చేతులు మారుతున్న జాతీయ రహదారులు

జాతీయ రహదారుల నిర్మాణంలో పెనుమార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఫైనాన్స్‌ సంస్థల నుంచి పెట్టుబడులు సమకూర్చుకుంటున్న కాంట్రాక్టు సంస్థలు.. తమ పనులు పూర్తయ్యాక లాభం చూసుకొని టోల్‌ అధికారాలను ఆయా ఫైనాన్స్‌ సంస్థలు, ఫండింగ్‌ ఏజెన్సీలకు విక్రయిస్తున్నాయి.

• టోల్‌ అధికారాలను ఫైనాన్స్‌ సంస్థలకు విక్రయిస్తున్న కాంట్రాక్టు ఏజెన్సీలు
• ఐదేండ్లలో రూ.95 వేల కోట్ల విలువైన రోడ్లు ధారాదత్తం

హైదరాబాద్‌, మే 14 (నమస్తే తెలంగాణ): జాతీయ రహదారుల నిర్మాణంలో పెనుమార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఫైనాన్స్‌ సంస్థల నుంచి పెట్టుబడులు సమకూర్చుకుంటున్న కాంట్రాక్టు సంస్థలు.. తమ పనులు పూర్తయ్యాక లాభం చూసుకొని టోల్‌ అధికారాలను ఆయా ఫైనాన్స్‌ సంస్థలు, ఫండింగ్‌ ఏజెన్సీలకు విక్రయిస్తున్నాయి. దీంతో ఇన్‌ఫ్రా ప్రాజెక్టులతో సంబంధంలేని సంస్థలు పెట్టుబడులు పెట్టి రోడ్ల నిర్వహణ, టోల్‌ వసూలు బాధ్యతలను దక్కించుకుంటున్నాయి. అనంతరం తమ పెట్టుబడిని టోల్‌ ద్వారా వసూలు చేసుకుంటున్నాయి. టెండర్లలో రోడ్డు నిర్మాణ పనులను దక్కించుకున్న కాంట్రాక్టు సంస్థ ఆ ప్రాజెక్టు పూర్తయాక నిర్దేశిత గడువు వరకు టోల్‌ వసూలు చేసుకోవడం, తద్వారా తమ పెట్టుబడిని లాభంతో సహా రాబట్టుకోవడం గతంలో ఉన్న ఆనవాయితీ. కానీ, గత కొంతకాలంగా దేశంలో రహదారులను నిర్మిస్తున్న చాలా కాంట్రాక్టు సంస్థలు నిధుల కోసం ఫైనాన్సర్లపై ఆధారపడుతున్నాయి.

ఫండింగ్‌ ఏజెన్సీల నుంచి నిధులు సమకూర్చుకొని పనులు పూర్తయ్యాక టోల్‌ వసూలు అధికారాలను మరో ఫండింగ్‌ ఏజెన్సీకి విక్రయిస్తున్నాయి. ఈ విధంగా 2019 నుంచి 20 వేల కిలోమీటర్ల రోడ్‌ నెట్‌వర్క్‌కు సంబంధించిన రూ.95 వేల కోట్ల విలువైన లావాదేవీలు జరిగాయి. కాంట్రాక్టు సంస్థలు, ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ నుంచి టోల్‌ వసూలు అధికారాలను కొనుగోలు చేసిన పలు ప్రైవేటు ఫండింగ్‌ ఏజెన్సీలు.. రోడ్ల నిర్వహణ బాధ్యతలను మాత్రం ఆయా కాంట్రాక్టు ఏజెన్సీలకు లేదా ఇతర సబ్‌ కాంట్రాక్టర్లకు అప్పగిస్తున్నాయి. ఈ కొత్త పద్ధతుల వల్ల రహదారుల నిర్మాణానికి నిధుల కొరత లేకుండా పోయిందని చెప్పవచ్చు. కాంట్రాక్టు ఏజెన్సీలు ఎన్ని పనులు చేపట్టేందుకైనా ముందుకు రావడంతోపాటు త్వరితగతిన ప్రాజెక్టులను పూర్తిచేస్తున్నాయని రోడ్ల నిర్మాణ రంగం నిపుణులు చెప్తున్నారు.

విక్రయించిన కొన్ని ముఖ్యమైన రోడ్లు

• 2019 నుంచి సుమారు రూ.95 వేల కోట్ల విలువైన 20 వేల కి.మీ. రోడ్‌ నెట్‌వర్క్‌ ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ, ప్రైవేటు ఏజెన్సీల నుంచి చేతులు మారింది.
• 2019లో ఎన్‌హెచ్‌ఏఐకి చెందిన రూ.5,893 కోట్ల విలువైన తొమ్మిది టీవోటీ (టోల్‌-ఆపరేట్‌-ట్రాన్స్‌ఫర్‌) ప్రాజెక్టులను క్యూబ్‌ హైవేస్‌ అండ్‌ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ సంస్థకు విక్రయించారు.
• 2022లో రూ.6,500 కోట్ల విలువైన ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ ఈస్టర్న్‌ పెరిఫెరల్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే టోల్‌ బాధ్యతలను మాపల్‌ హైవేస్‌కు విక్రయించారు.
• 2023లో రూ.7,500 కోట్ల విలువైన హైదరాబాద్‌ ఔటర్‌ రింగురోడ్డు టోల్‌ వసూలు అధికారాలను జీఐసీ ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌-ఐఆర్‌బీ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ డెవలపర్‌కు అమ్మారు.
• 2024లో నేషనల్‌ హైవేస్‌ ఇన్‌ఫ్రా ట్రస్టుకు చెందిన రూ.16 వేల కోట్ల విలువైన రోడ్లను కెనడా పెన్షన్‌ ప్లాన్‌ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ బోర్డు, అంటారియో టీచర్స్‌ పెన్షన్‌ ప్లాన్‌ బోర్డుకు విక్రయించారు.

రోడ్ల విక్రయం వివరాలు (రూ.కోట్లలో)