Fake Call | స్మార్ట్‌ఫోన్‌ మెయింటేన్‌ చేస్తే చాలదు.. స్మార్ట్‌గా ఆలోచించాలి.. ఇది మీకోసమే!!

ట్రూకాలర్‌ లాంటి యాప్స్‌తో అలెర్ట్‌గా ఉన్నా.. అన్‌నోన్‌ నంబర్లు ఎత్తొద్దని వ్రతం పూనినా.. తెలియని ఫోన్‌ నంబర్లను బ్లాక్‌ చేస్తున్నా.. ‘కాల్‌'నాగులకు కళ్లెం పడటం లేదు. ఎంత అవాయిడ్‌ చేసినా కొత్త నంబర్ల నుంచి కాల్స్‌ పరంపర కొనసాగుతూనే ఉంటున్నది. పొరపాటున ఎత్తామా.. పోలీసులమనీ, బ్యాంకు అధికారులమనీ నమ్మబలికి కాటు వేస్తున్నారు.

Fake Call | ట్రూకాలర్‌ లాంటి యాప్స్‌తో అలెర్ట్‌గా ఉన్నా.. అన్‌నోన్‌ నంబర్లు ఎత్తొద్దని వ్రతం పూనినా.. తెలియని ఫోన్‌ నంబర్లను బ్లాక్‌ చేస్తున్నా.. ‘కాల్‌’నాగులకు కళ్లెం పడటం లేదు. ఎంత అవాయిడ్‌ చేసినా కొత్త నంబర్ల నుంచి కాల్స్‌ పరంపర కొనసాగుతూనే ఉంటున్నది. పొరపాటున ఎత్తామా.. పోలీసులమనీ, బ్యాంకు అధికారులమనీ నమ్మబలికి కాటు వేస్తున్నారు. టెలికామ్‌ సంస్థ ప్రతినిధులమని చెప్పి సిమ్‌కార్డు రద్దు చేస్తున్నామనీ మోసానికి తెగబడుతున్నారు. చాలావరకు ఇలాంటి కాల్స్‌ ఎక్కువగా విదేశాల నుంచే వస్తుంటాయి. వారి మాటలను నమ్మిన వాళ్లను నట్టేట ముంచడమే ఫేక్‌కాలర్స్‌ లక్ష్యం. వినియోగదారులను ఒత్తిడిలోకి నెట్టి.. వ్యక్తిగత వివరాలను సేకరించి, ఆర్థిక మోసాలకు పాల్పడటం వారికి వైకుంఠపాళి ఆడినంత ఈజీ! ఈ ఉచ్చులో పడకుండా ఉండాలంటే ఇలా చేయండి..

స్మార్ట్‌ఫోన్‌
మెయింటేన్‌ చేస్తే చాలదు.. స్మార్ట్‌గా ఆలోచించాలి కూడా! మనం తెలియని వ్యక్తికి ఫోన్‌ చేసి ఎప్పుడైనా మీ ఖాతా వివరాలు చెప్పమని అడుగుతామా! అడగం కదా!! కానీ, మనకు ఎవరైనా ఫోన్‌ చేసి అవే వివరాలు అడిగితే సందేహించకపోతే తప్పు మీదే అవుతుంది కదా!! అంతెందుకు ఏదైనా నేరం జరిగితే పోలీసులు సంఘటనా స్థలానికి వెళ్లి పరిశీలించాకే యాక్షన్‌లోకి దిగుతారు. అంతేకానీ, ఫోన్‌ చేసి ‘మీ పేరు మీద ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేస్తున్నామనీ, క్రైమ్‌ చేశారనీ’ చెప్పరు. అలా ఎవరైనా బెదిరిస్తే.. అది ముమ్మాటికీ ఫేక్‌ కాల్‌ అని నిర్ధారణకు రావాలి. వెంటనే ఆ నంబర్‌ను బ్లాక్‌ చేయాలి. అక్కడితో ఆగిపోకుండా.. పోలీసులకు సమాచారం అందించాలి.

ఎలా జాగ్రత్తపడాలి?
గుర్తు తెలియని నంబర్‌ నుంచి కాల్‌ వచ్చింది అనుకుందాం! ఆ ఫోన్‌ చేసింది ఫేక్‌రాయుడు అయితే.. ఆ వ్యక్తి మాటల్లో అర్జెంట్‌.. క్రిటికల్‌… అనే పదాలు ఎక్కువగా వినిపిస్తాయి. మిమ్మల్ని ఒత్తిడికి గురి చేసి.. మీరు వాళ్ల ట్రాప్‌లో పడ్డారని అనిపించగానే డబ్బులు డిమాండ్‌ చేయడం మొదలుపెడతారు. మీరు మళ్లీ ఆలోచనలో పడుతున్నారన్న అనుమానం రాగానే హద్దు మీరి మాట్లాడుతుంటారు. బెదిరింపులకు పాల్పడతారు. ఇవన్నీ గమనించి వాళ్లు నకిలీ అని అంచనాకు రావొచ్చు. వీరిని జాగ్రత్తగా డీల్‌ చేయాలి. వ్యక్తిగత వివరాలను అడిగితే స్పందించొద్దు. ఓటీపీ అడిగితే చెప్పొద్దు. ఆధార్‌ వివరాలు అస్సలు ఇవ్వొద్దు. ఈ విషయాలు మీరు పాటించడం మాత్రమే కాదు.. మీ ఇంట్లో ఫోన్‌ వాడుతున్న పెద్దలకూ చెప్పండి. ఈ రకమైన మోసాల పట్ల అవగాహన కల్పించండి. ఈ తరహా కాల్స్‌ నంబర్లను ట్రాకింగ్‌ యాప్‌లతో బ్లాక్‌ చేయండి. అవసరమైతే 1930కి ఫిర్యాదు చేయండి. సైబర్‌ క్రైమ్‌ వెబ్‌సైట్‌లో వివరాలు నమోదు చేయండి.

వీటి సాయం తీసుకోండి

నకిలీ ఫోన్‌ కాల్స్‌, సందేశాలు, ఆన్‌లైన్‌ మోసాల గురించి ఫిర్యాదు చేయడానికి ప్రత్యేకమైన వెబ్‌సైట్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. సైబర్‌ నిపుణుల సిఫారసుల ప్రకారం ఈ వేదికలు ప్రజలకు సురక్షిత వాతావరణం కల్పించడంలో కీలకపాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

• సంచార్‌ సాథి (DOT): https://sancharsaathi.gov.in/sfc/
• నకిలీ ఫోన్‌ నంబర్లు, సందేశాలు, ఇతర టెలికాం మోసాల గురించి ఫిర్యాదు చేయడానికి ఈ వెబ్‌సైట్‌ ఉపయోగపడుతుంది.
• సైబర్‌ క్రైమ్‌ వెబ్‌సైట్‌ (MHA): https://cybercrime.gov.in/
  ఏవైనా ఫోన్‌ నెంబర్లు, ఈమెయిల్స్‌ ఫేక్‌ అనిపిస్తే.. ఆ మోసాలపై ఫిర్యాదు చేయడానికి ఈ ప్లాట్‌ఫామ్‌ సాయపడుతుంది.
• స్పామ్‌ కాల్స్‌ నివారణ (TRAI): https://trai.gov.in/
  వ్యాపార సంబంధిత అనవసర కాల్స్‌, సందేశాల్ని నివారించేందుకు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
• రిపోర్ట్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ ఫేక్‌ కాల్స్‌ (RICWIN): https://sancharsaathi.gov.in/InternationalCall/
  భారత నంబర్‌తో వస్తున్న అంతర్జాతీయ ఫేక్‌కాల్స్‌ గురించి సమాచారాన్ని అందించవచ్చు.
• సోషల్‌ మీడియా ద్వారా జరుగుతున్న మోసాలపై అవగాహన కోసం.. రిపోర్ట్‌ చేసేందుకు https://www.endnowfoundation.org/how-to-report-on-social-media/ సైట్‌ని చూడొచ్చు.

నకిలీ కాల్స్‌ గుర్తించడం ఎలా?

• ఎన్నడూ చూడని నంబర్‌ అనిపిస్తే అనుమానించాలి. ఫోన్‌ నంబర్‌లో 10 అంకెలు లేకపోయినా, నంబర్‌కు ముందు +91 కనిపించకపోయినా.. అది ఫేక్‌ కాల్‌ అయి ఉండొచ్చు.
• మాటల్లో మిమ్మల్ని భయపెట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నారంటే.. వాళ్లు సైబర్‌ మోసగాళ్లని అనుమానించండి. ‘బ్యాంకు అకౌంట్‌ బ్లాక్‌ చేస్తామనీ, అరెస్ట్‌ వారెంట్‌ ఇష్యూ చేస్తామనీ’ అన్నారంటే… ఫేక్‌గాళ్లని డిసైడ్‌ అవ్వండి.
• ట్రాప్‌లో మిమ్మల్ని ఇరికించామని ఓ అంచనాకు వచ్చాక.. తక్షణమే డబ్బులు పంపాలని డిమాండ్‌ చేస్తారు. లింకులు పంపడం లేదా ఆన్‌లైన్‌ పేమెంట్స్‌ కోసం ఒత్తిడి చేస్తారు. అప్పుడైనా అలెర్ట్‌ కావాల్సిందే!
• స్పష్టత లేని సమాచారంతో మీ ముందుకు వస్తారు. వాళ్లు మాట్లాడే భాషకూ, చెప్పిన ప్రొఫెషన్‌కూ పొంతన ఉండదు. కొన్నిసార్లు వాళ్ల మాటల్లో తప్పులు దొర్లుతాయి. అలాంటప్పుడైనా ఆ కాల్‌ చేసింది మోసగాడు (ఫ్రాడ్‌స్టర్‌) అని అప్రమత్తం కావాలి.

-అనిల్‌ రాచమల్ల
వ్యవస్థాపకులు ఎండ్‌నౌ ఫౌండేషన్‌