CPR | సీపీఆర్ అంటే ఏమిటి.. హార్ట్ ఎటాక్ వ‌చ్చిన‌ప్పుడు ఇది ఎందుకు కీల‌కం..

గుండె అకస్మాత్తుగా పనిచేయడం ఆగిపోయినప్పుడు, బాధితుడు స్పృహ కోల్పోయి సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోలేని పరిస్థితిలో ప్రాణాలను కాపాడేందుకు ఉపయోగించే అత్యవసర చికిత్సా విధానమే కార్డియోపల్మనరీ రిససిటేషన్‌ (సీపీఆర్‌). ఇటీవల నటుడు నానా పటేకర్‌ గుండెపోటుతో మరణించిన ఘటన మరోసారి సీపీఆర్‌ ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తుచేసింది.

CPR | గుండె అకస్మాత్తుగా పనిచేయడం ఆగిపోయినప్పుడు, బాధితుడు స్పృహ కోల్పోయి సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోలేని పరిస్థితిలో ప్రాణాలను కాపాడేందుకు ఉపయోగించే అత్యవసర చికిత్సా విధానమే కార్డియోపల్మనరీ రిససిటేషన్‌ (సీపీఆర్‌). ఇటీవల నటుడు నానా పటేకర్‌ గుండెపోటుతో మరణించిన ఘటన మరోసారి సీపీఆర్‌ ప్రాధాన్యాన్ని గుర్తుచేసింది. ఆయనను ఆసుపత్రికి తరలించిన తర్వాత వైద్యులు దాదాపు 45 నిమిషాల పాటు సీపీఆర్‌ నిర్వహించినప్పటికీ ప్రాణాలు కాపాడలేకపోయారు. అయితే సీపీఆర్‌ చేసిన ప్రతి సందర్భంలోనూ బాధితుడు బతుకుతాడనే హామీ ఉండదు. గుండె సంబంధిత అత్యవసర పరిస్థితులు కొన్నిసార్లు ఎలాంటి తీవ్రమైన ముందస్తు సంకేతాలు లేకుండానే సంభవిస్తాయి. ఛాతీలో పదేపదే అసౌకర్యం కలగడం, సాధారణ పనులు చేస్తున్నప్పుడే ఊపిరి ఆడకపోవడం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, కారణం తెలియని అలసట, తల తిరగడం వంటి లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇవి కొన్నిసార్లు గుండె సంబంధిత సమస్యలకు ముందస్తు సంకేతాలై ఉంటాయి. ఎవరైనా అకస్మాత్తుగా కుప్పకూలి, స్పందించకపోవడం, సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోకపోవడం గమనిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం కోరుతూ సీపీఆర్‌ ప్రారంభించాలి.

సీపీఆర్ ఎలా చేస్తారు..

సీపీఆర్‌ సమయంలో ఛాతీ మధ్యభాగంపై పదేపదే ఒత్తిడి ఇవ్వడం ద్వారా మెదడుకు, ఇతర ముఖ్యమైన అవయవాలకు రక్తప్రసరణ కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. గుండె తిరిగి పనిచేయడం ప్రారంభించే వరకు లేదా వైద్య సిబ్బంది బాధ్యతలు చేపట్టే వరకు ఇది కీలకమైన ప్రాణరక్షక చర్యగా ఉపయోగపడుతుంది. అయితే సీపీఆర్‌ సమర్థవంతంగా పనిచేయాలంటే ఒత్తిడి ఇచ్చే వేగం, లోతు, క్రమం సరిగ్గా ఉండాలి. ముందుగా బాధితుడిని గట్టి, సమతలమైన ప్రదేశంలో వెల్లకిలా పడుకోబెట్టాలి. ఛాతీ మధ్యలో, రొమ్ము ఎముక దిగువ భాగంపై ఒక చేతి అరచేతి అడుగు భాగాన్ని ఉంచి, దానిపై మరో చేతిని ఉంచి వేళ్లను బిగించాలి. చేతులను నిటారుగా ఉంచి ఛాతీపై గట్టిగా, వేగంగా ఒత్తిడి ఇవ్వాలి. పెద్దవారిలో నిమిషానికి 100 నుంచి 120 సార్లు ఒత్తిడి ఇవ్వాలి. ప్రతి ఒత్తిడి తర్వాత ఛాతీ తిరిగి సాధారణ స్థితికి రావడానికి అవకాశం ఇవ్వాలి. పెద్దవారిలో ఛాతీ సుమారు 5 నుంచి 6 సెంటీమీటర్ల లోతుకు కుంగేలా ఒత్తిడి ఇవ్వాలని సూచిస్తున్నారు.

ఏఈడీ ఉంటే..

సాధారణంగా 30 సార్లు ఛాతీపై ఒత్తిడి ఇచ్చిన తర్వాత రెండు సార్లు కృత్రిమ శ్వాస అందించే విధానాన్ని అనుసరిస్తారు. అయితే కృత్రిమ శ్వాస ఇవ్వడంలో శిక్షణ లేకపోయినా లేదా అలా చేయడం అసౌకర్యంగా అనిపించినా, నిరంతరంగా ఛాతీపై ఒత్తిడి ఇచ్చే విధానం కూడా ముఖ్యమైన ప్రాణరక్షక చర్య. బాధితుడు వెంటనే స్పందించలేదని సీపీఆర్‌ను ఆపకూడదు. బాధితుడిలో స్పష్టమైన జీవన సంకేతాలు కనిపించే వరకు, వైద్య సిబ్బంది బాధ్యతలు చేపట్టే వరకు, ఆటోమేటెడ్‌ ఎక్స్‌టర్నల్‌ డీఫిబ్రిలేటర్‌ (ఏఈడీ) అందుబాటులోకి వచ్చే వరకు లేదా సహాయం చేస్తున్న వ్యక్తి శారీరకంగా కొనసాగించలేని స్థితికి చేరుకునే వరకు కొనసాగించాలి. ఏఈడీ పరికరం గుండె స్పందనను విశ్లేషించి విద్యుత్‌ షాక్‌ అవసరమా కాదా నిర్ణయించడంలో సహాయపడుతుంది. పరికరాన్ని ఆన్‌ చేసి, అందులో ఇచ్చే సూచనలను అనుసరించి ఛాతీపై సూచించిన విధంగా ప్యాడ్‌లను అమర్చాలి. సీపీఆర్‌ చేస్తున్నప్పుడు ఛాతీపై బలంగా ఒత్తిడి ఇవ్వాల్సి రావడంతో పక్కటెముకలు విరగడం లేదా ఛాతీలోని అవయవాలకు గాయాలు కావడం వంటి ప్రమాదాలు ఉంటాయి. అయినప్పటికీ గుండె ఆగిపోయిన వ్యక్తి ప్రాణాలను కాపాడే అత్యవసర పరిస్థితిలో సీపీఆర్‌ చేయడం ఎంతో ముఖ్యం. సరైన శిక్షణ పొందడం, అత్యవసర పరిస్థితిలో ఆలస్యం చేయకుండా స్పందించడం ప్రాణాలను కాపాడే అవకాశాలను మెరుగుపరుస్తాయి.