Mouth Ulcers | నోటి పూతలు (మౌత్ అల్సర్లు) జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో చాలా మందికి వచ్చే సాధారణ సమస్య. చెంపల లోపలి భాగం, పెదవులు, చిగుళ్లు లేదా నాలుకపై చిన్న చిన్న పుండ్లుగా కనిపించే ఇవి.. తినడం, తాగడం, మాట్లాడడం వంటి రోజువారీ పనులను కూడా ఇబ్బందిగా మారుస్తాయి. అప్పుడప్పుడు వచ్చే నోటి పూతలు సాధారణంగా వారం లేదా రెండు వారాల్లో తగ్గిపోతాయి. అయితే తరచూ వస్తుంటే అది శరీరంలో ఏదైనా అంతర్లీన ఆరోగ్య సమస్యకు సంకేతం అయ్యే అవకాశాలు ఉంటాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. తరచూ నోటి పూతలు రావడానికి ప్రధాన కారణాల్లో పోషకాహార లోపం ఒకటి. ముఖ్యంగా ఐరన్, విటమిన్ బి12, ఫోలిక్ యాసిడ్, జింక్ వంటి పోషకాల కొరత వల్ల నోటి లోపలి పొర బలహీనపడి పూతలు వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. రక్త పరీక్షల ద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించి తగిన చికిత్స తీసుకుంటే సమస్యను నియంత్రించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
మానసిక ఒత్తిడి, తగినంత నిద్ర లేకపోవడం కూడా నోటి పూతలకు కారణమవుతాయి. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి, ఆందోళన, ఉద్యోగ ఒత్తిడి లేదా నిద్రలేమి వల్ల శరీర రోగనిరోధక శక్తి తగ్గి నోటి కణజాలం సులభంగా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో తరచూ నోటి పూతలు వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు నోటి లోపలి భాగాన్ని అనుకోకుండా కొరుక్కోవడం, పదునైన దంతాల అంచులు, సరిగా సరిపోని డెంటర్లు లేదా గట్టిగా బ్రష్ చేయడం వల్ల కూడా నోటి లోపలి సున్నితమైన కణజాలం దెబ్బతిని పూతలు ఏర్పడతాయి. ఇప్పటికే ఈ సమస్యకు గురయ్యే స్వభావం ఉన్నవారిలో ఇటువంటి చిన్న గాయాలే పెద్ద ఇబ్బందికి దారితీస్తాయి. కొన్ని ఆహార పదార్థాలు కూడా నోటి పూతలను ప్రేరేపించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నిమ్మజాతి పండ్లు, టమాటాలు, కాఫీ, ఎక్కువ కారం ఉన్న ఆహారం, చాలా వేడిగా ఉన్న ఆహారం లేదా పానీయాలు కొందరిలో ఈ సమస్యను పెంచుతాయి. ఒకే రకమైన ఆహారం తీసుకున్న తర్వాత ప్రతిసారి పూతలు వస్తుంటే అలాంటి పదార్థాలను తగ్గించడం మంచిది.
హార్మోన్లలో వచ్చే మార్పులు కూడా నోటి పూతలపై ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా మహిళల్లో నెలసరి చక్రంలోని కొన్ని దశల్లో హార్మోన్ల మార్పుల కారణంగా నోటి పూతలు ఎక్కువగా వచ్చే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో తరచూ వచ్చే నోటి పూతలు సీలియాక్ వ్యాధి, క్రోన్స్ వ్యాధి, రోగనిరోధక వ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్యలు లేదా ఓరల్ లైకెన్ ప్లానస్ వంటి వ్యాధులతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఇలాంటి ఆరోగ్య సమస్యలకు సరైన చికిత్స తీసుకుంటే నోటి పూతల తీవ్రత, సంఖ్య తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్ని రకాల మందులు కూడా నోటి పూతలకు కారణమవుతాయి. ముఖ్యంగా కొన్ని యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ మందులు, గుండె సంబంధిత వ్యాధులకు ఉపయోగించే కొన్ని మందులు ఈ సమస్యను పెంచే అవకాశం ఉంటుంది. కొత్త మందు ప్రారంభించిన తర్వాత నోటి పూతలు కనిపిస్తే తప్పనిసరిగా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
నోటి పూతలను పూర్తిగా నివారించడం ఎల్లప్పుడూ సాధ్యం కాకపోయినా కొన్ని అలవాట్లను పాటించడం ద్వారా వాటి ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు. ఐరన్, విటమిన్ బి12, ఫోలిక్ యాసిడ్, జింక్ అధికంగా ఉండే సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం, తగినంత నీరు తాగడం, ఒత్తిడిని వ్యాయామం లేదా ధ్యానం ద్వారా నియంత్రించడం, మృదువైన బ్రష్తో సున్నితంగా దంతాలను తోముకోవడం, పూతలను ప్రేరేపించే ఆహారాలను తగ్గించడం, నోటి పరిశుభ్రత పాటించడం, దంతవైద్యుడిని క్రమం తప్పకుండా సంప్రదించడం, ప్రతిరోజూ 7 నుంచి 9 గంటల నాణ్యమైన నిద్రపోవడం వంటి అలవాట్లు ఉపయోగపడతాయి. సాధారణంగా నోటి పూతలు ఒకటి నుంచి రెండు వారాల్లో తగ్గిపోతాయి. అయితే నెలకు ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు రావడం, చాలా పెద్దవిగా లేదా తీవ్రమైన నొప్పితో ఉండటం, రెండు నుంచి మూడు వారాలకుపైగా తగ్గకపోవడం, జ్వరం, కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, తీవ్రమైన అలసట లేదా మెడలో లింఫ్ గ్రంథులు వాపుతో పాటు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. అవసరమైతే రక్త పరీక్షలు చేసి అసలు కారణాన్ని గుర్తించి చికిత్స అందిస్తారు. తరచూ వచ్చే నోటి పూతలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా కారణాన్ని గుర్తించి జీవనశైలిలో మార్పులు చేసుకోవడం ద్వారా సమస్యను చాలా వరకు నియంత్రించవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.