Dog Bite | కుక్క కాటు లేదా గోళ్లతో చేసిన గాయం చిన్నదిగా కనిపించినా, రేబిస్ ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. రేబిస్ అనేది కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపించే వైరస్ వ్యాధి. ఒకసారి వ్యాధి లక్షణాలు కనిపించడం ప్రారంభమైన తర్వాత ఇది దాదాపు ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది. అయితే జంతువు కరిచిన వెంటనే సరైన ప్రథమ చికిత్స, అవసరమైన రేబిస్ టీకా, ఇతర చికిత్సలు తీసుకుంటే ఈ వ్యాధిని నివారించవచ్చు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవుల్లో వచ్చే రేబిస్ కేసుల్లో దాదాపు 99 శాతం కుక్కల వల్లే వస్తున్నాయి. భారత్లో ప్రతి ఏడాది సుమారు 91 లక్షల జంతు కాటు ఘటనలు జరుగుతుండగా, వాటిలో మూడు వంతులకు పైగా కుక్కల వల్లే సంభవిస్తున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అంచనాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే కుక్క కాటు లేదా అనుమానాస్పదంగా దాడి చేసిన వెంటనే చికిత్స తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
కుక్క కరిచిన వెంటనే ముందుగా గాయాన్ని కనీసం 15 నిమిషాల పాటు సబ్బు, ప్రవహించే నీటితో శుభ్రంగా కడగాలి. గాయాన్ని కేవలం తుడవడం లేదా కొద్దిసేపు నీటితో కడగడం సరిపోదు. ఇలా కడగడం వల్ల గాయంపై ఉన్న లాలాజలం, వైరస్ పరిమాణాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. అందుబాటులో ఉంటే కడిగిన తర్వాత అయోడిన్ కలిగిన లేదా వైరస్ను నిర్వీర్యం చేసే ద్రావణాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. అయితే గాయంపై కారం పొడి, మొక్కల రసాలు, ఆమ్లాలు, క్షారాలు లేదా ఇతర హానికరమైన పదార్థాలను రాయకూడదు. ఇవి రేబిస్ను నివారించకపోగా కణజాలానికి మరింత నష్టం కలిగిస్తాయి. గాయం చిన్నదిగా ఉన్నా వెంటనే ఆరోగ్య కేంద్రానికి లేదా యాంటీ రేబిస్ క్లినిక్కు వెళ్లి వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
ప్రతి కుక్కను తాకిన సందర్భంలో రేబిస్ టీకా అవసరం ఉండదు. జంతువును తాకడం, ఆహారం పెట్టడం లేదా చెక్కుచెదరని చర్మంపై జంతువు నాకడం వంటి వాటిని సాధారణంగా రేబిస్ ప్రమాదంగా పరిగణించరు. చర్మంపై స్వల్పంగా చేసిన గాయాలు లేదా రక్తస్రావం లేకుండా చర్మం దెబ్బతిన్న సందర్భాల్లో గాయాన్ని కడిగి వెంటనే రేబిస్ టీకా తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. చర్మాన్ని చీల్చేలా కాటు లేదా గోళ్ల గాయం ఉండడం, గాయపడిన చర్మం లేదా కళ్లు, నోటి వంటి శ్లేష్మ పొరలపై జంతువు లాలాజలం పడడం వంటి తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో గాయాన్ని శుభ్రం చేయడంతోపాటు వెంటనే రేబిస్ టీకా, అవసరమైన సందర్భాల్లో రేబిస్ ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్ తీసుకోవాలి. ఇంతకుముందు రేబిస్ టీకా పూర్తి కోర్సు తీసుకున్నవారికి సాధారణంగా ఇమ్యూనోగ్లోబులిన్ అవసరం ఉండదు. టీకా ఎన్ని డోసులు, ఏ రోజుల్లో తీసుకోవాలనేది గతంలో టీకా తీసుకున్నారా లేదా, గాయం తీవ్రత, టీకా ఇచ్చే విధానం వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి వైద్యులు సూచించిన షెడ్యూల్నే పాటించాలి.
కుక్క ఆరోగ్యంగా కనిపించినా ప్రమాదం లేదని భావించకూడదు. కరిచిన కుక్క అందుబాటులో ఉంటే, సంబంధిత అధికారుల పర్యవేక్షణలో 10 రోజుల పాటు దాన్ని పరిశీలించవచ్చు. అయితే కుక్కను గమనించే ప్రక్రియ కోసం రేబిస్ నివారణ చికిత్సను ఆలస్యం చేయకూడదు. గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు, వృద్ధులు వంటి వారికి కూడా అవసరమైనప్పుడు రేబిస్ నివారణ చికిత్స ఇవ్వవచ్చు. కుక్క కాటు వల్ల రేబిస్తోపాటు బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్లు, కండరాలు, నరాలు లేదా ఇతర కణజాలాలకు నష్టం కలుగుతుంది. అందువల్ల టెటనస్ టీకా, యాంటీబయాటిక్స్ లేదా గాయానికి కుట్లు అవసరమా అనేది కూడా వైద్యులు నిర్ణయిస్తారు. ముఖ్యంగా రేబిస్ లక్షణాలు కనిపించే వరకు వేచి ఉండకూడదు. కుక్క కాటు లేదా గోళ్ల గాయం జరిగిన వెంటనే కనీసం 15 నిమిషాలు సబ్బు, నీటితో కడిగి, ఇంటి చిట్కాలను నివారించి, వీలైనంత త్వరగా వైద్య సహాయం తీసుకోవడమే రేబిస్ నుంచి రక్షించుకునే కీలకమైన మార్గమని నిపుణులు తెలియజేస్తున్నారు.