Visit:
స్టాక్‌హోమ్‌: కెమిస్ట్రీలో 2026 నోబెల్‌ బహుమతికి ఫ్రెంచ్‌ శాస్త్రవేత్త హెన్రీ బీ కాగన్‌, జపాన్‌ శాస్త్రవేత్త కెన్‌సో సొవాయ్‌ ఎంపికయ్యారు. ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు రసాయన శాస్త్రంలో దాదాపు వందేండ్లనాటి ఒక సమస్యను పరిష్కరించడంలో సహాయపడ్డారు. ఒకదానికొకటి అద్దంలో కనిపించే ప్రతిబింబాల్లా(మిర్రర్‌ ఇమేజ్‌) ఉండే రెండు అణువుల్లో కేవలం ఒక రకమైన అణువును మాత్రమే ఎలా తయారుచేయాలో అర్థం చేసుకోవడంలో హెన్రీ బీ కాగన్‌, కెన్‌సో సోయ్‌ కీలకమైన సహకారం అందించారు. ఈ ఆవిష్కరణ ముఖ్యంగా ఔషధాల అభివృద్ధిలో ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. నోబెల్‌ బహుమతి విజేతలను డిసెంబర్‌లో స్వీడన్‌ రాజధాని స్టాక్‌హోమ్‌లో సత్కరిస్తారు. వారికి ఒక పతకం, డిప్లొమా, నగదు బహుమతి అందజేస్తారు. 2026లో నోబెల్‌ బహుమతి నగదు విలువ సుమారు రూ. 11.5 కోట్లు.
ప్రతిబింబాల్లా అణువులు..
మన రెండు చేతులు దాదాపు ఒకేలా కనిపిస్తాయి. కానీ ఎడమ చేతిస్థానంలో కుడి చేతిని పెట్టలేం. కొన్ని అణువులు కూడా ఇలాగే ఉంటాయి. అవి రెండు రూపాల్లో ఉంటాయి. వాటిలో ప్రతి ఒక్కటీ మరొకదానికి ప్రతిబింబంలా ఉంటుంది. శాస్త్రవేత్తలు ఇలాంటి అణువులను తయారు చేసినప్పుడు కొన్నిసార్లు ఈ రెండు రూపాలు కలిసి ఉత్పత్తి అవుతాయి. కానీ ఔషధాల విషయంలో ఈ రెండు రూపాలూ అవసరం ఉండకపోవచ్చు. ఒక ఔషధంలోని ఒక రూపం శరీరంలోని వ్యాధిపై ప్రభావవంతంగా పనిచేయకపోవచ్చు. అయితే దాని ప్రతిబింబ రూపం తక్కువ ప్రభావవంతంగా లేదా హానికరంగా కూడా ఉండవచ్చు. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు తమకు అవసరమైన అణువును మాత్రమే మరో రూపాన్ని ఉత్పత్తి చేయకుండా తయారు చేయాలని కోరుకున్నారు.
ఒకే అణువును ఎలా తయారు చేయాలో కాగన్‌ చూపించారు. మన శరీరం ప్రొటీన్లను తయారు చేయడానికి అమైనో ఆమ్లాలను ఉపయోగిస్తుంది. అమైనో ఆమ్లాలు ప్రతిబింబాల్లా ఉండే రెండు రూపాల్లో ఉండవచ్చు. అయితే ఈ ప్రొటీన్లను తయారు చేయడానికి శరీరం ఈ రెండు రూపాల్లో కేవలం ఒకదానినే ఉపయోగిస్తుంది. రెండు రూపాలను తయారు చేయగలిగినప్పుడు శరీరం కేవలం ఒక రూపాన్నే ఎందుకు ఎంచుకుంటుందో శాస్త్రవేత్తలు తెలుసుకోవాలనుకున్నారు. 1986లో హెన్రీ బీ కాగన్‌ దీనికి ఒక ముఖ్యమైన సమాధానాన్ని అందించారు.
ఆయన అభివృద్ధి చేసిన పద్ధతిలో ఈ రెండు రూపాలు సమాన పరిమాణంలో ఉత్పత్తి కాలేదు. ఒక రూపం మరొకదానికంటే చాలా ఎక్కువ పరిమాణంలో ఉత్పత్తి అయ్యేలా చేయగలిగారు. కాగన్‌ పరిశోధనను సొవాయ్‌ మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లారు. ఆయన 5-పిరిమిడిల్‌ ఆల్కనాల్‌ అనే రసాయనంతో ప్రయోగాలు చేశారు. ఒకరకమైన అణువు ఏర్పడిన తర్వాత అదే రకానికి చెందిన మరిన్ని అణువులను ఉత్పత్తి చేయడంలో అది సహాయపడే విధానాన్ని ఆయన అభివృద్ధి చేశారు. 1995లో చేసిన ఒక ప్రయోగంలో ప్రారంభంలో ఒక రకమైన అణువులు మరొక రకం కంటే కేవలం 2% ఎక్కువగా ఉన్నాయి. కానీ ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న కొద్దీ ఈ తేడా 87%కి పెరిగింది. ప్రారంభంలో ఉన్న తేడా పెద్ద తేడాగా మారింది. 2003లో సోయ్‌ అణువు నిష్పత్తిని 99.99% వరకు పెంచగలిగే ప్రక్రియను ప్రదర్శించారు. అంటే చివరికి దాదాపు అన్ని అణువులూ ఒకే రకానికి చెందినవిగా ఉండేలా చేయగలిగారు.
