Smart Phones | చిన్న వయసులోనే పిల్లలకు స్మార్ట్ఫోన్లు, ఇతర డిజిటల్ పరికరాలను అలవాటు చేయడం వారి మెదడు అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని ఓ తాజా అధ్యయనం సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత, సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యం, భాషా అభివృద్ధి వంటి అంశాలపై అధిక స్క్రీన్ వినియోగం ప్రతికూల ప్రభావం చూపిస్తుందని పరిశోధన పేర్కొంది. బాల్యంలో మెదడు వేగంగా అభివృద్ధి చెందే దశ కావడంతో ఆ సమయంలో పిల్లలు ఎలాంటి వాతావరణానికి, కార్యకలాపాలకు ఎక్కువగా గురవుతున్నారనేది కీలకంగా మారుతుంది. జర్నల్ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్లో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనంలో 502 మంది పిల్లలను పరిశీలించారు. చిన్న వయసు నుంచి మధ్య బాల్య దశ వరకు వారి స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగాన్ని ట్రాక్ చేశారు. చిన్న వయసులోనే స్మార్ట్ఫోన్లకు ఎక్కువగా పరిచయం కావడం తక్కువ జ్ఞాపకశక్తి, తగ్గిన కాగ్నిటివ్ పనితీరు, పాఠశాలల్లో తక్కువ విద్యా ప్రదర్శనతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయని అధ్యయనం సూచించింది.
పిల్లల మెదడు అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయంలో నిజ జీవితంలో తల్లిదండ్రులు, స్నేహితులు, ఉపాధ్యాయులతో మాట్లాడటం, ఆడుకోవడం, కొత్త విషయాలను అన్వేషించడం వంటి అనుభవాలు ఎంతో ముఖ్యమైనవి. అయితే ఈ పరస్పర చర్యల స్థానంలో ఎక్కువ సమయం డిజిటల్ పరికరాలపై గడిస్తే, పిల్లల సాధారణ మానవ సంబంధాలు, అనుభవాలు తగ్గిపోతాయి. దీని ప్రభావం ఏకాగ్రత, జ్ఞాపకాలను ఏర్పరచుకునే సామర్థ్యం, సమస్యలను పరిష్కరించే నైపుణ్యం, భాషా అభివృద్ధిపై కనిపించే అవకాశం ఉంది. బాల్యంలో జ్ఞాపకశక్తి, నేర్చుకునే సామర్థ్యాలు సరిగ్గా అభివృద్ధి చెందడం పిల్లల మేధో వికాసానికి కీలకం. చదవడం, సమస్యలను పరిష్కరించడం, తరగతిలో పాఠంపై దృష్టి పెట్టడం వంటి పనులకు మెదడు సమాచారాన్ని నిల్వ చేసుకుని అవసరమైనప్పుడు గుర్తుచేసుకునే సామర్థ్యం అవసరం. జ్ఞాపకశక్తి దెబ్బతింటే నేర్చుకున్న విషయాలను గుర్తుంచుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఎదురై, చదువుపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. చిన్న వయసులో అధికంగా స్మార్ట్ఫోన్ వినియోగించడం పిల్లల విద్యా ప్రదర్శనపై ప్రభావం చూపడానికి అనేక కారణాలు ఉంటాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. స్మార్ట్ఫోన్ వల్ల కలిగే పరధ్యానం పెరగడం, పుస్తకాలు చదివే సమయం తగ్గడం, నిద్రకు ఆటంకం కలగడం, సోషల్ మీడియాపై ఆధారపడటం, ఒకేసారి అనేక పనులు చేయడానికి ప్రయత్నించడం వంటి అంశాలు పిల్లల చదువును ప్రభావితం చేస్తాయి.
అయితే అన్ని రకాల స్క్రీన్ వినియోగం పిల్లలకు హానికరమని చెప్పలేం. ఉపాధ్యాయులు ఉపయోగించే కొన్ని డిజిటల్ లెర్నింగ్ టూల్స్ పిల్లలు విషయాలను సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి, గుర్తుంచుకోవడానికి సహాయపడతాయి. ఆడియో-విజువల్ విధానంలో బోధించడం వల్ల త్వరగా దృష్టి మరల్చుకునే పిల్లలను కూడా పాఠంపై ఆసక్తిగా ఉంచే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే చదువు లేదా అవసరమైన కార్యకలాపాల కోసం ఉపయోగించే స్క్రీన్ సమయానికి, ఎలాంటి నియంత్రణ లేకుండా గంటల తరబడి స్క్రీన్ను చూస్తూ ఉండటానికి మధ్య తేడా ఉంది. ఎండ్లెస్ స్క్రోలింగ్, షార్ట్ఫార్మ్ వీడియోలు చూడటం, అధికంగా గేమ్స్ ఆడటం, సోషల్ మీడియాను ఎక్కువగా ఉపయోగించడం వంటి పాసివ్ స్క్రీన్ వినియోగ అలవాట్లు సమస్యాత్మకంగా మారుతాయి. పిల్లలు డిజిటల్ పరికరాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడితే, వాటిని దూరంగా ఉంచినప్పుడు ప్రవర్తనలో మార్పులు కూడా కనిపిస్తాయి. అలాంటి పరిస్థితుల్లో స్క్రీన్ వినియోగాన్ని క్రమంగా నియంత్రించడం అవసరం.
పిల్లలు అవసరానికి మించి స్క్రీన్ సమయం గడుపుతున్నారనే విషయాన్ని గుర్తించడానికి కొన్ని సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. ఏకాగ్రత లోపించడం, తరచూ విషయాలను మర్చిపోవడం, చదువులో మార్కులు తగ్గడం, ఫోన్ లేదా ఇతర పరికరాలు అందుబాటులో లేనప్పుడు చిరాకు పడటం, శారీరక కార్యకలాపాలు తగ్గిపోవడం, నిద్ర సమస్యలు రావడం, గతంలో ఆసక్తిగా చేసిన హాబీలపై ఆసక్తి తగ్గడం వంటి లక్షణాలను తల్లిదండ్రులు గమనించవచ్చు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్ సిఫారసుల ప్రకారం 18 నుంచి 24 నెలల వయసు వరకు పిల్లలకు స్క్రీన్ సమయం ఇవ్వకుండా ఉండటం, 2 నుంచి 5 సంవత్సరాల పిల్లలకు రోజుకు గంటకు మించకుండా స్క్రీన్ వినియోగాన్ని పరిమితం చేయడం సూచించారు. అయితే పిల్లల వయసు, స్క్రీన్ వినియోగం వారి రోజువారీ జీవన విధానానికి ఎంతవరకు ఆటంకం కలిగిస్తోంది అనే అంశాలపై అధిక స్క్రీన్ సమయాన్ని అంచనా వేయాల్సి ఉంటుంది.
చిన్న వయసులో స్క్రీన్కు ఎక్కువగా గురైన ప్రభావాలను పూర్తిగా వెనక్కి తిప్పడం సాధ్యం కాకపోయినా, స్క్రీన్ సమయాన్ని తగ్గించడం ద్వారా వాటిని నియంత్రించేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. పిల్లల మెదడు సహజంగా అభివృద్ధి చెందేందుకు తగినంత శారీరక వ్యాయామం, వయసుకు అనుగుణంగా నిద్ర, కుటుంబ సభ్యులు, ఇతర పిల్లలతో సామాజిక పరస్పర చర్యలు, పుస్తకాలు చదవడం వంటి కార్యకలాపాలు అవసరం. స్మార్ట్ఫోన్లు లేదా డిజిటల్ పరికరాలు స్వతహాగా హానికరమైనవి కావని, వాటిపై పిల్లలు అతిగా ఆధారపడటమే సమస్యగా మారుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకులు, ఉపాధ్యాయులు పిల్లలకు డిజిటల్ పరికరాలను ఎలా పరిచయం చేస్తున్నారు, వాటి వినియోగాన్ని ఎలా నియంత్రిస్తున్నారు అనే అంశాలు వారి భవిష్యత్ స్క్రీన్ అలవాట్లపై ప్రభావం చూపిస్తాయి. డిజిటల్ లెర్నింగ్ను సమతుల్యంగా ఉపయోగిస్తూ, స్క్రీన్ సమయాన్ని నియంత్రిస్తే పిల్లల్లో అధిక ఆధారపడే పరిస్థితిని నివారించవచ్చని నిపుణులు తెలియజేస్తున్నారు.