Kullu Dussehra | దేశమంతా దసరా ముగిసిన తర్వాతే ఇక్కడ పండుగ మొదలవుతుంది!

Kullu Dussehra | దేశవ్యాప్తంగా విజయదశమి రోజున వేడుకలు ముగుస్తాయి. రావణ దహనాలు, అమ్మవారి ఊరేగింపులు, ప్రత్యేక పూజలతో పండుగకు వీడ్కోలు పలుకుతారు. కానీ హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులు లోయలో మాత్రం దసరా తర్వాతే అసలు సందడి మొదలవుతుంది.

Kullu Dussehra | దేశవ్యాప్తంగా విజయదశమి రోజున వేడుకలు ముగుస్తాయి. రావణ దహనాలు, అమ్మవారి ఊరేగింపులు, ప్రత్యేక పూజలతో పండుగకు వీడ్కోలు పలుకుతారు. కానీ హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులు లోయలో మాత్రం దసరా తర్వాతే అసలు సందడి మొదలవుతుంది. ఒకటి రెండు రోజులు కాదు.. వారం రోజులపాటు ఈ ఉత్సవాలు కొనసాగుతాయి. వందలాది గ్రామ దేవతల పల్లకీలు ఒకేచోట చేరడం, శ్రీ రఘునాథుడి భారీ రథయాత్ర, సంప్రదాయ నృత్యాలు, సంగీత కార్యక్రమాలు ఈ పండుగకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల దసరా వేడుకలకు భిన్నంగా జరిగే ఈ ఉత్సవం వెనుక 17వ శతాబ్దానికి చెందిన ఆసక్తికరమైన చరిత్ర ఉంది.

ఈ ప్రత్యేక దసరా ఎక్కడ జరుగుతుంది?

హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని కులు పట్టణంలో జరిగే ఈ ఉత్సవాన్ని ‘కులు దసరా’గా పిలుస్తారు. ఇక్కడి ధల్పూర్‌ మైదానం పండుగకు ప్రధాన వేదికగా మారుతుంది. హిమాలయ పర్వతాల మధ్య ఉన్న కులు లోయలో జరిగే ఈ వేడుకకు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి భక్తులు, పర్యాటకులు వస్తుంటారు.

సాధారణంగా విజయదశమి రోజున దసరా ఉత్సవాలు ముగుస్తాయి. కానీ కులు సంప్రదాయంలో అదే రోజు ప్రధాన వేడుకలకు శ్రీకారం చుడతారు. స్థానిక దేవతలు ధల్పూర్‌ మైదానానికి చేరుకోవడం, శ్రీ రఘునాథుడి రథయాత్ర నిర్వహించడం ద్వారా పండుగ ప్రారంభమవుతుంది. ఆ తర్వాత వారం రోజులపాటు వివిధ కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి.

2026లో ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

కులు జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్‌ ప్రకారం, 2026 అంతర్జాతీయ కులు దసరా ఉత్సవాలు అక్టోబర్‌ 21 నుంచి 27 వరకు నిర్వహించనున్నారు. విజయదశమి అక్టోబర్‌ 20న ఉండగా, మరుసటి రోజు కులు దసరా వేడుకలు ప్రారంభమవుతాయి. ఈ సమయంలో ధల్పూర్‌ మైదానంలో దేవతల పల్లకీలు, రథయాత్ర, జానపద నృత్యాలు, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు, ప్రదర్శన శాలలు సందర్శకులను ఆకట్టుకుంటాయి. పండుగకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు ఉండటంతో విదేశీ సాంస్కృతిక బృందాలు కూడా పాల్గొంటుంటాయి.

ఈ సంప్రదాయం వెనుక రాజు కథ ఏమిటి?

కులు దసరా చరిత్ర 17వ శతాబ్దానికి సంబంధించినది. అప్పటి కులు రాజు జగత్‌ సింగ్‌ పాలనలో ఈ సంప్రదాయానికి ప్రత్యేక రూపం ఏర్పడింది. స్థానిక చారిత్రక కథనం ప్రకారం, ఒక బ్రాహ్మణుడికి జరిగిన అన్యాయం కారణంగా రాజు తీవ్ర పశ్చాత్తాపానికి గురయ్యాడు. ఆ పాప పరిహారం కోసం అయోధ్య నుంచి శ్రీరాముడి ప్రతిరూపమైన రఘునాథుడి విగ్రహాన్ని తీసుకురావాలని సూచించారని చెబుతారు. రాజు జగత్‌ సింగ్‌ ఆ విగ్రహాన్ని కులుకు తీసుకొచ్చి ప్రతిష్ఠించాడు. అనంతరం రఘునాథుడినే రాజ్యానికి అధిపతిగా ప్రకటించి, తాను ఆయన సేవకుడిగా ఉంటానని అంగీకరించినట్లు చారిత్రక సంప్రదాయం వివరిస్తుంది. అప్పటి నుంచి రఘునాథుడు కులు లోయకు ప్రధాన ఆరాధ్య దైవంగా మారాడు.

ఈ సంఘటనతో స్థానిక దేవతల సంప్రదాయాల్లోనూ రఘునాథుడికి ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పడింది. విజయదశమి సందర్భంగా గ్రామ దేవతలు కులు పట్టణానికి చేరుకుని రఘునాథుడికి నమస్కరించడం ఈ సంప్రదాయంలో భాగమైంది.

వందలాది దేవతలు ఒకేచోటకు ఎందుకు వస్తారు?

కులు ప్రాంతాన్ని ‘దేవభూమి’గా పిలుస్తారు. ఇక్కడి అనేక గ్రామాలకు ప్రత్యేక దేవతలు ఉంటారు. ఆ దేవతలను ఆలయాల్లోని విగ్రహాలుగానే కాకుండా, గ్రామ ప్రజల జీవన విధానంలో భాగమైన ఆరాధ్య శక్తులుగా భావిస్తారు. కులు దసరా సమయంలో ఈ గ్రామ దేవతలను అలంకరించిన పల్లకీల్లో ధల్పూర్‌ మైదానానికి తీసుకొస్తారు. దేవతలతో పాటు పూజారులు, వాద్యకారులు, సేవకులు కూడా వస్తారు. కొందరు దేవతల పల్లకీలను తీసుకురావడానికి భక్తులు రోజుల తరబడి కాలినడకన ప్రయాణిస్తారు. అధికారిక పర్యాటక సమాచారం ప్రకారం, 200కు పైగా గ్రామ దేవతలు ఈ ఉత్సవంలో పాల్గొనే సంప్రదాయం ఉంది. కొన్ని అధికారిక కార్యక్రమాల వివరణల్లో 300కు పైగా దేవతలు పాల్గొంటారని పేర్కొన్నారు.

రఘునాథుడి రథయాత్రే ప్రధాన ఆకర్షణ

కులు దసరాలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం శ్రీ రఘునాథుడి రథయాత్ర. పూలు, రంగురంగుల వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించిన రథంలో రఘునాథుడి విగ్రహాన్ని ఉంచుతారు. అనంతరం భక్తులు తాళ్లతో రథాన్ని లాగుతూ ధల్పూర్‌ మైదానానికి తీసుకువెళ్తారు. ఈ ఊరేగింపులో ఇతర గ్రామ దేవతల పల్లకీలు కూడా పాల్గొంటాయి. సంప్రదాయ వాద్యాల మోత, భక్తుల నినాదాలు, రంగురంగుల పల్లకీలతో ఈ ప్రాంతం పండుగ వాతావరణాన్ని సంతరించుకుంటుంది. ఇది కేవలం రథయాత్ర మాత్రమే కాదు. కులు లోయలోని వివిధ గ్రామాలు, వాటి దేవతలు ఒకచోట చేరి రఘునాథుడికి గౌరవం సమర్పించే ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమం కూడా అని చెప్పొచ్చు.

వారం రోజులపాటు ఏం జరుగుతుంది?

రథయాత్రతో ప్రారంభమైన కులు దసరా వేడుకలు వారం రోజులపాటు కొనసాగుతాయి. ధల్పూర్‌ మైదానంలో దేవతల పల్లకీలు ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన ప్రదేశాల్లో ఉంటాయి. భక్తులు ఆయా దేవతలను దర్శించుకుంటారు. సంప్రదాయ పూజలు, సంగీత కార్యక్రమాలు, జానపద నృత్యాలు ఉత్సవాల్లో భాగంగా నిర్వహిస్తారు. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌కు చెందిన ‘నాటి’ జానపద నృత్యం ఈ వేడుకల్లో ప్రత్యేక ఆకర్షణ. స్థానిక కళాకారులతో పాటు ఇతర ప్రాంతాల సాంస్కృతిక బృందాలు కూడా ప్రదర్శనలు ఇస్తాయి. పండుగ సందర్భంగా స్థానిక హస్తకళలు, వస్తువులు, ఆహార పదార్థాల విక్రయాలకు సంబంధించిన దుకాణాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. దీంతో కులు దసరా మతపరమైన వేడుకగా మాత్రమే కాకుండా, స్థానిక సంస్కృతి, కళలు, సంప్రదాయాలను పరిచయం చేసే అంతర్జాతీయ ఉత్సవంగా నిలుస్తోంది.

రావణ దహనం జరుగుతుందా?

కులు దసరా ఇతర ప్రాంతాల పండుగలకు భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇది రావణుడి కథకు పూర్తిగా సంబంధం లేని వేడుక అని చెప్పడం సరికాదు. ఈ పండుగ శ్రీరాముడి విజయానికి సంబంధించిన విశ్వాసాలతోనూ ముడిపడి ఉంది. అయితే ఇక్కడి ప్రధాన ప్రత్యేకత రావణ దహనం కంటే రఘునాథుడి ఆరాధన, గ్రామ దేవతల సమాగమం, రథయాత్రకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం. కానీ పండుగ చివరి రోజున లంకా దహనానికి ప్రతీకగా పొదలను దహనం చేసే కార్యక్రమం కూడా ఉంటుంది. అందువల్ల కులు దసరాను ‘రావణ దహనం లేని దసరా’గా పూర్తిగా వర్ణించడం కంటే, విజయదశమి తర్వాత ప్రారంభమై దేవతల రథయాత్రతో ప్రత్యేకతను చాటుకునే పండుగగా చెప్పొచ్చు.