Parenting | ఈ హస్తభూషణం.. నాగుపాము కన్నా డేంజర్‌..!

ఒకప్పుడు పిల్లలు ఎక్కడున్నారు? ఏం చేస్తున్నారు? అనే ఆలోచన వస్తే వెంటనే.. పక్కింట్లోనో.. పక్క వీధిలోనో.. ప్లే గ్రౌండ్‌లోనో ఉంటారులే అనుకునే వాళ్లు. ‘రేయ్‌.. జాగ్రత్త. తోసుకోవద్దు. దెబ్బలు తగులుతాయ్‌. జాగ్రత్తగా ఆడుకుని రండి’ అని చెప్పేవాళ్లు. మీ పని మీరు చేసుకునే వాళ్లు. మరి, ఇప్పుడు? ‘రేయ్‌.. ఏం చేస్తున్నావ్‌?’ అంటే.. ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్నామంటూ.. వాట్సాప్‌లో సమాధానం చెబుతున్నారు.

ఒకప్పుడు పిల్లలు ఎక్కడున్నారు? ఏం చేస్తున్నారు? అనే ఆలోచన వస్తే వెంటనే.. పక్కింట్లోనో.. పక్క వీధిలోనో.. ప్లే గ్రౌండ్‌లోనో ఉంటారులే అనుకునే వాళ్లు. ‘రేయ్‌.. జాగ్రత్త. తోసుకోవద్దు. దెబ్బలు తగులుతాయ్‌. జాగ్రత్తగా ఆడుకుని రండి’ అని చెప్పేవాళ్లు. మీ పని మీరు చేసుకునే వాళ్లు. మరి, ఇప్పుడు? ‘రేయ్‌.. ఏం చేస్తున్నావ్‌?’ అంటే.. ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్నామంటూ.. వాట్సాప్‌లో సమాధానం చెబుతున్నారు. ఎమోజీలతో స్పందిస్తున్నారు. పేరెంట్స్‌లో కొందరు ఓ థమ్స్‌అప్‌ సింబల్‌ పెట్టేస్తున్నారు. అతి కొద్దిమందే వాళ్లేం చేస్తున్నారా? అని ఓ కన్నేద్దాం అనుకుంటే.. వర్చువల్‌ వరల్డ్‌లో నేటితరం వాడే ప్లాట్‌ఫామ్‌లు అన్నీ-ఇన్నీ కాదు. మెసేజింగ్‌ అడ్డాలు, సోషల్‌ మీడియా వేదికలు, గేమింగ్‌ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు.. ఇలా అన్ని ఆన్‌లైన్‌ గల్లీల్లో తెగ తిరిగేస్తున్నారు.

Parenting | పిల్లలు బడికి వెళ్తుంటే జాగ్రత్తలు చెబుతారు తల్లిదండ్రులు. సెలవుల్లో అమ్మమ్మగారి ఊరికి వెళ్తుంటే.. వారం ముందునుంచే అక్కడ ఎలా నడుచుకోవాలో హితబోధ చేస్తుంటారు. కానీ, సెల్‌ఫోన్‌ చేతికి ఇచ్చేటప్పుడు మాత్రం ‘పదిహేను నిమిషాలయ్యాక ఇచ్చేయాలి’ అని సింగిల్‌ కండిషన్‌ పెడుతుంటారు. ఈ పదిహేను నిమిషాల్లో పది యాప్‌లు సెర్చింగ్‌ చేసేస్తున్నది నేటితరం. వాళ్లేం చేస్తున్నారో కూడా గమనించనంత బిజీగా ఉంటున్నారు తల్లిదండ్రులు. ఫుల్‌ వైఫై జోన్‌లో ఉన్నప్పుడు ఈ హస్తభూషణం.. నాగుపాము కన్నా డేంజర్‌. ఓ యాప్‌ కర్కోటకుడిలా కస్సుమంటే.. మరో గేమింగ్‌ యాప్‌ తక్షకుడిలా తక్షణం కాటు వేస్తుంది. ఈ తరుణంలో పేరెంట్స్‌గా మీరు ఎలాంటి జాగ్రత్తలు చెబుతున్నారు? పిల్లల ప్రైవసీ రోడ్డున పడకుండా ఉండాలంటే.. ఈ సలహాలను విధిగా పాటించండి.

తస్మాత్‌ జాగ్రత్త

• జీవితం విలువల్ని ఎలా బోధిస్తామో. ఇంటర్నెట్‌ ఎథిక్స్‌ కూడా పిల్లలకు అలానే చెప్పాలి. ఇంటర్నెట్‌ పరిభాషలో దీన్నే డిజిటల్‌ వెల్‌బీయింగ్‌ అని పిలుస్తారు. టెక్నాలజీని బాధ్యతాయుతంగా వాడుకోవడం ఎలాగో పిల్లలకు నేర్పాలి.
• కుటుంబం మొత్తానికి ‘స్క్రీన్‌ టైమ్‌ అగ్రిమెంట్‌’ పెట్టుకోవాలి. ఫోన్లు, ల్యాపీలు, టీవీల్ని పక్కన పెట్టేసి.. అందరూ కలిసి కొంత సమయం గడిపే నియమం అన్నమాట. ఇంట్లో అందుకు అనువైన స్పేస్‌ని డిజైన్‌ చేసుకుని ‘టెక్‌ ఫ్రీ’ జోన్స్‌గా వాటిని పెట్టుకోవాలి. అక్కడే పలు ఆఫ్‌లైన్‌ కార్యకలాపాలు చేయడం ద్వారా స్క్రీన్‌ టైమ్‌ని తగ్గించొచ్చు.
• ‘ఏం చదువుతున్నారా?’ అని ఎలా దగ్గర కూర్చుని చూస్తామో.. అలాగే నెట్టింటి విహారాన్ని పక్కన కూర్చుని చూడాలి. బ్రౌజింగ్‌ భద్రంగా ఎలా చేయాలో నేర్పాలి.
• కంటెంట్‌ ఫిల్టరింగ్‌ సాఫ్ట్‌వేర్‌లతో అసభ్యకరమైన విషయాలు పిల్లల కంట పడకుండా జాగ్రత్త పడాలి. వయసు పరిమితుల్ని సెట్‌ చేసి నెట్‌ యాక్సెస్‌ కంట్రోల్‌ చేయాలి.
• అపరిచితుల దగ్గర ఎలా ప్రవర్తించాలో చెప్పినట్టుగానే వ్యక్తిగత సమాచారాన్నీ ఎలా కాపాడుకోవాలో వివరంగా చెప్పాలి. ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనూ పిల్లలతో తమ పర్సనల్‌ డేటాని పంచుకోమని ప్రామిస్‌ చేయించాలి.
• ఎక్కడ ఎలాంటి సమాచారం దొరుకుతుందో తెలిపేలా పిల్లల్ని ఎడ్యుకేట్‌ చేయాలి. నమ్మకమైన సోర్సుల్ని వెతికి వారికి పరిచయం చేయాలి.

ఇంటర్నెట్‌ సేఫ్టీ ఇలా..

• వయసును బట్టి ఏయే ప్లాట్‌ఫామ్‌లు (సోషల్‌ మీడియా, వెబ్‌సైట్స్‌) వాడాలో నిర్ణయించాలి. 13 ఏండ్లు పైబడిన పిల్లలకు మాత్రమే ఆన్‌లైన్‌ ప్లాట్‌ఫ్లామ్‌లను పరిచయం చేయాలి.
• కాపీరైట్‌ కంటెంట్‌పై అవగాహన కల్పించాలి. కాపీరైట్‌ చట్టాల్ని అతిక్రమిస్తే ఏం జరుగుతుందో వివరించాలి. అప్పుడే ఇతరులు చేసిన కంటెంట్‌ని గౌరవిస్తారు. కాపీ.. పేస్ట్‌లు చేసి.. ఎవరో చేసిందాన్ని వాళ్లే చేసినట్టుగా గొప్పలు చెప్పుకోరు.
• ఆన్‌లైన్‌లో పిల్లల ఫ్రెండ్స్‌లిస్ట్‌ని చెక్‌ చేయండి. ఎవరైనా గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు ఉంటే వాళ్లెవరు, ఎందుకు యాడ్‌ చేశారో అడగండి. మీ అనుమతి లేకుండా కొత్తవారిని యాడ్‌ చేయొద్దని సూచించండి.
• సోషల్‌ వాల్స్‌పై పిల్లలు ఏం పోస్ట్‌ చేస్తున్నారో చూడండి. పోస్ట్‌ చేసే ముందు పర్సనల్‌ వివరాలేమైనా ఉన్నాయేమో చెక్‌ చేయమనండి. టీచర్స్‌, ఫ్యామిలీ, ఫ్రెండ్స్‌.. వివరాలేవీ వారి అనుమతి లేకుండా షేర్‌ చేయకూడదని ఎడ్యుకేట్‌ చేయాలి.
• ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్నవన్నీ నిజం కాదని చెప్పండి. ఏదైనా నెట్‌లో వెతికిన తర్వాత తిరిగి అది కరెక్టో కాదో చెక్‌ చేసుకోవడం ఎలాగో నేర్పండి.
• గుడ్‌ టచ్‌-బ్యాడ్‌ టచ్‌.. గురించి ఎలా చెబుతున్నామో.. ఆన్‌లైన్‌లో ఎవరైనా వల్గర్‌గా మాట్లాడినా.. ఇబ్బంది పెట్టినా.. వెంటనే మీ దృష్టికి తీసుకురమ్మని చెప్పండి. సైబర్‌ బుల్లీయింగ్‌ గురించి అవగాహన కల్పించండి.
• ఈ-మెయిల్‌ అడ్రస్‌లను వాడే క్రమంలో వ్యక్తిగత వివరాల్ని ఇతరులతో షేర్‌ చేయొద్దని చెప్పండి. పాస్‌వర్డ్‌లు సులభంగా కాకుండా కఠినంగా ఉండేలా చూసుకోవాలని సూచించండి. ‘టూ ఫ్యాక్టర్‌ ఆథెంటికేషన్‌’ని పరిచయం చేయడం మంచిది.
• ఆఫ్‌లైన్‌లో మర్యాదపూర్వకంగా ఎలా స్పందిస్తామో.. ఆన్‌లైన్‌లోనూ అలాగే ప్రవర్తించేలా ప్రోత్సహించాలి.
• ఆన్‌లైన్‌, ఆఫ్‌లైన్‌ యాక్టివిటీలను బ్యాలెన్స్‌ చేసుకునే వారికో షెడ్యూల్‌ పెట్టాలి. అప్పడే పిల్లలు మానసికంగానే కాకుండా శారీరకంగానూ ఫిట్‌గా ఉంటారు.
• సో.. పేరెంట్స్‌. ఇలా విధిగా పిల్లల్ని మానిటర్‌ చేసినప్పుడే నట్టింట్లో మాదిరిగా.. నెట్టింట్లోనూ మీ పిల్లలు సేఫ్‌గా తిరుగుతారని గుర్తుంచుకోండి.