సామాన్యుడికి భారంగా బియ్యం ధరలు

తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ పాలనలో పంజాబ్‌, ఏపీ వంటి రాష్ర్టాలను అధిగమించేలా ధాన్యం పండించి అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఈ తర్వాత వచ్చిన కాంగ్రెస్‌ హయాంలో ధాన్యం ఉత్పత్తి మాట అటుంచి, బియ్యం ధరలు భారంగా మారుతున్నాయి. ఇప్పటికే రాష్ట్రంలోని హైదరాబాద్‌ సహా పలు ప్రాంతాల్లో సన్నబియ్యం కిలో ధర రూ.85 నుంచి రూ.90కు చేరింది. గతంలో రూ.50 నుంచి రూ.55కు లభించిన కొన్ని రకాల బియ్యం ధరలు నాలుగు నెలల్లోనే గణనీయంగా పెరిగాయి.

తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ పాలనలో పంజాబ్‌, ఏపీ వంటి రాష్ర్టాలను అధిగమించేలా ధాన్యం పండించి అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఈ తర్వాత వచ్చిన కాంగ్రెస్‌ హయాంలో ధాన్యం ఉత్పత్తి మాట అటుంచి, బియ్యం ధరలు భారంగా మారుతున్నాయి. ఇప్పటికే రాష్ట్రంలోని హైదరాబాద్‌ సహా పలు ప్రాంతాల్లో సన్నబియ్యం కిలో ధర
రూ.85 నుంచి రూ.90కు చేరింది. గతంలో రూ.50 నుంచి రూ.55కు లభించిన కొన్ని రకాల బియ్యం ధరలు నాలుగు నెలల్లోనే గణనీయంగా పెరిగాయి.

ధరల పెరుగుదలకు సాగు విస్తీర్ణం తగ్గడం, వాతావరణ ప్రభావం, ఇతర రాష్ర్టాల వ్యాపారుల కొనుగోళ్లు, స్థానిక సరఫరా తగ్గడం వంటి కారణాలను వ్యాపారులు, మిల్లర్లు చెప్తున్నారు. తెలంగాణ సన్నధాన్యానికి ఇతర రాష్ర్టాల్లో డిమాండ్‌ ఉండటం రైతుకు మెరుగైన ధర లభించే అవకాశాన్ని కల్పిస్తున్నది. అక్టోబర్‌ 13న వెలువడిన నివేదిక ప్రకారం.. కొన్ని రకాల ధాన్యానికి క్వింటాల్‌కు రూ.4,000 నుంచి రూ.4,600 వరకు ప్రైవేట్‌ కొనుగోలు ఆఫర్లు వచ్చాయి. అక్టోబర్‌ 26న మరో నివేదికలో సాధారణ సన్నధాన్యం రకాలకు రూ.3,100 నుంచి రూ.3,700 ధరలు పలికింది. మహబూబాబాద్‌ జిల్లా కేసముద్రంలో ఒక మేలు రకం క్వింటాల్‌కు రూ.5,016 పలికింది. ఈ ధరల వ్యత్యాసం రకం, నాణ్యత, ప్రాంతం, కొనుగోలుదారును బట్టి రైతు ఆదాయం మారుతుందని సూచిస్తున్నది.

అయితే ధాన్యం ధర పెరిగిందనే కారణంతో బియ్యం ధర కూడా అదే నిష్పత్తిలో పెరగాల్సిన అవసరం లేదు. రైతు నుంచి మిల్లుకు, అక్కడి నుంచి హోల్‌సేల్‌ వ్యాపారి, చిల్లర దుకాణం వరకు ప్రతి దశలో ఖర్చులు, మార్జిన్లు చేరుతాయి. అక్టోబర్‌ 5న వెలువడిన నివేదికలో హెచ్‌ఎంటీ ముడిబియ్యం 25 కిలోల సంచి లెక్కన కిలోకు సగటు రూ.69గా ఉండగా, కిరాణా దుకాణాల్లో అదే రకం కిలోకు రూ.78కు విక్రయించారు. ఈ రెండింటి మధ్య రూ.9 వ్యత్యాసం ఉన్నది. ఇది మొత్తం చిల్లర వ్యాపారి లాభం కాదు; రవాణా, నిల్వ, ప్యాకింగ్‌, పంపిణీ, దుకాణ నిర్వహణ ఖర్చులూ ఉంటాయి.

ధాన్యం నుంచి బియ్యం తయారీ లెక్కను పరిశీలిస్తే ధరల నిర్మాణం మరింత స్పష్టమవుతుంది. కాగ్‌ 2015 పనితీరు ఆడిట్‌ ప్రకారం 100 కిలోల ధాన్యం నుంచి సాధారణంగా 67 కిలోల ముడి బియ్యం లేదా 68 కిలోల ఉప్పుడు బియ్యం రావాలని మిల్లింగ్‌ ప్రమాణం చెప్తున్నది. ఇది అన్ని రకాల ధాన్యాలకు హామీ ఇచ్చే స్థిర దిగుబడి కాదు; ధాన్యం నాణ్యత, తేమ, రకం, మిల్లింగ్‌ విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది.

మిల్లింగ్‌, విద్యుత్తు, కార్మికుల వేతనాలు, నిల్వ, రవాణా, ప్యాకింగ్‌, వడ్డీ వంటి ఖర్చులు కలుస్తాయి. మరోవైపు తవుడు, పొట్టు, నూకలు వంటి ఉప ఉత్పత్తుల విక్రయం ద్వారా ఆదాయం వస్తుంది. కాబట్టి ధాన్యం ఖర్చు నుంచి బియ్యం ధరను తీసివేసి మిగిలిన మొత్తాన్ని మిల్లర్‌ లాభంగా చెప్పడం సరికాదు. మిల్లింగ్‌ దిగుబడి, ఉప ఉత్పత్తుల విలువ, వాస్తవ ఖర్చులు, హోల్‌సేల్‌, చిల్లర ధరలను కలిపి ప్రభుత్వం వెల్లడిస్తేనే ధరల పెరుగుదల్లో అసలు వ్యత్యాసం ఎక్కడ ఏర్పడుతున్నదో తెలుస్తుంది. రైతు ఆదాయాన్ని కూడా వాస్తవికంగా లెక్కించాలి.

సీఏసీపీ నివేదికను ఉటంకిస్తూ 2026 మే 15న వెలువడిన వార్తల ప్రకారం.. తెలంగాణలో వరి ఉత్పత్తి వ్యయం ఎకరాకు సుమారు రూ.46,800 అవుతుంది. ఇది నివేదికలోని అంచనా మాత్రమే; ప్రాంతం, దిగుబడి, కౌలు, నీటి వసతి, పెట్టుబడి, కుటుంబ శ్రమ ఆధారంగా రైతు వాస్తవ ఖర్చు మారుతుంది. 202627 మార్కెటింగ్‌ సీజన్‌కు గ్రేడ్‌-ఏ ధాన్యానికి క్వింటాల్‌కు రూ.2,461 కనీస మద్దతు ధరగా నిర్ణయించారు. ప్రభుత్వం గుర్తించిన ఏడు సన్నధాన్య రకాలకే అదనంగా రూ.500 బోనస్‌ వర్తిస్తుంది. అర్హమైన రకానికి మొత్తం రూ.2,961 చొప్పున లెక్కిస్తే 26 క్వింటాళ్లకు రూ.76,986 స్థూల ఆదాయం వస్తుంది. ఉదాహరణకు తీసుకున్న రూ.46,800 ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని తీసివేస్తే సుమారు రూ.30,200 మిగులుతుంది. ఇది నికర లాభం కాదు; కౌలు, వడ్డీ, ఇతర ఖర్చులు, కుటుంబ శ్రమ విలువను బట్టి వాస్తవ ఆదాయం మారుతుంది.

అదే ధాన్యాన్ని ప్రైవేట్‌ వ్యాపారి క్వింటాల్‌కు రూ.4,000 నుంచి రూ.4,600 చొప్పున కొనుగోలు చేస్తే 26 క్వింటాళ్లకు రూ.1,04,000 నుంచి రూ.1,19,600 స్థూల ఆదాయం వస్తుంది. పైన పేర్కొన్న ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని తీసివేస్తే రూ.57,200 నుంచి రూ.72,800 మధ్య మిగులుతుంది. ప్రతి రైతుకూ ఈ ధర లభిస్తుందని భావించరాదు. పంట చేతికొచ్చిన వెంటనే అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితి, నిల్వ సదుపాయాల కొరత, అప్పుల ఒత్తిడి రైతు బేరసారాల శక్తిని తగ్గిస్తున్నాయి. నిల్వ చేయగలిగే సామర్థ్యం, మిల్లింగ్‌ సదుపాయం, మార్కెట్‌ సమాచారం, ఆర్థిక వనరులు ఉన్నవారికి మాత్రం కొనుగోలు, సరఫరాపై ఎక్కువ ప్రభావం ఉంటుంది.

ఈ ఖరీఫ్‌లో 65 లక్షల టన్నుల ధాన్యం కొనుగోలు కోసం, 8,283 కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తామని ప్రభుత్వం తెలిపింది. అక్టోబర్‌ 26 నాటికి రెండువేల కేంద్రాలు కూడా ప్రారంభం కాలేదు. ఈ అలసత్వం వల్ల రైతులు ప్రైవేట్‌ వ్యాపారులపై ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. ప్రభుత్వ గిడ్డంగుల్లో అక్టోబర్‌ 16 నాటికి 9.64 లక్షల టన్నుల బియ్యం ఉండగా, మిల్లర్ల నుంచి మరో 18.39 లక్షల టన్నుల కస్టమ్‌ మిల్లింగ్‌ బియ్యం రావాల్సి ఉన్నదని అధికారులు వెల్లడించారు.

ప్రభుత్వ నిల్వలు, మిల్లుల వద్ద ఉన్న బియ్యం, ప్రైవేట్‌ వ్యాపారుల నిల్వలు, బహిరంగ మార్కెట్‌ సరఫరా వివరాలను వేర్వేరుగా ప్రకటించాలి. అక్రమ నిల్వలపై అనుమానాలుంటే తనిఖీలు జరిపి ఆధారాలతో చర్యలు తీసుకోవాలి. ధాన్యం పండుతున్న రాష్ట్రంలో బియ్యం ధరలు సామాన్యుడికి భారమవుతున్నాయంటే, సమస్య పంటలో మాత్రమే లేదు; పంట నుంచి వినియోగదారుడి చేతికి చేరే మార్కెట్‌ వ్యవస్థలోనూ ఉన్నది. ఆ వ్యవస్థలో ఎవరు లాభపడుతున్నారు, ఎవరు నష్టపోతున్నారు అనేది ప్రభుత్వం పారదర్శకమైన లెక్కలతో వెల్లడించాలి.

పాపని నాగరాజు