అమల్లోకి క్రిమినల్‌ ప్రొసీజర్‌ చట్టం

• కేంద్ర హోం శాఖ నోటిఫికేషన్‌
• నిందితులే కాదు అనుమానితుల నుంచీ నమూనాలు సేకరణ

న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 5: దోషులు, అనుమానితుల కొలతలు, బయోమెట్రిక్‌, జీవ నమూనాలను సేకరించేందుకు అవకాశం కల్పించే క్రిమినల్‌ ప్రొసీజర్‌ (ఐడెంటిఫికేషన్‌) చట్టం గురువారం నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ మేరకు కేంద్ర హోం శాఖ నోటిఫికేషన్‌ జారీ చేసింది.

నేరాలు జరిగినప్పుడు నిందితులను గుర్తించి దర్యాప్తు ప్రక్రియను వేగవంతంగా పూర్తిచేయడానికే ఐడెంటిఫికేషన్‌ ఆఫ్‌ ప్రిజనర్స్‌ యాక్ట్‌-1920 స్థానంలో ఈ బిల్లు తీసుకొచ్చినట్టు కేంద్రం చెబుతున్నది. ఈ బిల్లుకు ఏప్రిల్‌లోనే పార్లమెంటు ఉభయ సభలు ఆమోదం తెలిపాయి. ఈ చట్టంపై ప్రతిపక్షాలు తీవ్రంగా మండిపడుతున్నాయి. ప్రభుత్వం, పోలీసులకు ఈ చట్టం ద్వారా డీఎన్‌ఏ, నమూనాలు సేకరించే విషయంలో అపరిమిత అధికారాలు సంక్రమించనున్నాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

ఏమిటీ బిల్లు?

• దోషులతో పాటు నేర నిరూపణ కాని నిందితులు, విచారణలో ఉన్న ఖైదీలు, అనుమానితుల నుంచి వేలి, కాలి, అరచేతి ముద్రలు, ఐరిస్‌, రెటీనా స్కాన్‌, చేతిరాత, సంతకం, రక్తం, మూత్రం, వీర్యం వంటి నమూనాలు సేకరించడంతో పాటు ఇతరత్రా పరీక్షలు చేపట్టడానికి ఈ బిల్లు పోలీసులకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.
• 1920 నాటి చట్టంలో శిక్ష పడ్డవారి నుంచే నమూనాలను తీసుకొనే వీలుండేది. తాజా బిల్లు ద్వారా అండర్‌ ట్రయల్స్‌, నేరంలో పాలుపంచుకున్నట్టు అనుమానం ఉన్నవారి నుంచి కూడా నమూనాలు తీసుకోవడానికి ఈ చట్టం అనుమతిస్తుంది.
• సెక్షన్‌ 4(2) కింద నిందితులకు సంబంధించిన రికార్డులను సేకరించిన నాటి నుంచి 75 ఏండ్ల పాటు నేషనల్‌ క్రైమ్‌ రికార్డ్స్‌ బ్యూరో (ఎన్సీబీ) నిల్వచేయొచ్చు. 21వ అధికరణ ప్రసాదించిన జీవించే హక్కును ఇది కాలరాయడమే. నిందితుల డాటా కలిగి ఉన్న ఎన్సీబీ కేంద్రం పరిధిలోనిది. పోలీసు వ్యవస్థ రాష్ర్టాల పరిధిలోనిది.
• ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేసి అరెస్టయిన వారి వ్యక్తిగత వివరాలు, నమూనాలను కూడా ఈ చట్టం సాయంతో సేకరించే ప్రమాదం ఉన్నది. వేరే ఇతర కేసుల్లో ఈ వివరాలను పోలీసులు వినియోగించుకునే వీలున్నది. ఎందుకంటే ఏ స్థాయిలో నేరానికి నమూనాలు సేకరించాలనే విషయంలో కేంద్రం ఈ చట్టంలో స్పష్టత ఇవ్వలేదు.