సాధనాత్‌ సాధ్యతే సర్వమ్‌

ఆధ్యాత్మిక పథంలో ‘సాధన’ అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేవి క్రమశిక్షణ, నియమాలు, కొంత కఠినత్వం. కానీ నిజమైన సాధన అంటే కేవలం ఒక యాంత్రికమైన ప్రక్రియ కాదు. అది అంతరంగాన్ని శుద్ధి చేసే ఒక మధురమైన ఆస్వాదన.

ఆధ్యాత్మిక పథంలో ‘సాధన’ అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేవి క్రమశిక్షణ, నియమాలు, కొంత కఠినత్వం. కానీ నిజమైన సాధన అంటే కేవలం ఒక యాంత్రికమైన ప్రక్రియ కాదు. అది అంతరంగాన్ని శుద్ధి చేసే ఒక మధురమైన ఆస్వాదన. చాలామంది సాధనను ఒక ‘శిక్ష’లా భావిస్తారు. కానీ, ఒక సంగీత విద్వాంసుడు స్వరాలను ఎలా ఆస్వాదిస్తాడో, ఒక చిత్రకారుడు రంగులను ఎలా ప్రేమిస్తాడో, సాధకుడు తన ధ్యానాన్ని అలాగే ప్రేమించాలి. ‘సాధన’ ఆస్వాదనగా మారినప్పుడు, ఫలితం కంటే ఆ ప్రయాణమే మనకు అమితమైన ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

మనం చేసే పనిలో పూర్తిగా నిమగ్నమైనప్పుడు కాలం తెలియదు, అలసట ఉండదు. ఆ పని మనకు ఒక ధ్యానంలా మారుతుంది. మొదట్లో కష్టంగా అనిపించినా, సాధన చేసే కొద్దీ ఆ విషయంలో మనకు పట్టు చిక్కుతుంది. ఆ చిన్న చిన్న విజయాలు మనకు తెలియని ఉత్సాహాన్ని, సంతృప్తిని ఇస్తాయి. గమ్యాన్ని చేరుకోవడం ముఖ్యం కాదని కాదు, కానీ ఆ గమ్యం వైపు వేసే ప్రతి అడుగునీ ప్రేమించినప్పుడే సాధన ఒక కళ అవుతుంది. నిత్య జీవితంలో కొంత సమయాన్ని దైవ చింతనకో, ధ్యానానికో కేటాయించడం ఒక అలవాటుగా మొదలవుతుంది. సంసార బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే, మనసును ఉన్నత స్థితికి మళ్లించే ప్రయత్నం చేయడం మనసులో నిలకడను పెంచుతుంది. రోజువారీ ఒత్తిడి నుంచి ఉపశమనం కలిగిస్తూ, అంతర్గత శాంతికి దారి తీస్తుంది.

సాధనలో అతిపెద్ద రుచి ఎక్కడుందంటే అది వర్తమాన క్షణంలో ఉండటమే. గతాన్ని తలచుకోకుండా, భవిష్యత్తు గురించి ఆందోళన చెందకుండా, ఈ నిమిషంలో దైవత్వాన్ని లేదా ప్రకృతిని అనుభూతి చెందడం ఒక గొప్ప కళ. లోకం వైపు చూసే కళ్లను లోపలికి మళ్లించడమే సాధనలో అసలైన మలుపు. బయటి ప్రపంచంలో మనం వెతికే సంతోషం తాత్కాలికం. కానీ, సాధన ద్వారా మన లోపల ఉన్న శాంతిని ఆస్వాదించడం మొదలుపెడితే, అది అక్షయ పాత్రలా ఎప్పుడూ నిండే ఉంటుంది. ఫలితం వెంటనే రాకపోయినా కృంగిపోకూడదు. సాధన అనేది గమ్యం కాదు, అది ఒక ప్రయాణం. ఆ ప్రయాణంలో ప్రతి అడుగునూ ఆస్వాదించాలి. ఎప్పుడైతే సాధన అలవాటుగా కాకుండా అనుభూతిగా మారుతుందో, అప్పుడే మనిషిలో దైవత్వం మేల్కొంటుంది. మనసును పరిమళించే పువ్వులా మార్చుకోవడమే ఈ ‘సాధన’ వెనుక ఉన్న అసలైన పరమార్థం.

సాధారణ ‘సాధన’ మనల్ని సంస్కరిస్తే, ‘తీవ్ర సాధన’ మనల్ని రూపాంతరం చెందించి పరమాత్మతో అనుసంధానం చేస్తుంది. మొదట సాధనను ఒక ఆస్వాదనగా మొదలుపెడితే, అది క్రమంగా తీవ్రమైన అనుభూతిగా మారుతుంది. ‘సాధన’లో ప్రయత్నం ఉంటుంది (దీపం గాలికి రెపరెపలాడుతూ వెలగడం), ‘తీవ్ర సాధన’లో తపన ఉంటుంది (గాలి లేని చోట నిశ్చలంగా వెలిగే దీపం), ‘తీవ్రాతితీవ్ర సాధన’లో కేవలం పరమాత్మ మాత్రమే ఉంటాడు (సూర్యకాంతిలో దీపం జ్యోతి కలిసిపోవడం). మొదటి మెట్టు మీద అడుగు వేస్తేనే, ఆఖరి మెట్టు అయిన ఆత్మానందాన్ని చేరుకోగలం. తీవ్ర సాధననే ‘తపస్సు’ అని కూడా అంటారు. ఇక్కడ సాధకుడికి లక్ష్యం పట్ల తప్ప మరో దాని మీద ధ్యాస ఉండదు.

– ఆనంద మైత్రయమ్‌ 8008 577 834