వెంటాడే గాయం మానేలా..

బాల్యంలో జరిగే లైంగిక వేధింపులు కేవలం ఆ క్షణానికి పరిమితమయ్యే ఘటనలు కావు. ఇవి బాధితుల మనసుపై లోతైన గాయాలను మిగిల్చి, వారు పెరిగి పెద్దయి మహిళలుగా మారిన తర్వాత కూడా వారి వ్యక్తిగత, సామాజిక, వైవాహిక జీవితాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తాయి. బాల్యంలో లైంగిక వేధింపులకు గురైన మహిళలు తమ జీవితంలో ఎదుర్కొనే ప్రధాన సవాళ్లు అనేకం.

బాల్యంలో జరిగే లైంగిక వేధింపులు కేవలం ఆ క్షణానికి పరిమితమయ్యే ఘటనలు కావు. ఇవి బాధితుల మనసుపై లోతైన గాయాలను మిగిల్చి, వారు పెరిగి పెద్దయి మహిళలుగా మారిన తర్వాత కూడా వారి వ్యక్తిగత, సామాజిక, వైవాహిక జీవితాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తాయి. బాల్యంలో లైంగిక వేధింపులకు గురైన మహిళలు తమ జీవితంలో ఎదుర్కొనే ప్రధాన సవాళ్లు అనేకం.

చైల్డ్‌ ట్రామా అనేది పెద్దయ్యాక రకరకాల మానసిక రుగ్మతలకు దారితీస్తుంది. గతంలోని చేదు జ్ఞాపకాలు తరచూ గుర్తొచ్చి భయాందోళనకు గురికావడం, ఫ్లాష్‌బ్యాక్స్‌ రావడం లేదా మానసికంగా స్తంభించిపోవడం జరుగుతుంది. నిరంతరం పీడించే విషాదం, భయం, సురక్షితం కాదనే భావన వారి రోజువారి జీవితాన్ని ఇబ్బందికి గురిచేస్తాయి. ‘నాలో ఏదో లోపం ఉంది’ లేదా ‘నాకు జరిగిన దానికి నేనే బాధ్యురాలిని’ అనే అనవసరమైన నేరభావన వారిని నిరంతరం వేధిస్తుంది.

అనుబంధంలో తడబాటు..
బాధితులలో అనుబంధాలను ఏర్పర్చుకోవడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయి. చిన్నతనంలోనే నమ్మినవారి చేతిలో మోసపోవడం వల్ల, పెద్దయ్యాక ఎవరినీ సులభంగా నమ్మలేకపోతారు. భాగస్వామితో శారీరక లేదా భావోద్వేగ సాన్నిహిత్యం పెంచుకోవడంలో భయం లేదా విరక్తి కలగవచ్చు. ఇతరులతో కలవడానికి భయపడి సామాజికంగా ఒంటరిగా ఉండిపోతారు. మానసిక ఆందోళన శారీరక రూపంలో కూడా బయటపడుతుంది. ఎటువంటి స్పష్టమైన వైద్య కారణం లేకుండా నడుము నొప్పులు, కడుపునొప్పి, లేదా పెల్విక్‌ పెయిన్‌ ఉండవచ్చు. తరచూ పీడకలలు రావడం, తీవ్రమైన నిద్రలేమి బాధిస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థపై తీవ్రమైన ఒత్తిడి పడటం వల్ల రోగనిరోధక వ్యవస్థ క్షీణించడం లేదా జీర్ణక్రియ సమస్యలు రావచ్చు. మనసులోని బాధను తట్టుకోలేక కొందరు తీవ్రమైన నిర్ణయాల వైపు మొగ్గుచూపుతారు. మానసిక వేదనను మర్చిపోవడానికి లేదా నిద్రపోవడానికి మద్యం లేదా మత్తు పదార్థాలకు అలవాటు పడే ప్రమాదం ఉంది. మానసిక నొప్పిని భరించలేక తమను తాము గాయపరచుకోవడం లేదా ఆత్మహత్య ఆలోచనలు రావడం జరుగుతుంది.

చికిత్సా మార్గాలు..
చేదు జ్ఞాపకాల నుంచి బయటపడి సంపూర్ణ జీవితాన్ని గడపడం కచ్చితంగా సాధ్యమే. దానికి కొన్ని థెరపీలు ఉన్నాయి. ట్రామా-ఇన్ఫార్మ్‌డ్‌ థెరపీ, సైకోథెరపీ, సీబీటీ, ఈఎమ్‌డీఆర్‌ లాంటి విధానాలు బాధితులు ఆ జ్ఞాపకాల నుంచి బయటపడటానికి సాయపడతాయి. ఒకే రకమైన అనుభవాన్ని ఎదుర్కొన్న ఇతరులతో మాట్లాడటం వల్ల ఒంటరితనం తగ్గుతుంది. ధ్యానం, యోగా, శ్వాస వ్యాయామాలు నాడీ వ్యవస్థను శాంతపరచడంలో ఉపయోగపడతాయి.

కౌన్సెలింగ్‌ ఇలా..
బాల్యంలో వేధింపులకు గురై, ప్రస్తుతం పెద్దవారైన బాధితులకు కౌన్సెలింగ్‌ అందించే సమగ్ర ప్రక్రియ క్లినికల్‌/ట్రామా-ఇన్‌ఫార్మ్‌డ్‌ కోణంలో సాగుతుంది.

• బాధితుడికి పూర్తి భద్రత, గోప్యత ఉందనే నమ్మకాన్ని కలిగిస్తారు. ‘గతంలో జరిగిన దానికి మీరు ఎంతమాత్రం బాధ్యులు కారు’ అని స్పష్టం చేసి వారిని ఎలాంటి జడ్జిమెంట్‌ లేకుండా వింటారు. సెషన్‌లో ఏ విషయం మాట్లాడాలి, ఎంతవరకు మాట్లాడాలనే నిర్ణయాధికారాన్ని క్లయింట్‌కే ఇవ్వడం ద్వారా వారికి సాధికారత కల్పిస్తారు.
• గతం వల్ల ప్రస్తుతం వారి జీవితంలో ఎదురవుతున్న సమస్యలను ఆందోళన, డిప్రెషన్‌, సంబంధాలతో అంచనా వేస్తారు. ట్రామా మనసు, నరాల వ్యవస్థపై ఎలా పనిచేస్తుందో వివరిస్తారు. వారు అనుభవిస్తున్న ఫ్లాష్‌బ్యాక్‌లు, హైపర్‌-విజిలెన్స్‌ లేదా నంబ్‌నెస్‌ సహజమైన ప్రతిచర్యలేనని అర్థమయ్యేలా చెప్తారు.
• పాత జ్ఞాపకాలు, ఫ్లాష్‌బ్యాక్‌లు చుట్టుముట్టినప్పుడు వర్తమానంలోకి రావడానికి 5-4-3-2-1 సెన్సరీ టెక్నిక్‌, డీప్‌ బ్రీథింగ్‌ లేదా ప్రోగ్రెసివ్‌ మజిల్‌ రిలాక్సేషన్‌ నేర్పిస్తారు. తీవ్రమైన కోపం, బాధ లేదా భయం వచ్చినప్పుడు వాటిని తట్టుకునే కోపింగ్‌ మెకానిజమ్స్‌ను నేర్పుతారు.
• గత సంఘటనల ఆధారంగా వారిలో స్థిరపడిపోయిన ప్రతికూల నమ్మకాలను మారుస్తారు. కంటి కదలికలు లేదా బైలేటరల్‌ స్టిమ్యులేషన్‌ ద్వారా దెబ్బతిన్న తీపి/చేదు జ్ఞాపకాల తీవ్రతను తగ్గిస్తారు. బాల్యంలో గాయపడిన తమలోని ఇన్నర్‌ చైల్డ్‌ని వర్తమానంలో తామే రక్షణ, ఆప్యాయత అందించేలా గైడ్‌ చేస్తారు.
• ఇతరులతో సంబంధాల్లో సురక్షితమైన సరిహద్దులను ఎలా ఏర్పరచుకోవాలో నేర్పిస్తారు. అపరాధ భావన, సిగ్గు నుంచి బయటపడి, తమను తాము ప్రేమించుకోవడమే కాకుండా ‘విక్టిమ్‌’ స్థితి నుంచి ‘సర్వైవర్‌’ స్థాయికి
  ఎదిగేలా చేస్తారు.
• కౌన్సెలింగ్‌ ప్రారంభంలో ఉన్న స్థితికి, ప్రస్తుత మార్పునకు మధ్య వ్యత్యాసాన్ని అంచనా వేస్తారు. కౌన్సెలింగ్‌ పూర్తయినా భవిష్యత్తులో ఒత్తిడి ఎదురైతే ఎలా నిర్వహించాలో అనే ప్లాన్‌ అవసరమైన సపోర్ట్‌ గ్రూప్స్‌తో అనుసంధానమయ్యేలా చూస్తారు.

బి. కృష్ణ, సీనియర్‌ సైకాలజిస్ట్‌
ఇగ్నిషియో చైల్డ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ సెంటర్‌, హైదరాబాద్‌, 99854 28261