Fatigue | తగినంత నిద్రపోయినా ఉదయం లేవగానే అలసటగా అనిపించడం, రోజంతా నీరసంగా ఉండటం చాలామంది బిజీ జీవనశైలికి సంబంధించిన సాధారణ సమస్యగా భావిస్తుంటారు. అయితే ఇలాంటి అలసట తరచూ కొనసాగితే అది శరీరంలో హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు సంకేతం అయ్యే అవకాశాలు ఉంటాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా థైరాయిడ్ పనితీరు మందగించడం లేదా కార్టిసోల్ హార్మోన్ స్థాయిల్లో మార్పులు శరీర శక్తిని నెమ్మదిగా తగ్గిస్తాయని చెబుతున్నారు. సాధారణంగా హార్మోన్లు శరీరంలోని జీవక్రియలు, నిద్ర, ఆకలి, భావోద్వేగాలు, శక్తి ఉత్పత్తి వంటి కీలక ప్రక్రియలను నియంత్రిస్తాయి. ఇవి సమతుల్యంలో ఉన్నప్పుడే శరీరం సక్రమంగా పనిచేస్తుంది. కానీ హార్మోన్లలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటే తగినంత విశ్రాంతి తీసుకున్నా అలసట తగ్గకుండా రోజంతా నీరసంగా ఉండే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
నిరంతర అలసటకు అత్యంత సాధారణ కారణాల్లో ఒకటి హైపోథైరాయిడిజం లేదా థైరాయిడ్ గ్రంథి తక్కువగా పనిచేయడం. థైరాయిడ్ శరీర జీవక్రియలను నియంత్రించే ప్రధాన గ్రంథి. దీని హార్మోన్లు తగ్గిపోతే జీవక్రియ మందగించి అసాధారణ అలసట, మందకొడితనం, ఏకాగ్రత లోపం, బరువు పెరగడం, చలిని ఎక్కువగా అనుభవించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. వీటిని చాలామంది వయస్సు పెరగడం లేదా అధిక పనిభారం వల్ల వచ్చినవిగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేస్తుంటారు. కానీ చికిత్స లేకపోతే శక్తి తగ్గడం, మానసిక స్థితిలో మార్పులు, మొత్తం ఆరోగ్యం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి కూడా హార్మోన్ల సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది. అడ్రినల్ గ్రంథులు ఉత్పత్తి చేసే కార్టిసోల్ హార్మోన్ శరీరాన్ని అప్రమత్తంగా ఉంచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అయితే నిరంతర ఒత్తిడి, నిద్రలేమి, మానసిక ఆందోళన కారణంగా కార్టిసోల్ స్థాయిల్లో మార్పులు వస్తే పగటిపూట తీవ్రమైన అలసట, రాత్రిపూట నిద్ర పట్టకపోవడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
కార్టిసోల్ అసమతుల్యత ఎక్కువకాలం కొనసాగితే శారీరక అలసటతోపాటు మానసికంగా కూడా తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది. చిరాకు, ఏకాగ్రత తగ్గడం, తలనొప్పి, తీపి పదార్థాలు తినాలనే కోరిక పెరగడం, భావోద్వేగ అస్థిరత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. మహిళల్లో కొన్ని జీవిత దశల్లో హార్మోన్ల మార్పులు ఎక్కువగా ఉండటంతో అలసట సమస్య అధికంగా కనిపిస్తుంది. రుతుక్రమం, గర్భధారణ, రుతువిరతి ప్రారంభ దశ, మెనోపాజ్ సమయంలో ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టెరోన్ హార్మోన్ల స్థాయిల్లో హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడి నిద్రలో అంతరాయం, శక్తి తగ్గడం, మానసిక స్థితిలో మార్పులు కలుగుతాయి. అలాగే పీసీఓఎస్ (ప్రస్తుతం పీఎంఓఎస్గా కూడా పిలుస్తున్నారు) ఉన్న మహిళల్లో ఇన్సులిన్ నిరోధకత, హార్మోన్ల అసమతుల్యత కారణంగా అలసట మరింత ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. దీనికి రక్తహీనత, విటమిన్ లోపాలు, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిల్లో మార్పులు తోడైతే సమస్య మరింత తీవ్రమవుతుంది.
తగినంత నిద్రపోయినా అలసట తగ్గకపోవడం, రోజువారీ పనులకు ఆటంకం కలగడం, ఏకాగ్రత తగ్గడం, భావోద్వేగాలపై ప్రభావం పడడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యులను సంప్రదించడం అవసరం. సాధారణ రక్త పరీక్షల ద్వారా థైరాయిడ్ పనితీరు, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు, విటమిన్ లోపాలు, హార్మోన్ల స్థాయిలను పరీక్షించి అసలు కారణాన్ని గుర్తించవచ్చు. ప్రారంభ దశలోనే సమస్యను గుర్తిస్తే చాలా హార్మోన్ సంబంధిత వ్యాధులకు సమర్థవంతమైన చికిత్స అందుబాటులో ఉంటుందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అలసటను కేవలం పనిభారం లేదా నిద్రలేమి ఫలితంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తగినంత విశ్రాంతి తీసుకున్నప్పటికీ శక్తి తిరిగి రాకపోతే అది శరీరం పంపిస్తున్న ముఖ్యమైన హెచ్చరిక సంకేతంగా గుర్తించి వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఉత్తమ మార్గమని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.