Lungs Health | ఊపిరితిత్తులు శరీరానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్ను అందించడంతోపాటు కార్బన్ డయాక్సైడ్ను బయటకు పంపే కీలక అవయవాలు. ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం (లంగ్ కెపాసిటీ) బాగుంటే రోజువారీ పనులు, వ్యాయామం, మెట్లు ఎక్కడం, నడక, నిద్ర వంటి కార్యకలాపాల సమయంలో శ్వాస సులభంగా ఉంటుంది. అయితే కాలుష్యం, ధూమపానం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ఒత్తిడి, తప్పు భంగిమ (పోశ్చర్) వంటి కారణాల వల్ల కాలక్రమేణా ఊపిరితిత్తుల పనితీరు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో కొన్ని యోగా ఆసనాలను క్రమం తప్పకుండా సాధన చేయడం వల్ల ఛాతీ విస్తరించి, శ్వాసక్రియ మెరుగుపడటంతోపాటు ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవచ్చని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. భుజంగాసనం (కోబ్రా పోజ్) ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యానికి ఉపయోగకరమైన ఆసనాల్లో ఒకటి. ఈ ఆసనంలో పొట్టపై పడుకుని నెమ్మదిగా ఛాతీని పైకి ఎత్తడం వల్ల ఛాతీ భాగం విస్తరించి, ఊపిరితిత్తులకు ఎక్కువ స్థలం లభిస్తుంది. దీంతో లోతుగా శ్వాస తీసుకునే అలవాటు ఏర్పడటంతోపాటు ఛాతీ, వెన్నెముక కండరాలు బలపడతాయి.
మత్స్యాసనం (ఫిష్ పోజ్) ఛాతీ, గొంతు భాగాన్ని విస్తృతంగా తెరిచే ఆసనం. ఈ భంగిమలో శరీరాన్ని వెనుకవైపు వంచడం వల్ల ఛాతీ విస్తరించి, ఊపిరితిత్తుల్లోకి గాలి సులభంగా చేరుతుంది. పక్కటెముకల మధ్య కండరాలు సాగి లోతైన శ్వాస తీసుకోవడానికి దోహదపడతాయి. అంతేకాకుండా శరీర భంగిమను మెరుగుపరచడంలో కూడా ఇది సహాయపడుతుంది. సేతు బంధాసనం (బ్రిడ్జ్ పోజ్)లో వెనుక భాగంపై పడుకుని మోకాళ్లను మడిచి నడుమును పైకి ఎత్తుతారు. దీంతో ఛాతీ విస్తరించి, ఊపిరితిత్తులు, డయాఫ్రామ్కు తగినంత స్థలం లభిస్తుంది. ఈ ఆసనం ఛాతీ, వెన్ను, పొత్తికడుపు కండరాలను బలపరచడమే కాకుండా రక్తప్రసరణను మెరుగుపరచి శరీరమంతా ఆక్సిజన్ సరఫరాను సమర్థవంతంగా జరిగేలా చేస్తుంది. అర్ధ మత్స్యేంద్రాసనం (సీటెడ్ స్పైనల్ ట్విస్ట్) వెన్నెముకకు మెలిక ఇచ్చే ఆసనం. ఈ భంగిమలో ఛాతీ ఒకవైపు ఒత్తిడికి గురికాగా, మరోవైపు విస్తరిస్తుంది. మళ్లీ సాధారణ స్థితికి వచ్చినప్పుడు ఊపిరితిత్తుల్లోకి గాలి మరింత సమర్థవంతంగా ప్రవేశిస్తుంది. దీంతో శ్వాసక్రియపై అవగాహన పెరగడంతోపాటు ఊపిరితిత్తుల పనితీరు మెరుగుపడుతుంది.
ధనురాసనం (బో పోజ్)లో పొట్టపై పడుకుని కాళ్ల మడమలను పట్టుకుని ఛాతీ, కాళ్లను పైకి ఎత్తుతారు. ఈ భంగిమ ఛాతీ భాగాన్ని పూర్తిగా విస్తరించి శ్వాసకోశ కండరాలను బలోపేతం చేస్తుంది. అలాగే ఛాతీ, భుజాల వశ్యతను పెంచి లోతైన శ్వాస తీసుకోవడాన్ని సులభతరం చేస్తుంది. తాడాసనం (మౌంటెన్ పోజ్) సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ శ్వాసక్రియను మెరుగుపరచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. నిటారుగా నిలబడి వెన్నెముక, భుజాలు, ఛాతీ సరైన స్థితిలో ఉండేలా చేయడం వల్ల ఊపిరితిత్తులు సహజంగా విస్తరించడానికి అవకాశం ఉంటుంది. ఈ ఆసనంలో నెమ్మదిగా, లోతుగా శ్వాస తీసుకోవడం ద్వారా శ్వాస విధానం మెరుగుపడుతుంది.
సుఖాసనంలో (ఈజీ పోజ్) నిటారుగా కూర్చొని లోతైన శ్వాసాభ్యాసం చేయడం కూడా ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో సహాయపడుతుంది. నెమ్మదిగా శ్వాసను లోపలికి తీసుకుని, నియంత్రితంగా బయటకు వదలడం వల్ల శ్వాసకోశ కండరాలు బలపడతాయి. అదే సమయంలో ఒత్తిడి తగ్గి, ఊపిరితిత్తుల పనితీరు మెరుగుపడుతుంది. అయితే ఆస్తమా, క్రానిక్ అబ్స్ట్రక్టివ్ పల్మనరీ డిసీజ్ (సీఓపీడీ), గుండె సంబంధిత వ్యాధులు లేదా ఇతర శ్వాస సమస్యలు ఉన్నవారు ఈ యోగా ఆసనాలను ప్రారంభించే ముందు వైద్యులు లేదా శిక్షణ పొందిన యోగా నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది. సరైన పద్ధతిలో, క్రమం తప్పకుండా యోగా సాధన చేయడం ద్వారా ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుచుకోవడంతోపాటు శరీరానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్ సరఫరా కూడా మెరుగుపడుతుంది.