గున్న మామిడీ కొమ్మ మీద గూళ్లు రెండున్నాయి..తొంభయ్యో దశకంలోని చిన్నారుల్లో ఈ గీతాన్ని వినని వారు, హమ్ చేయని వారుండరు అంటే అతిశయోక్తి కాదు. 1973లో సినారె సిరా నుంచి జాలువారిన ఈ స్నేహగీతం ఇప్పటికీ గున్నమామిడి కొమ్మంత లేతగా అనిపిస్తుంది. ఈ స్నేహగీతికను మనసారా ఆస్వాదించండి.
వెండితెర మీద ఎన్నో సినిమాలు ఆడుతుంటాయి. అందులో కొన్ని మాత్రమే వెలిగిపోతాయి. అలాంటి చిత్రమే ‘బాలమిత్రుల కథ’. ఉదాత్తమైన కథతో రూపొందిన ఈ చిత్రం అచ్చమైన స్నేహానికి చిక్కనైన చిరునామాగా నిలుస్తుంది. ఈ చిత్రానికి ప్రసిద్ధ నాటక రచయిత ఆదివిష్ణు కథ సమకూర్చగా, కె.వరప్రసాదరావు దర్శకత్వం వహించారు. సత్యం మాస్టారు సంగీతం సమకూర్చారు. ఈ సినిమా కోసం సినారె రాసిన ప్రతీ గీతం ఒక మాస్టర్ పీస్లాగా నిలిచింది.
‘రంజు బలే రావ సిలకా/ రంగేలీ రవ్వల మొలకా’, ‘అమ్మా/ మమ్ము విడిచి పోయావా/తెలియక చేసినదానికి/తెలిసి శిక్ష వేశావా’, ‘పుట్ట మీదా పాలపిట్టోయ్ నాసామీ/పట్టబోతే తేలుకుట్టిందోయ్!’తోపాటు మరో గీతం ‘ఐస్ఫ్రూట్ బాబూ ఐస్ఫ్రూట్!/ఐస్ఫ్రూట్ బేబీ ఐస్ఫ్రూట్/మంచులోని చల్లదనం.. పంచదార తియ్యదనం’ గీతాలు ఇందులో చూడవచ్చు. ఈ సినిమా ఇద్దరి స్నేహితుల కథ. వారిలో ఒకరు పెదవాడి కొడుకు కాగా, మరొకరు ధనవంతుల కుమారుడు. ఈ పేద-ధనిక స్నేహాన్ని గురించి సినారె రాసిన పాటలో ప్రతి పదం.. స్నేహ బంధానికి అర్థం తెలియజేస్తుంది.
పల్లవి
గున్న మామిడీ కొమ్మ మీద
గూళ్లు రెండున్నాయి
ఒక గూటిలోన రామచిలకుంది
ఒక గూటిలోన కోయిలుంది
ఇదే పల్లవితో ఈ చిత్రంలో రెండు గీతాలు ఉంటాయి. మొదటి గీతం కలిసి ఉన్న స్నేహితుల మధ్య చిగురించే మమతల నేపథ్యంగా సాగుతుంది. రెండోది పరిస్థితుల ప్రభావంతో విడిపోయిన స్నేహితుల మనోవ్యథను వ్యక్తపరుస్తుంది. రెండో గీతంలోని తేడాను చివరగా చూద్దాం.
చరణం
చిలకేమో పచ్చనిది… కోయిలేమో నల్లనిది
ఐనా ఒక మనసేదో.. ఆ రెంటిని కలిపింది
పొద్దున చిలుకను చూడందే
ముద్దుగ ముచ్చట లాడందే
చిగురులు ముట్టదు చిన్నారి కోయిల
చిలక ఊగదు కొమ్మల ఊయల॥గున్న॥
బలీయమైన మైత్రీబంధాన్ని అంతే అందంగా వర్ణించి రాస్తారు సినారె ఈ గీతంలో. ‘వర్ణభేదం శరీరానికి సంబంధించిందే కానీ, మనసుకు కాదుగదా! మనసు లాగితే అంతరాలూ అంతస్తులూ ఎక్కడ ఆగుతాయి?” అన్న సినారె పేద ధనిక భేదం లేకుండా ఆ ఇద్దరు స్నేహితులు కలుసుకున్న వైనాన్ని, మనం ప్రేమకు ప్రతిరూపంగా చెప్పుకొనే చిలకా గోరింకల నేపథ్యంగా చెబుతారు. మరో చరణంలో ఆ స్నేహ పక్షులు ఎలా స్పందిస్తాయో చెబుతారు. ఆ వాక్యాలను చూడండి…
చరణం
ఒక పలుకే పలుకుతాయి
ఒక జట్టుగ తిరుగుతాయి
ఎండైనా వానైనా.. ఏకంగా ఎగురుతాయి.
రంగూ రూపూ వేరైనా.. జాతీ రీతీ ఏదైనా ॥2॥
చిలకా కోయిల చేసిన చెలిమి
ముందు తరాలకు తరగని కలిమి ॥గున్న॥
అంతరాలు, తారతమ్యాలు, తేడాలు లేకుండా ఒకే మాటగా, ఒకే బాటగా, ఒకే జట్టుగా వాళ్లిద్దరి స్నేహం ఉందట. నిజంగా ఈ గీతం అందమైన స్నేహగీతమే కాదు కల్లాకపటం ఎరుగుని గ్రామీణ బాలుర స్నేహ మధురిమకు కవి సినారె అద్దిన అక్షరాల పరిమళం ఈ గీతం.
నెహ్రూ అన్నా, సామ్యవాదం అన్నా సినారెకు ఇష్టం. అది ఆయన అనేక రచనల్లో చాలాసార్లు కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ పక్షులను తన గీతానికి భూమికగా చేసుకున్నప్పటికీ అంతరాలు లేని సమాజాన్ని కలగన్న స్వర్ణసుందర స్వప్నం మనకు కనిపిస్తుంది. అందుకే ‘చిలకా కోయిల చేసిన చెలిమి / ముందుతరాలకు తరగని కలిమి’ అంటారు. మామూలుగా ‘ముందుతరాలకు ఆదర్శం’ అన్నా సరిపోతుంది, కానీ తరగని అన్న ప్రయోగం ఈ వాక్యానికే కాదు పాటకు అందాన్నిచ్చింది, కవి ఆంతర్యాన్ని తెలిపింది. ఇదే పల్లవితో రాసిన మరోపాట ఇందులో ఉందని అనుకున్నాం కదా! ఇంతకముందే చెప్పుకొన్నట్టు ఇది ఒకే కొమ్మలో తీగలాగా అల్లుకున్న స్నేహతులు విడిపోయిన సందర్భంగా రాసింది. అందులోనూ తీగలాగ అల్లిన చెలిమి తెగుతుందని దిగులుపడి విడిపోయిన ఆ స్నేహితుల జంట కొత్త గూడును చేరిందని, రామచిలుక ఉక్కుడేగ నీడకు భయపడి వెళ్లిపోవడంతో ఆ జోడీ విడిపోయిందని రాసిన కవి పల్లవిలో ఇలా ప్రస్తవిస్తారు..
‘గున్న మామిడీ కొమ్మ మీద / గూళ్లు రెండున్నాయి
ఒక గూటిలోన రామచిలకుంది / ఒక గూటిలోన కోయిలుండేది’
తొలి గీతపు పల్లవి చివరి పంక్తిలో ‘కోయిలుంది’ అని రాస్తే, ఈ రెండో గీతం పల్లవి చివరిపంక్తిలో ‘కోయిలుండేది’ అంటారు. నిజానికి స్నేహబంధం విడిపోవడానికి మించిన దు:ఖం మరొకటి ఉండదు. ఈ పాటను స్వయంగా వింటే మనమూ అ అనుభూతికి లోనవుతాం. అందులోనూ గానం చేసింది జానకమ్మ కదా! స్నేహబంధం గొప్పతనం, అందులోని మాధుర్యాన్ని, విడిపోవడంలోని విషాదాన్ని తెలిపిన గీతం ఇది.
…? పత్తిపాక మోహన్