారుతున్నది. రాష్ట్రకూటులు, వేములవాడ చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యుల పాలనా కాలానికి చెందిన శాసనాలు, శిల్పాలు, నిర్మాణ ఆనవాళ్లకు ఈ ఆలయ ప్రాంగణం నిలయం.
- ఎములాడ రాజన్న ఆలయపునర్నిర్మాణంలో అనుమానాలు!
- వెయ్యేళ్ల చరిత్రకు ఆధునికీకరణ ముప్పు
- శాసనాలు ఏమైతున్నయో అన్న సందేహాలు!
- మేటి నిర్మాణాలకు గ్రహపాటు
- ప్రమాదం అంచున..చాళుక్యుల శిల్పకళా వైభవం
వెయ్యేండ్ల చరిత్రకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచిన వేములవాడ రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయం, ఇప్పుడు పునర్నిర్మాణ పనులతో కొత్తరూపు సంతరించుకుంటున్నది. అయితే ఈ ఆధునికీకరణ క్రమంలో ఆలయ ప్రాచీనత, చారిత్రక నిర్మాణశైలి, చాళుక్యుల శిల్పకళా వైభవం ఎంతవరకు పదిలంగా ఉంటాయన్నది ప్రశ్నార్థకంగా మారుతున్నది. రాష్ట్రకూటులు, వేములవాడ చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యుల పాలనా కాలానికి చెందిన శాసనాలు, శిల్పాలు, నిర్మాణ ఆనవాళ్లకు ఈ ఆలయ ప్రాంగణం నిలయం.
శతాబ్దాల క్రితం నిర్మితమైన ఈ కట్టడాలను వాటి అసలు నిర్మాణశైలికి భిన్నంగా ఆధునికీకరిస్తే చారిత్రక వారసత్వం కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఆలయ నిర్మాణం జరిగిన శతాబ్దాల తర్వాత సంకలనం చేసిన ఆగమ విధానాలను ప్రాతిపదికగా తీసుకొని పునర్నిర్మాణాలు చేపట్టడం ఎంతవరకు సమంజసం? పురావస్తు శాఖ అనుమతులు ఉన్నాయా? ప్రాచీన శిల్పాలు, శాసనాలు, స్తంభాల పరిస్థితి ఏమిటి? అనే ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. పునర్నిర్మాణం అంటే పాత కట్టడాన్ని తొలగించి కొత్తగా నిర్మించడం మాత్రమే కాదు, దాని చారిత్రక ఆత్మను, నిర్మాణ వైభవాన్ని కాపాడటం కూడా!ఈ నేపథ్యంలో వేములవాడ ఆలయ చరిత్ర,చారిత్రక ఆధారాలు, వాస్తుశిల్పకళ, పునర్నిర్మాణంపై తలెత్తుతున్న సందేహాలపై ‘నమస్తే తెలంగాణ’ అందిస్తున్న ప్రత్యేక కథనం..
పురాతన కట్టడాన్ని అదే రూపంలో తిరిగి నిర్మించినప్పటికీ అది అసలు నిర్మాణానికి సమానమైన చారిత్రక ప్రామాణికతను కలిగి ఉండదు. ఎందుకంటే ఒక నిర్మాణం విలువ దాని రూపంలోనే కాకుండా, దాని అసలు నిర్మాణ పదార్థాలు, నిర్మాణ పద్ధతి, కాలక్రమం, చారిత్రక నేపథ్యంతో ముడిపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ప్రాచీన కట్టడాల పునరుద్ధరణలో వాటి అసలు స్వరూపాన్ని కాపాడటం అత్యంత కీలకం.

తెలంగాణలోని సపాదలక్ష ప్రాంతాన్ని రెండు శతాబ్దాలకు పైగా రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలించిన రాజవంశం వేములవాడ చాళుక్యులది. నేటి నిజామాబాద్, కరీంనగర్ ప్రాంతాలు అందులో అంతర్భాగంగా ఉండేవి. పోదన (బోధన్) రాజధానిగా వేములవాడ చాళుక్యుల పాలన క్రీ.శ.750లో ప్రారంభమైంది. వినయాదిత్య యుద్ధమల్లుడితో వేములవాడ చాళుక్య రాజవంశం పాలన మొదలైంది. ఆయన రాష్ట్రకూటుల సామంతుడిగా ఉండేవాడు. వినయాదిత్యుడి అనంతరం అతని కుమారుడైన మొదటి అరికేసరి క్రీ.శ. 775లో పరిపాలన చేపట్టాడు. మొదటి అరికేసరి కాలంలోనే రాజధాని పోదన నుంచి లేంబుళవాటిక (వేములవాడ)కు మారింది. అప్పటి నుంచి వేములవాడ రాజధానిగా చాళుక్యులు పరిపాలించారు.
అరికేసరి-1 తర్వాత అతని కుమారుడు నరసింహుడు, ఆ తర్వాత అతని కుమారుడు రెండో యుద్ధమల్లుడు పరిపాలించారు. క్రీ.శ. 850 నుంచి 892 వరకు రెండో యుద్ధమల్లుడి కుమారుడు బద్దెగ భూపాలుడు పాలన సాగించాడు. బద్దెగ భూపాలుడి హయాంలోనే వేములవాడలోని భీమేశ్వరాలయం (ప్రస్తుతం దర్శనాలు నిర్వహిస్తున్న ఆలయం) నిర్మించినట్టు చారిత్రక ఆధారాల ద్వారా తెలుస్తున్నది. తదనంతర కాలంలో మూడో యుద్ధమల్లుడు, రెండో నరసింహుడు పరిపాలించారు.
నరసింహుడి కుమారుడైన రెండో అరికేసరి వేములవాడ చాళుక్యుల కాలంలో గొప్ప రాజుగా గుర్తింపు పొందాడు. క్రీ.శ. 930-955 మధ్య ఆయన పాలన సాగింది. ఆయనకు సంబంధించిన నాలుగు శాసనాలు లభ్యమయ్యాయి. రెండో అరికేసరి అనంతరం వాగరాజు, తదుపరి రెండో బద్దెగుడు, అనంతరం మూడో అరికేసరి పరిపాలించారు. మూడో అరికేసరి పాలన క్రీ.శ. 966-973 మధ్య ముగిసింది. మొత్తంగా వేములవాడ పట్టణం దాదాపు రెండు వందల సంవత్సరాల పాటు వేములవాడ చాళుక్యులకు రాజధానిగా కొనసాగింది. ఆ తర్వాత కళ్యాణి చాళుక్యుల అధీనంలోకి వెళ్లింది.

విభిన్న నిర్మాణశైలులు
భారతదేశ ఆలయ నిర్మాణ వాస్తుశిల్పకళలో నాగర, ద్రావిడ, వేసర నిర్మాణ శైలులు ప్రత్యేకమైనవి. దాదాపు అన్ని దేవాలయాలు ఈ మూడింటిలో ఏదో ఒక నిర్మాణశైలికి చెందినవిగా ఉంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో రెండు శైలుల కలయిక కూడా కనిపిస్తుంది. ఉత్తర భారతదేశంలోని ఆలయాలు ప్రధానంగా నాగర వాస్తు నిర్మాణశైలికి సంబంధించినవి. ఈ వాస్తు పద్ధతిలో ఆలయ గర్భగుడిపై ఉండే నిర్మాణాన్ని శిఖరం అని వ్యవహరిస్తారు. అనేక అంతస్తులతో పొడవుగా, తేనెపట్టు ఆకారంలో శిఖర రేఖాప్రసాదాల నిర్మాణం ఉంటుంది. శిఖరంపై అమలకం (పళ్లెం వంటి నిర్మాణం) ఏర్పాటు చేస్తారు. దానిపైన కలశాన్ని అమర్చుతారు. ఖజురహో, కోణార్క్, లింగరాజు, మోదేరా సూర్యదేవాలయాలు నాగర శైలికి ఉదాహరణలు.
ఇక ద్రావిడ శైలి అందుకు భిన్నంగా ఉంటుంది. ఈ శైలిలో గర్భగృహంపై పిరమిడ్ ఆకృతిలో నిర్మాణం ఉంటుంది. దీన్ని విమానం అని వ్యవహరిస్తారు. విమాన తలాలు అనేక అంతస్తులుగా ఉంటాయి. విమానంలో పైభాగం కూటాకృతిలో, గుండ్రటి ఆకారంలో లేదా అష్టభుజి ఆకారంలో ఉంటుంది. ఆలయ ప్రాకారాల వద్ద భారీ గోపురాల నిర్మాణం చేపడతారు. గర్భగృహ విమానం కంటే కూడా గోపురాల ఎత్తు అధికంగా ఉండే విధానం అందులో ఉంది. తంజావూరు బృహదీశ్వరాలయం, కంచి, మధుర మీనాక్షి ఆలయాలు దీనికి ఉదాహరణలు.
ఇక వేసర నిర్మాణశైలి మిశ్రమ వాస్తుశిల్పకళగా గుర్తింపు పొందింది. రాష్ట్రకూటులు, వేములవాడ చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యులు, అనంతరం కాకతీయుల కాలంలో ఈ విధానాన్ని అనుసరించారు. అందులో గర్భగృహాన్ని చతురస్రాకారంలో నిర్మిస్తారు. గర్భగృహంపై మెట్ల ఆకారం, శిఖరపు వంపు, స్తూపిక, అమలకం వంటి లక్షణాల కలయికతో నిర్మాణాలు చేపడతారు. రాజగోపురాల నిర్మాణాలు ద్రావిడ వాస్తుశిల్పకళతో పోలిస్తే చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఏకకూట, ద్వికూట, త్రికూట గర్భగృహాల నిర్మాణాలు ఈ శైలిలో సాధారణం. వేసర శైలిలో మంటపాల నిర్మాణం ప్రధానమైనది. స్తంభాలను వివిధ ఆకృతుల్లో, నగిషీలతో తీర్చిదిద్దుతారు. మంటపాల్లో అలంకరణలు, శిల్ప నైపుణ్యం అధికంగా కనిపిస్తాయి. గోడలను సమతలంగా కాకుండా వివిధ కోణాల్లో నిర్మించి, వాటిపై దేవతా శిల్పాలు, పురాణ దృశ్యాలు, అలంకార పట్టీలు, కుడ్య విభాగాలను ఏర్పాటు చేస్తారు. వేసర నిర్మాణశైలిలో సూక్ష్మమైన, అందమైన నవరంగ మంటపాలు నిర్మిస్తారు.

కళ్యాణి చాళుక్యుల వాస్తుశిల్ప రీతిలో..
వేములవాడలో ప్రస్తుతం పునర్నిర్మాణం జరుగుతున్న రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయం కళ్యాణి చాళుక్యుల వాస్తు, శిల్పకళా రీతులతో నిర్మితమైన కట్టడం. తెలంగాణ వాస్తుశిల్ప కళారీతుల్లోనే కాకుండా దేశ చరిత్రలోనూ ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. క్రీ.శ. 1083లో కళ్యాణి చాళుక్యుల కాలంలో నిర్మితమైన రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయానికి దాదాపు 950 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. రాష్ట్రకూట, వేములవాడ, కళ్యాణి చాళుక్యుల వాస్తుశిల్ప రీతులు, వేసర వాస్తు పద్ధతుల ప్రభావంతో ఈ ఆలయ నిర్మాణం జరిగినట్టు పేర్కొంటారు. ఆలయ అధిష్ఠానం కొంతవరకు నేలలో మునిగిపోయి ఉంటుంది. ఆలయ గోడలపై కపోతం అర్ధచంద్రాకృతిలో అలంకరించి ఉంది. చతురస్రాకార గర్భగృహంపై ద్రావిడ, వేసర శైలుల లక్షణాలతో మెట్ల వరుసల విమానం ఏర్పాటు చేసి ఉంటుంది. దీనిపై దేవతామూర్తుల ప్రతిమలు ఉన్నాయి.
ఎగువన కలశం ఏర్పాటు చేశారు. గర్భగృహ ప్రవేశ ద్వారంలోని లలాటంపై గజలక్ష్మి ప్రతిమ కళ్యాణి చాళుక్యుల కళారీతిలో కనిపిస్తుంది. ద్వారబంధాలు శిల్ప సంపదతో అలరారుతుంటాయి. గర్భగృహ లింటెల్ వద్ద ఉన్న చూరు ముందుకు అందంగా వంపుతో చెక్కి ఉంటుంది. ఇది వేసర వాస్తు శిల్పంలో ప్రత్యేకమైన విధానం. ద్వారానికి చెందిన త్రిశాఖల స్తంభాలపై పుష్పాలంకృతులు ఉన్నాయి. ద్వారం కింది భాగంలో ద్వారపాలకుల విగ్రహాలు ఉంటాయి. గర్భగృహం ముందు అంతరాలయం, ముఖమంటపం ఉన్నాయి. ముఖ మంటపానికి తూర్పు, ఉత్తర, దక్షిణ దిశల నుంచి ప్రవేశ ద్వారాలు ఉండగా, పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న గర్భగృహంలో పానవట్టంపై స్వామివారు కొలువుదీరి ఉన్నారు.
ప్రధాన ఆలయానికి ఎడమవైపు కాశీ విశ్వేశ్వరాలయం, అనంత పద్మనాభస్వామి ఆలయం, సీతారామచంద్రస్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి. కాశీ నుంచి తెచ్చిన లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించడం వల్ల దీన్ని కాశీ విశ్వేశ్వరాలయం అంటారు. దీనివల్లే వేములవాడకు దక్షిణకాశి అనే పేరు వచ్చింది. అనంత పద్మనాభస్వామి ఆలయం ఉండటంతో వేములవాడను హరిహర క్షేత్రంగా పేర్కొంటారు. అలాగే బాలా త్రిపుర, బాల రాజేశ్వర, విఠలేశ్వర ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆలయానికి ఉత్తరాన పుష్కరిణి ఉంది. ప్రధాన ఆలయానికి అనుబంధంగా ఉన్న ఉపాలయాలు, మంటపాలు, శిఖర కలశాలు స్థానికంగా లభించే గ్రానైట్ రాయితో నిర్మించినవే.

స్మార్త ఆగమ సంకలనాలకు మునుపే..
ప్రభుత్వం వేములవాడ రాజరాజేశ్వర ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రతి సందర్భంలోనూ స్మార్త ఆగమ సంకలనం, ఆగమశాస్ర్తాలకు ప్రధాన కేంద్రంగా భావించే శృంగేరి పీఠాధిపతుల అనుమతులు, సూచనలు, సలహాల మేరకే పనులు చేపడుతున్నట్టు పేర్కొంటున్నది. అయితే చరిత్రను పరిశీలిస్తే స్మార్త ఆగమశాస్ర్తాల సంకలనాల కంటే ముందే వేములవాడ ఆలయాల నిర్మాణం జరిగినట్టు వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. దక్షిణాన్మాయ పీఠం శృంగేరికి పీఠాధిపతిగా ఉన్న విద్యారణ్యస్వామి (క్రీ.శ. 1296-1386) స్మార్త ధర్మశాస్ర్తాలు, ఆలయ ఆరాధనా విధానాలు, స్మార్త ఆచారాలు, ప్రాయశ్చిత్తాలు, దేవాలయ ధర్మాలకు సంబంధించి పరాశర మాధవీయాన్ని సంకలనం చేసినట్లు పేర్కొంటారు.
దేవాలయ ప్రతిష్ఠ, యంత్ర, తంత్ర, మంత్ర, ఆగమశాస్త్ర విధానాలకు సంబంధించి విద్యార్ణవ తంత్రం పేరుతోనూ గ్రంథ సంకలనం జరిగినట్టు చారిత్రక వివరాలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుతం శృంగేరి పీఠాధిపతులు ఆలయాలకు సంబంధించిన దేవతా విగ్రహాల ప్రతిష్ఠ, యంత్ర, మంత్ర, తంత్ర విధానాలు, ఆగమ పద్ధతులను విద్యార్ణవ తంత్రం ఆధారంగా నిర్వహిస్తున్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. శృంగేరి పీఠాధిపతి విద్యారణ్యస్వామి సంకలనం చేసిన విద్యార్ణవ తంత్రం క్రీ.శ. 1350-1380 మధ్య పూర్తయిందని పీఠం రికార్డులు చెబుతున్నాయి.
ఈ కాలక్రమాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే వేములవాడ ఆలయాల నిర్మాణం జరిగిన తర్వాత శతాబ్దాల అనంతరం రూపొందిన ఆగమ విధానాలను ఆధారంగా చేసుకుని పునర్నిర్మాణం చేపట్టడం ఎంతవరకు సమంజసమన్న ప్రశ్న తలెత్తుతున్నది. ఆలయాల నిర్మాణం, వాటి అసలు వాస్తుశిల్ప రీతులు, ఆగమ విధానాలు వేర్వేరు అంశాలు. ఆగమ విధానాలను అనుసరించడంలో తప్పు లేకపోయినా, వాటి పేరుతో ప్రాచీన నిర్మాణ స్వరూపాన్ని మార్చడం సమంజసమేనా? అన్నది చర్చనీయాంశంగా మారింది.

పురావస్తు శాఖ అనుమతి లేకుండానే?
నిజాం పాలన కాలంలోనే పురావస్తు శాఖ పరిధిలోకి తీసుకొచ్చిన తెలంగాణ చారిత్రక వారసత్వ సంపదగా వేములవాడ ఆలయాన్ని పేర్కొంటారు. అయితే పురావస్తు శాఖ అనుమతులు లేకుండానే పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారన్న విమర్శలు, అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం వేములవాడ ఆలయం, శాసనాలు, ఇతర ఆలయాలు రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ పరిధిలో ఉన్నాయన్న వాదన ఉంది. ఆలయాల పునరుద్ధరణ, జీర్ణోద్ధరణ వంటి పనులు చేపట్టాలంటే సంబంధిత పురావస్తు శాఖ అనుమతి తప్పనిసరి. అయితే వేములవాడ ఆలయ పునర్నిర్మాణంలో చేపడుతున్న పనులకు రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ అనుమతి ఇచ్చిందా? అన్న విషయంపై స్పష్టత లేదు.
ఈ అంశంపై ఇప్పటివరకు పురావస్తు శాఖ నుంచి అధికారిక ప్రకటన లేదా అనుమతులకు సంబంధించిన రికార్డులు బహిర్గతం కాలేదు. పురావస్తు శాఖలో పనిచేస్తున్న కొందరు అధికారులు అనధికారికంగా వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం, ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి సంబంధించి అధికారిక అనుమతులు ఇవ్వలేదన్న వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. పురావస్తు శాఖ, దేవాదాయ శాఖలకు ఒకే అధికారి ఇన్చార్జిగా వ్యవహరిస్తున్న సమయంలోనే పునర్నిర్మాణ చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి.
ఈ క్రమంలో రెండు శాఖల నిపుణులు, ఉన్నతాధికారులు సంయుక్తంగా క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలన జరిపినప్పుడు దేవాదాయ శాఖ చేపట్టాలనుకున్న పునరుద్ధరణ పనుల డీపీఆర్ను పరిశీలించిన పురావస్తు శాఖ అధికారులు, నిపుణులు అనుమతులు ఇవ్వడం సాధ్యం కాదని అభిప్రాయపడినట్లు విశ్వసనీయ సమాచారం. అయితే ప్రభుత్వం ఆలయ పునర్నిర్మాణంపై స్పష్టమైన వైఖరితో ముందుకు వెళ్లడం, రెండు శాఖలకు ఒకే అధికారి ఇన్చార్జిగా ఉండటం వంటి పరిణామాల నేపథ్యంలో పురావస్తు శాఖ అధికారులపై ఒత్తిడి వచ్చినట్లు ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. అధికారికంగా అనుమతులు ఇవ్వలేమని, అయినప్పటికీ పనులు చేసుకోవచ్చని అనధికారికంగా సూచించినట్లు కూడా ప్రచారం జరగుతున్నది. ఆలయ వాస్తుశిల్పకళ దెబ్బతింటుందని, ప్రాచీనత కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉందని భావిస్తున్న పురావస్తు నిపుణులు ఈ పరిణామాలపై అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నట్టు సమాచారం. అయితే ఈ ఆరోపణలపై సంబంధిత శాఖల అధికారిక వివరణ వెలువడాల్సి ఉంది.

శిల్పకళ, శాసనాలు పదిలమేనా?
వేములవాడ ఆలయ పునర్నిర్మాణం పేరిట జరుగుతున్న కార్యక్రమాలు కొన్ని నెలలుగా అస్పష్టత మధ్య సాగుతున్నాయన్న విమర్శలు వస్తున్నాయి. అసలు అక్కడ ఏం జరుగుతున్నది? ఏ నిర్మాణాలను తొలగిస్తున్నారు? వేటిని పునర్నిర్మిస్తున్నారు? అన్న వివరాలు పూర్తిస్థాయిలో ప్రజలకు తెలియడం లేదు. ఆలయంలో ఉన్న పార్శ్వనాథుడి విగ్రహం నుంచి ఆదిత్యుడి విగ్రహం వరకు ఉన్న శిల్పాలు, ప్రతిమలు ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉన్నాయి? భద్రంగా ఉన్నాయా? అన్న విషయాలపై స్పష్టత లేదు. శాసనాల పరిస్థితి ఏమిటన్నది కూడా తెలియడం లేదు. స్థానిక నల్ల, ఎర్ర గ్రానైట్ రాళ్లతో చెక్కిన స్తంభాలు, లలాటంపై గజలక్ష్మి శిల్పాలు, అధోముఖ పద్మాలు, నవరంగ మంటపాలు, జైన విగ్రహాలు, సప్తమాతృకల ఫలకాల పరిస్థితి ఏమిటన్నది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. పునర్నిర్మాణ క్రమంలో ఇవన్నీ దెబ్బతింటే భవిష్యత్తు తరాలకు మన చరిత్రను ఎవరు పరిచయం చేస్తారు? మన వారసత్వాన్ని ఎవరు కాపాడుతారు? అన్న ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి.
హనుమంతుడిని చేయబోతే..
తెలంగాణలో ఒక సామెత ఉంది. హనుమంతుడి విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలని మొదలుపెడితే చివరికి అది కోతిలా తయారైందట. వేములవాడ ఆలయ పునర్నిర్మాణం విషయంలోనూ ప్రభుత్వ చర్యలు అలా మారతాయా? అన్న అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇటీవలే గర్భగుడిపై ఉన్న విమానాన్ని తొలగించారు. ఎందుకు తొలగించారన్న ప్రశ్నకు ప్రభుత్వ పెద్దలు, దేవాదాయ శాఖ అధికారులు విమానాన్ని అన్ని ముహూర్తాలు పరిశీలించి, శృంగేరి పీఠాధిపతి అనుమతితో తొలగించినట్లు పేర్కొన్నారు. తొలగించిన విమానం స్థానంలో ఐదు తలల శిల్పనిర్మిత విమాన గోపురాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు. దీనిపై నిపుణులు ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వేసర శైలిలో పంచతల విమానగోపురం ఏర్పాటు చేయడం సాధ్యమేనా? అన్న సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఇప్పుడున్న విమానాన్ని తొలగించి పంచతల విమానాన్ని ఏర్పాటు చేస్తే గర్భగృహానికి చెందిన నాలుగు గోడలు దాని బరువును భరించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయా? అన్న ప్రశ్నలు కూడా తలెత్తుతున్నాయి. ఇప్పటికే ఆలయ ప్రాంగణంలోని ఉపాలయాలకు సంబంధించిన గ్రానైట్ స్తంభాలు, శిల్పాలను తొలగించి, కేవలం గర్భగృహాల్లోని మూలవిరాట్లను మాత్రమే ఉంచినట్లు తెలుస్తున్నది. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్రకూటులు, వేములవాడ చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యుల కాలానికి చెందిన స్తంభాలు, విగ్రహాలు, శిల్పాలు స్థానచలనం పొందాయా? వాటిని ఎక్కడ భద్రపరిచారు? అన్న ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆలయంలోని శిల్పాలు, శాసనాలు, స్తంభాలకు సంబంధించిన ఫొటోలు, కొలతలు, త్రీడీ స్కానింగ్, అసలు స్థానం, కాల నిర్ధారణ వివరాలను నమోదు చేయడం అవసరం. తొలగించిన ప్రతి చారిత్రక భాగానికి సంబంధించిన పూర్తి జాబితాను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడం ఆవశ్యకమని చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు.

స్వరూపాన్ని మార్చే ప్రమాదం
ప్రాచీన ఆలయాల నిర్మాణంలో ఉపయోగించిన రాయి, దాని ఆకృతి, బరువు, అమరిక, నిర్మాణ సాంకేతికత అన్నీ ఒక నిర్దిష్ట కాలానికి చెందిన ప్రత్యేకతలు. ఆధునిక సిమెంట్, కాంక్రీట్, కొత్త శిల్ప నిర్మాణాలను పాత కట్టడాలకు జోడిస్తే వాటి సహజ స్వరూపం మారిపోవడమే కాకుండా నిర్మాణంపై అదనపు భారం పడే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా శతాబ్దాల క్రితం నిర్మించిన గర్భగుడి గోడలు, పునాదులు కొత్తగా ఏర్పాటు చేసే విమానాలు, శిఖరాలు, మంటపాల బరువును భరించగలవా? అన్నది సాంకేతికంగా నిర్ధారించాలి. నిర్మాణ స్థిరత్వంపై నిపుణుల నివేదిక లేకుండా మార్పులు చేపట్టడం చారిత్రక కట్టడాలకు ప్రమాదకరంగా పరిణమించవచ్చు. అందువల్ల కొత్త నిర్మాణాల నమూనాలు, ఉపయోగించే పదార్థాలు, బరువు, నిర్మాణ భద్రతకు సంబంధించిన సాంకేతిక నివేదికలను బహిర్గతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
గత వైభవాన్ని కాపాడాలి..
వేములవాడ రాజన్న ఆలయం కేవలం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం మాత్రమే కాదు, తెలంగాణ చరిత్ర, రాజవంశాల పరిపాలన, శిల్పకళ, నిర్మాణ వైభవానికి ప్రతీక! ఆలయానికి పునర్వైభవం తీసుకురావాలన్న ప్రభుత్వ సంకల్పాన్ని ఎవరూ తప్పుపట్టరు. అయితే పునర్నిర్మాణం పేరుతో అసలు నిర్మాణ స్వరూపమే మారిపోతే అది చరిత్రకు జరిగే నష్టమే అవుతుంది. కొత్త నిర్మాణాలు చేపట్టడం కంటే ఇప్పటికే ఉన్న చారిత్రక కట్టడాలను పరిరక్షించడం, దెబ్బతిన్న భాగాలను శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో పునరుద్ధరించడం, తొలగించిన శిల్పాలను భద్రపరచడం, వాటిని తిరిగి అసలు స్థానాల్లో అమర్చే అవకాశాలను పరిశీలించడం అత్యంత ముఖ్యం. నేటి తరానికి కొత్త ఆలయ రూపాన్ని అందించడం కంటే రాబోయే తరాలకు వెయ్యేండ్ల చరిత్రను అందించడం అసలు లక్ష్యంకావాలి.
శ్వేతపత్రం విడుదల చేయాలి
వేములవాడ రాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయానికి ఉన్న చారిత్రక ప్రాధాన్యం దృష్ట్యా ప్రభుత్వం పునర్నిర్మాణ పనులకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను ప్రజల ముందుంచాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇప్పటివరకు ఉన్న నిర్మాణాలు, తొలగించిన శిల్పాలు, స్తంభాలు, విగ్రహాలను ఎక్కడ భద్రపరిచారు? కొత్తగా చేపడుతున్న నిర్మాణాలు ఏ ప్రాతిపదికన రూపొందించారు? పురావస్తు శాఖ, శిల్పకళా నిపుణులు, నిర్మాణ ఇంజినీర్లు ఇచ్చిన నివేదికలు ఏమిటి? అనుమతులు ఏయే శాఖల నుంచి పొందారు? అన్న అంశాలను వెల్లడించాలి. ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి సంబంధించిన డీపీఆర్, సాంకేతిక నివేదికలు, పురావస్తు శాఖ అభిప్రాయాలు, అనుమతులు, పనుల వివరాలతో శ్వేతపత్రం విడుదల చేస్తే ప్రజల్లో ఉన్న అనుమానాలకు సమాధానం లభిస్తుంది. అలాగే తొలగించిన ప్రాచీన నిర్మాణ భాగాలను భద్రపరిచిన ప్రాంతాలను కూడా ప్రజలకు చూపించాలి.
కడపత్రి ప్రకాశ్రావు, కరీంనగర్
కొత్తూరి మహేశ్కుమార్, జగిత్యాల

Read Today's Latest Lifestyle News in Telugu and Telugu News
RELATED ARTICLES
తాజా వార్తలు
ట్రెండింగ్ వార్తలు
Watch: ఆసుపత్రిలో నిద్రిస్తున్న మహిళను వేధించిన వ్యక్తి.. తర్వాత ఏం జరిగిందంటే?
Watch: వైద్య విద్యార్థినిని.. కాలేజీ క్యాంపస్ నుంచి కిడ్నాప్ చేసిన కుటుంబ సభ్యులు, వీడియో వైరల్
Vande Bharat Train | బంధువులను సాగనంపేందుకు వందే భారత్ రైలు ఎక్కిన 12 మంది.. తర్వాత ఏం జరిగిందంటే?
Watch: హాస్పిటల్ యజమానిని బెదిరించి రూ.10 లక్షలు వసూలు.. కాంగ్రెస్ నేత అరెస్ట్, పార్టీ నుంచి బహిష్కరణ
Watch: ‘బ్యాగ్లో గంజాయి పెడతా.. డ్రగ్స్ కేసులో ఇరికిస్తా’.. జంటను బెదిరించిన పోలీస్ అధికారి

