తొమ్మిదిన్నరేండ్ల పాటు మూతబడిన దోపిడీ పాలకుల నోరు మళ్లీ లేస్తున్నది. దొంగలకు సద్దిగట్టే ఇంటిదొంగల పాలనలో అంతా తారుమారవుతున్నది. తెగదెంపులైనా ‘నిను వీడని పీడను నేనే’ అంటూ ఆధిపత్యవాదం వెంటాడుతున్నది. పోరుగడ్డ అస్తిత్వం ఆగమైపోతున్నది. మన మాటల అవహేళన మరోసారి తెరమీదకు వస్తున్నది. తెగువ చూపే తెలంగాణకు పోరాటం కొత్తకాదు. కలాలెత్తి,గళాలెత్తి ఇంకో వాయి తెలంగాణ సురుకు రుచిచూపించాల్సిన తరుణం ఆసన్నమైంది..
‘భాష అనేది కేవలం సంభాషణ సాధనం కాదు; ఒక జాతి చరిత్ర, సంస్కృతి, ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక.’ ఈ మాట తెలంగాణ సందర్భంలో మరింత సత్యం. తెలంగాణ యాసను ఎగతాళి చేయడం అంటే కొన్ని పదాలను వెక్కిరించడం కాదు; శతాబ్దాలుగా ఈ నేల మీద జీవించిన ప్రజల అనుభవాన్ని, వారి సంస్కృతిని, వారి చరిత్రను, వారి ఆత్మగౌరవాన్ని అవమానించడమే.
తెలంగాణ రాష్ట్రం 2014లో ఏర్పడింది. కానీ తెలంగాణ చరిత్ర మాత్రం వేల సంవత్సరాల నాటిది. శాతవాహనుల కాలం నుంచి కాకతీయుల వైభవం వరకు, రైతాంగ పోరాటాల నుంచి ఆధునిక తెలంగాణ ఉద్యమం వరకు ఈ నేల ఎన్నో ఒడిదొడుకులను చవిచూసింది. ప్రతి కాలం తెలంగాణ మనిషిని మరింత దృఢంగా తీర్చిదిద్దింది. అందుకే ఈ నేలలో మాట్లాడే ప్రతి మాటకు ఒక చరిత్ర ఉన్నది.
తెలంగాణ ప్రజల భాష పుస్తకాల్లో పుట్టలేదు. పొలాల్లో పుట్టింది. చెరువుల కట్టల మీద పెరిగింది. కూలి చేతుల చెమటలో రూపుదిద్దుకున్నది. గొర్రెల కాపరుల పాటల్లో వినిపించింది. బతుకమ్మ పాటల్లో పరిమళించింది. బోనాల ఊరేగింపుల్లో ఉప్పొంగింది. రైతు నిట్టూర్పులో, తల్లి లాలిపాటలో, విద్యార్థి నినాదంలో తెలంగాణ భాష జీవించింది.
తెలంగాణ ఉద్యమం ద్వేష ఉద్యమం కాదు. అది స్వాభిమాన ఉద్యమం. ఉద్యోగాలు, నీళ్లు, నిధులు, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, ప్రాంతీయ గుర్తింపులో సమాన అవకాశాల కోసం ప్రజలు సుదీర్ఘకాలం పోరాడారు. విద్యార్థులు, రైతులు, ఉద్యోగులు, మహిళలు, కళాకారులు, రచయితలు, కవులు-ఎందరో ఈ ఉద్యమంలో భాగమయ్యారు. చాలామంది తమ జీవితాలను అర్పించారు. ఈ చరిత్రను గౌరవించడం అంటే కేవలం ఒక రాజకీయ సంఘటనను గుర్తుంచుకోవడం కాదు; ఆ ఉద్యమం వెనుక ఉన్న ఆత్మగౌరవాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. తెలంగాణ ఉద్యమంలో జానపద కళాకారుల పాత్ర ఎంతో విశిష్టమైనది. గ్రామీణ కళారూపాలు ఉద్యమానికి గొంతుకగా నిలిచాయి. డప్పు మోగితే సభ మొదలయ్యేది. బుర్రకథలో ప్రశ్నలు వినిపించేవి. ఒగ్గుకథలో చరిత్ర పలికేది. చిందు భాగోతంలో సామాజిక సందేశం ఉండేది. బతుకమ్మ పాటల్లో తెలంగాణ ఆత్మ కనిపించేది. జానపదం కేవలం వినోదం కాదు; అది ప్రజల చరిత్రను తరతరాలకు అందించిన సజీవ గ్రంథం.
తెలంగాణ యాసలో ఉన్న పదాలు ప్రకృతికి దగ్గరగా ఉంటాయి. వాటిలో మట్టి వాసన ఉంటుంది. గ్రామీణ జీవితం కనిపిస్తుంది. ప్రతి ప్రాంతానికి తనదైన ఉచ్ఛారణ, తనదైన పదజాలం ఉంటుంది. అదే భారతదేశ భాషావైవిధ్య సౌందర్యం. ఒక యాసను గొప్పదిగా, మరో యాసను తక్కువగా చూడటం విజ్ఞానం కాదు. భాషాశాస్త్రం చెబుతున్నది ఏమిటంటే-అన్ని యాసలు సమాన గౌరవానికి అర్హమైనవే. ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత కూడా మన బాధ్యత ముగియలేదు. ఇప్పుడు చేయాల్సింది తెలంగాణ భాష, జానపద కళలు, చరిత్ర, సాహిత్యాన్ని తదుపరి తరాలకు అందించడం. పాఠశాలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, సాంస్కృతిక వేదికలు, డిజిటల్ ప్రపంచంలో తెలంగాణ వారసత్వాన్ని మరింత బలంగా నిలబెట్టాలి. యువత తమ యాసను సంకోచంతో కాదు, గర్వంతో మాట్లాడాలి. అయితే ఈ గర్వం ఇతర ప్రాంతాల ప్రజలపై ద్వేషంగా మారకూడదు. ప్రతి ప్రాంతానికి తన భాష, తన సంస్కృతి, తన గౌరవం ఉంటుంది. మన గౌరవాన్ని కాపాడుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో, ఇతరుల గౌరవాన్ని గౌరవించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ప్రజాస్వామ్యం పరస్పర గౌరవంతోనే బలపడుతుంది.తెలంగాణ అంటే కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దు కాదు. అది రైతు చెమట, కార్మికుడి శ్రమ, విద్యార్థి త్యాగం, కళాకారుడి గానం, కవి కలం, తల్లి లాలిపాట, బతుకమ్మ రంగులు, బోనాల ఉత్సాహం, చెరువుల సంస్కృతి, గ్రామీణ జీవన తత్వం-ఇవన్నీ కలిసిన జీవనతత్వం.
ఈ నేలను ప్రేమించడం అంటే కేవలం నినాదాలు చేయడం కాదు. దాని భాషను గౌరవించడం, జానపదాన్ని పరిరక్షించడం, చరిత్రను అధ్యయనం చేయడం, ఉద్యమ త్యాగాలను గుర్తుంచుకోవడం. తెలంగాణ ఆత్మగౌరవం అనేది ఎవరి మీద ఆధిపత్యం కోసం కాదు; సమాన గౌరవంతో నిలబడే హక్కు కోసం.
తెలంగాణ యాస నవ్వుకునే విషయం కాదు. అది ఒక చరిత్ర మాట్లాడే స్వరం. తెలంగాణ భాష తక్కువ కాదు. అది వేలాది జీవితాల అనుభవంతో రూపుదిద్దుకున్న సజీవ సంస్కృతి. తెలంగాణ జానపదం గతం కాదు; అది ఈ నేల గుండెచప్పుడు. ఈ చరిత్రను గౌరవించడం అంటే భారతదేశ వైవిధ్యాన్ని గౌరవించినట్టే. జై తెలంగాణ
-సల్వాజి మాధవరావ్
9052563147