డీలిమిటేషన్‌పై మళ్లీ బిల్లు?

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్‌) బిల్లుకు పార్లమెంటరీ ఆమోదం పొందేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం మరోసారి ప్రయత్నాలను మొదలు పెట్టిందా? లోక్‌సభలో ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్‌లో వీగిపోయిన ఈ బిల్లును తిరిగి ప్రవేశపెట్టి ఆమోదింపజేయాలని ఎన్డీయే సర్కారు దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నదా? అందుకనే, ఈ ఏడాది ఆగస్టు 13న పార్లమెంట్‌ ఉభయ సభలు నిరవధికంగా వాయిదా పడినప్పటికీ.. సమావేశాలు ముగిసిపోయినట్టు (ప్రొరోగ్‌ అయినట్టు) ఇంకా ప్రకటన విడుదల చేయలేదా? తాజాగా జరుగుతున్న రాజకీయ పరిణామాలను విశ్లేషిస్తే, అవుననే సమాధానాలు వినిపిస్తున్నాయి.

• పార్లమెంట్‌ ప్రొరోగ్‌ అవ్వకుండా 88 రోజులు పూర్తి
• నియోజక వర్గాల పునర్విభజన కోసమేనంటూ వార్తలు
• ఈ నెల 24, 25 తేదీల్లో సమావేశాలంటూ ఊహాగానాలు
• తమిళనాడు, బెంగాల్‌లో మారిన రాజకీయాలపై ఆశలు పెట్టుకొన్న బీజేపీ.. మ్యాజిక్‌ ఫిగర్‌ అందుకోవడమే లక్ష్యం
• 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందే పునర్విభజన, జమిలి ఎన్నికల బిల్లులను ఆమోదింపజేసుకోవాలని తీవ్ర కసరత్తు

(స్పెషల్‌ టాస్క్‌ బ్యూరో) హైదరాబాద్‌, నవంబర్‌ 9 (నమస్తే తెలంగాణ): నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్‌) బిల్లుకు పార్లమెంటరీ ఆమోదం పొందేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం మరోసారి ప్రయత్నాలను మొదలు పెట్టిందా? లోక్‌సభలో ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్‌లో వీగిపోయిన ఈ బిల్లును తిరిగి ప్రవేశపెట్టి ఆమోదింపజేయాలని ఎన్డీయే సర్కారు దృఢనిశ్చయంతో ఉన్నదా? అందుకనే, ఈ ఏడాది ఆగస్టు 13న పార్లమెంట్‌ ఉభయ సభలు నిరవధికంగా వాయిదా పడినప్పటికీ.. సమావేశాలు ముగిసిపోయినట్టు (ప్రొరోగ్‌ అయినట్టు) ఇంకా ప్రకటన విడుదల చేయలేదా? తాజాగా జరుగుతున్న రాజకీయ పరిణామాలను విశ్లేషిస్తే, అవుననే సమాధానాలు వినిపిస్తున్నాయి.

2029 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందే డీలిమిటేషన్‌ బిల్లు, ఒక దేశం, ఒక ఎన్నిక బిల్లు (జమిలి) రెండింటికీ పార్లమెంట్‌ ఆమోదం పొందాలని ప్రభుత్వం వ్యూహాత్మకంగా కార్యచరణను సిద్ధం చేస్తున్నట్టు సంబంధిత వర్గాల ద్వారా తెలిసింది. ఇందులో భాగంగానే ఈ నెలాఖరున 24, 25 తేదీల్లో పార్లమెంటును ప్రత్యేకంగా సమావేశపరిచి.. డీలిమిటేషన్‌తో పాటు మహిళా బిల్లును కూడా ఆమోదింపజేయడానికి అధికార ఎన్డీయే కూటమి ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టినట్టు అధికార వర్గాలను ఉటంకిస్తూ జాతీయ మీడియాలో పలు కథనాలు వెలువడుతున్నాయి.

88 రోజులుగా..
గత ఆగస్టు 13న పార్లమెంట్‌ ఉభయ సభలు నిరవధికంగా వాయిదా పడ్డాయి. ఆ తర్వాత సమావేశాల ముగింపు గురించి ప్రభుత్వం ఎలాంటి ప్రకటన చేయకపోవడంతో పార్లమెంట్‌ ప్రొరోగ్‌ (అధికారికంగా నిలిపివేత లేదా వాయిదా) కాకుండా సోమవారం నాటికి 88 రోజులు గడచిపోయాయి. దీంతో 2008 నాటి సమావేశాల కాలంలో 87 రోజుల పాటు ప్రొరోగ్‌ అవకుండా ఉన్న రికార్డు బద్దలైంది. సాధారణంగా సభలను ఉభయ సభాపతులు నిరవధికంగా వాయిదా వేసిన రెండు, మూడు రోజుల్లో సమావేశాలు ముగిసినట్టు (ప్రొరోగ్‌ అయినట్టు) రాష్ట్రపతి ప్రకటన విడుదల చేస్తారు. అయితే, ఇప్పటికీ అది జరుగలేదు. దీంతో పార్లమెంట్‌ వర్షాకాల సమావేశాలను పొడిగించే అవకాశం ఉన్నట్టు రాజకీయ విశ్లేషకులు చెప్తున్నారు.

సమావేశాలను ప్రొరోగ్‌ చేయకుండా ప్రభుత్వం నిర్ణయించడం వెనుక డీలిమిటేషన్‌ బిల్లు ఉన్నట్టు అభిప్రాయపడుతున్నారు. లోక్‌సభ సీట్లను 543 నుంచి గరిష్ఠంగా 850కు పెంచేందుకు ఉద్దేశించిన ఈ ప్రతిపాదిత రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును ఈ నెల 24, 25 తేదీల్లో ప్రత్యేక పార్లమెంట్‌ సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉందని జాతీయ మీడియాలోనూ కథనాలు వస్తున్నాయి. అదే కొత్తగా సమావేశాలు నిర్వహించాలంటే కనీసం 14 రోజుల ముందు నోటీస్‌ ఇవ్వాలి. అందుకే, తక్కువ సమయంలో నోటీస్‌ జారీ చేసి పార్లమెంట్‌ ప్రత్యేక సమావేశాలను నిర్వహించాలని కేంద్రం ‘ప్రొరోగ్‌’ వ్యూహాన్ని అవలంబిస్తున్నట్టు నిపుణులు చెప్తున్నారు.

ఇప్పుడే ఎందుకు?
ఐదు రాష్ట్రాల్లో ఇటీవల జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల అనంతరం రాజకీయ సమీకరణాలు గణనీయంగా మారిపోయాయి. మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని తృణమూల్‌ కాంగ్రెస్‌ (టీఎంసీ) పదిహేనేండ్ల పాలనకు గండికొట్టి పశ్చిమ బెంగాల్‌లో బీజేపీ తొలిసారిగా ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇదే సమయంలో ఎన్నికల్లో ఓటమిని చవిచూసిన టీఎంసీకి వరుసగా షాక్‌లు తగులుతున్నాయి. ఆ పార్టీకి ఇద్దరు రాజ్యసభ ఎంపీలు రాజీనామా చేయగా, మరో 20 మందికి పైగా లోక్‌సభ ఎంపీలు అధికార పక్షంలో చేరారు. ఇక, మహారాష్ట్రలోని శివసేన (యూబీటీ)కి చెందిన ఆరుగురు ఎంపీలు కూడా ఇదే బాటలో నడిచారు. ఇటు తమిళనాడులో డీఎంకే ప్రభుత్వం దిగిపోవడం, కాంగ్రెస్‌ వెన్నుపోటు రాజకీయాలను గ్రహించిన స్టాలిన్‌ పార్టీ ఇండియా కూటమి నుంచి బయటకు రావడం సంచలనంగా మారింది. తమిళనాడు ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత కాంగ్రెస్‌-డీఎంకే కూటమి విచ్ఛిన్నమవ్వడంతో బిల్లుకు విస్తృత మద్దతు కూడగట్టే ప్రయత్నంలో భాగంగా కేంద్రం డీఎంకేను సంప్రదించే ప్రయత్నాలను ప్రారంభించినట్టు సంబంధిత వర్గాలు వెల్లడించాయి. మ్యాజిక్‌ ఫిగర్‌ ఇలా..

డీలిమిటేషన్‌ జరుగాలంటే పలు రాజ్యాంగ సవరణలు చేయాల్సి ఉంటుంది. సభలో సభ్యుల హాజరు సగానికి (50%) పైగా ఉండాలి. హాజరైన వారిలో మూడింట రెండు వంతుల మంది ఆ బిల్లుకు మద్దతు తెలపాలి. అప్పుడే ఆ బిల్లు ఆమోదం పొందుతుంది. లోక్‌సభలో ప్రస్తుతం ఉన్న 540 మంది ఎంపీలు సభకు హాజరైతే.. వారిలో 360 మంది తప్పనిసరిగా బిల్లుకు మద్దతు తెలపాలి. లోక్‌సభలో ఆమోదం పొందిన బిల్లు రాజ్యసభ ముందుకు వస్తుంది. రాజ్యసభలో ప్రస్తుతం ఉన్న 244 మంది సభ్యులు సభకు హాజరైతే.. 163 మంది బిల్లుకు మద్దతు తెలపాలి. అప్పుడే ఆ బిల్లు రాష్ట్రపతి ఆమోదం అనంతరం చట్టంగా మారుతుంది. అధికార ఎన్డీయేకి ఇప్పుడు అంత బలం లేదు. లోక్‌సభలో ఎన్డీయేకి 319 (20 మంది టీఎంసీ ఎంపీలు, ఆరుగురు శివసేన ఎంపీలతో కలిపి) మంది సభ్యుల మద్దతు ఉండగా, రాజ్యసభలో 151 మంది సభ్యుల మద్దతు ఉంది.