సైలెంట్‌ కిల్లర్‌.. హెచ్చరిక లేకుండా నిశ్శబ్ద గుండెపోటు

గుండెపోటు...ఒకప్పుడు వయసు పైబడిన వారిలో మాత్రమే వచ్చేది. కానీ.. మారుతున్న జీవన శైలి, ఆహారపు అలవాట్లు, తీరిక లేమి, ఉరుకులు పరుగుల జీవితం, పెరుగుతున్న మానసిక ఒత్తిళ్లు తదితర కారణాలతో వయసుతో నిమిత్తం లేకుండా గుండె సమస్యలు ఏర్పడటం, గుండెపోటు రావడం జరుగున్నది.

గుండెపోటు…ఒకప్పుడు వయసు పైబడిన వారిలో మాత్రమే వచ్చేది. కానీ.. మారుతున్న జీవన శైలి, ఆహారపు అలవాట్లు, తీరిక లేమి, ఉరుకులు పరుగుల జీవితం, పెరుగుతున్న మానసిక ఒత్తిళ్లు తదితర కారణాలతో వయసుతో నిమిత్తం లేకుండా గుండె సమస్యలు ఏర్పడటం, గుండెపోటు రావడం జరుగున్నది. మరో మాట చెప్పాలంటే ఈ మధ్య కాలంలో వృద్ధుల కంటే యుక్త వయసు వారే ఎక్కువగా గుండెపోటుకు గురవుతుండటం విచారకరం. గుండెపోటు అనగానే సాధారణంగా ఛాతీలో తీవ్రమైన నొప్పి, చెమటలు పట్టడం, ఊపిరి ఆడకపోవడం లాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు గుర్తుకు వస్తాయి. అయితే ప్రతి గుండెపోటులో ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయని కచ్చితంగా చెప్పలేం.

కొందరిలో గుండెపోటు వచ్చినా స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించవు. ఈ విధంగా లక్షణాలు లేకుండా వచ్చే గుండెపోటునే వైద్య పరిభాషలో ‘సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌ ’ లేదా ‘సైలెంట్‌ మయోకార్డియల్‌ ఇన్‌ఫార్‌క్షన్‌’ అంటారు. లక్షణాలు స్వల్పంగా ఉండటం లేదా అసలు కనిపించకపోవడం వల్ల చాలామంది దాన్ని గుర్తించకుండా నిర్లక్ష్యం చేసే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఫలితంగా చికిత్స ఆలస్యం కావడంతో గుండె కండరాలకు నష్టం జరిగే ప్రమాదం ఉంది. అసలు ఈ సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌ అంటే ఏంటి…? ఇది ఎలాంటి రోగుల్లో వస్తుంది…? ఈ నిశ్శబ్ద గుండెపోటుకు గల కారణాలేంటి…? దీని లక్షణాలు, నిర్ధరణ పద్ధతులు, చికిత్సా విధానం, ఈ సమస్య రాకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు తదితర అంశాలను నేటి ఊపిరిలో తెలుసుకుందాం.

గుండెకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ధమనుల్లో రక్తప్రసరణకు ఆటంకం ఏర్పడి గుండె కండరాలకు నష్టం కలిగినప్పుడు గుండెపోటు సంభవిస్తుంది. సాధారణ గుండెపోటులో ఛాతీలో నొప్పి లాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కానీ, సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌లో అలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు అలసట, ఛాతీలో స్వల్పంగా అసౌకర్యం, అజీర్ణం, వికారం లేదా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లాంటి లక్షణాలు మాత్రమే కనిపించవచ్చు. వీటిని గుండెపోటుకు సంబంధించిన సమస్యగా గుర్తించకుండా ఇతర అనారోగ్య సమస్యలుగా భ్రమపడే అవకాశాలు ఉంటాయి.

సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌ ఎవరికి రావచ్చు..?

• అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారు
• మధుమేహ రోగులు
• అధిక కొలెస్ట్రాల్‌తో బాధపడేవారు
• ఊబకాయులు
• పొగతాగడం అలవాటు ఉన్నవారు
• శారీరక శ్రమ చేయని వారు
• అధికంగా కొవ్వు, చకెర, ఉప్పుతో కూడిన ఆహారం తీసుకునేవారు
• కుటుంబంలో గుండెజబ్బుల చరిత్ర గలవారు
• వయసు మీద పడినవాళ్లు

కనిపించే లక్షణాలు

కారణం తెలియని అలసట: ఎలాంటి కారణం లేకుండానే రోజుల తరబడి నీరసంగా, అలసటగా అనిపించడం. ఛాతీలో స్వల్ప అసౌకర్యం: ఛాతీ, వీపు, మెడ లేదా దవడ ప్రాంతంలో స్వల్ప ఒత్తిడి లేదా అసౌకర్యం. శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది: సాధారణ పనులు చేస్తున్నప్పుడు లేదా విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పుడే ఊపిరి తీసుకోవడం కష్టంగా అనిపిస్తుంది. వికారం, అజీర్ణం: వికారం, అజీర్తి లాంటి గుండెకు సంబంధించిన ఇబ్బందులను జీర్ణకోశ సమస్యగా భ్రమపడే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయొద్దు. తీవ్రమైన ఛాతీ నొప్పి లేదా ఒత్తిడి కొన్ని నిమిషాలకంటే ఎకువసేపు కొనసాగడం, అకారణంగా విపరీతమైన చెమటలు పట్టడం, గాఢంగా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తల తిరగడం లేదా సృ్పహ కోల్పోవడం లాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే తక్షణమే అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి.

ఎలా నిర్ధారించాలి?

సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌ను గుర్తించేందుకు వైద్యులు ముందుగా రోగి ఆరోగ్య చరిత్ర, కుటుంబ చరిత్ర, ప్రమాద కారకాలు, గతంలో కనిపించిన లక్షణాలను పరిశీలిస్తారు. రోగి ఆరోగ్య పరిస్థితి, అనారోగ్య లక్షణాల ఆధారంగా ఈ క్రింది ప్రాథమిక పరీక్షలు చేయిస్తారు.

• ఈసీజీ
• రక్త పరీక్షలు
• ఎకో కార్డియోగ్రామ్‌
• కార్డియాక్‌ ఎంఆర్‌ఐ
• స్ట్రెస్‌ టెస్ట్‌(ఒత్తిడి పరీక్ష) లాంటి పరీక్షలు చేయవచ్చు. గుండె కండరాలకు నష్టం జరిగిందా, గుండె పనితీరు ఎలా ఉంది, రక్తప్రసరణలో ఏమైనా సమస్య ఉందా లాంటి అంశాలను అంచనా వేయడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి.

జీవనశైలిలో మార్పులు

సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌ను గుర్తించిన తర్వాత వైద్యుల సూచన మేరకు చికిత్స తీసుకోవడం కీలకం. వైద్యులు సూచించిన చికిత్సలో భాగంగా మందులు
తీసుకోవడంతో పాటు జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా గుండె ఆరోగ్యానికి చాలా అవసరం.

ఆహార నియమాలు

జంక్‌ ఫుడ్‌, ప్రాసెస్డ్‌ ఫుడ్‌, ఊరగాయాలు వంటి వాటికి దూరంగా ఉండాలి. అధిక సంతృప్త కొవ్వులు, ట్రాన్స్‌ఫ్యాట్లు, ఉప్పు లాంటి వాటిని సాధ్యమైనంత వరకు తగ్గించాలి. పండ్లు, కూరగాయలు, తృణధాన్యాలు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు, తకువ కొవ్వు ఉన్న ప్రొటీన్లకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

వ్యాయామం తప్పనిసరి

ప్రతి రోజూ కనీసం అరగంట పాటు వాకింగ్‌, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయాలి. ఇవి బరువు పెరగకుండా చూడటంతోపాటు రక్తపోటు నియంత్రణకు గుండె ఆరోగ్యానికి ఎంతో ఉపయోగపడుతాయి. ఒత్తిడి నియంత్రణలో మెడిటేషన్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అందుకని ప్రతి రోజు ధ్యానం, యోగా లాంటివి చేయాలి. వీటి వల్ల మానసిక, శారీరక ఒత్తిడి నుంచి కొంత ఉపశమనం కలుగుతుంది. పొగాకు, ధూమపానం మానేయాలి. ఇతరులు తాగే పొగకు కూడా దూరంగా ఉండటం గుండె ఆరోగ్యానికి ఎంతో అవసరం. దీంతో పాటు పొగాకు ఉత్పత్తులకు, మద్యపానానికి కూడా దూరంగా ఉండాలి.

నిర్లక్ష్యం చేస్తే..

• గుండె కండరాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. దానివల్ల గుండె వైఫల్యం చెందవచ్చు
• గుండె లయలో అసమానతలు ఏర్పడవచ్చు.
• మరోసారి గుండెపోటు రావచ్చు.
• దీర్ఘకాలిక గుండె సమస్యలు ఎదురవ్వొచ్చు.

ముందుజాగ్రత్త చర్యలు

• గుండెపోటు ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవడానికి ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని అలవర్చుకోవడంతో పాటు క్రమం తప్పకుండా ఆరోగ్య పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. ముఖ్యంగా బీపీ, కొలెస్ట్రాల్‌, రక్తంలో చకెర స్థాయులు లాంటి వాటిని పర్యవేక్షించుకోవాలి. వాటిని నియంత్రణలో ఉంచుకునేలా జాగ్రత్తపడాలి.
• వారానికి కనీసం 150 నిమిషాలు మితమైన శారీరక వ్యాయామం చేయడం, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం, పొగాకు మానేయడం, దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యాలను నియంత్రణలో ఉంచుకోవడం లాంటి నియమాలు పాటించాలి. ఇవి గుండె ఆరోగ్యానికి ఎంతగానో తోడ్పడతాయి.
• సైలెంట్‌ హార్ట్‌ ఎటాక్‌లో లక్షణాలు చాలా స్వల్పంగా ఉండవచ్చు లేదా గుర్తించలేనంతగా ఉండవచ్చు. అందుకే ప్రమాద కారకాలు ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా హెల్త్‌ చెకప్‌లు చేయించుకోవడం, అసాధారణమైన అలసట, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లేదా ఛాతీలో అసౌకర్యం లాంటి లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యులను సంప్రదించడం ముఖ్యం. గుండె విషయంలో అప్రమత్తతే ప్రాణరక్షణకు తొలి అడుగు.
• మధుమేహం ఉన్నవారు, వృద్ధులు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

మహేశ్వర్‌రావు బండారి

డాక్టర్‌ ప్రమోద్‌ రెడ్డి కందుకురె
చీఫ్‌ రోబోటిక్‌-మినిమల్లీ ఇన్వేసివ్‌ కార్డియోథొరాసిక్‌ సర్జన్‌ మెడికవర్‌ హాస్పిటల్‌, హైటెక్‌ సిటీ, హైదరాబాద్‌