Diwali Celebrations | దేశంలో ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కోలా దీపావళి.. మనకు తెలియని పండుగ విశేషాలివే!

Diwali Celebrations | దీపావళి అంటే చీకట్లను పారద్రోలి వెలుగులు నింపే పండుగ. ఇళ్ల ముందు దీపాలు వెలిగించడం, కొత్త బట్టలు ధరించడం, పిండి వంటలు చేసుకోవడం, బాణసంచా కాల్చడం.. ఇలా దేశవ్యాప్తంగా దీపావళి వేడుకలు ఘనంగా జరుగుతాయి.

Diwali Celebrations | దీపావళి అంటే చీకట్లను పారద్రోలి వెలుగులు నింపే పండుగ. ఇళ్ల ముందు దీపాలు వెలిగించడం, కొత్త బట్టలు ధరించడం, పిండి వంటలు చేసుకోవడం, బాణసంచా కాల్చడం.. ఇలా దేశవ్యాప్తంగా దీపావళి వేడుకలు ఘనంగా జరుగుతాయి. అయితే భారతదేశంలో ప్రతి ప్రాంతంలో దీపావళిని ఒకే విధంగా జరుపుకోరు. ఒక్కో రాష్ట్రంలో ఒక్కో సంప్రదాయం, ఒక్కో ప్రత్యేక ఆచారం ఉంటుంది. ఎక్కడో నరకాసురుడి దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేస్తే.. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో కాళీమాతను పూజిస్తారు. ఇంకొన్ని చోట్ల కొత్త ఏడాదికి స్వాగతం పలుకుతారు. మరి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో దీపావళిని ఎలా జరుపుకుంటారు? మనకు తెలియని ఆ విశేషాలేంటో తెలుసుకుందాం.

ఉత్తర భారతంలో శ్రీరాముడి రాకకు గుర్తుగా..

ఉత్తర భారతదేశంలోని ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, ఢిల్లీ, రాజస్థాన్ తదితర ప్రాంతాల్లో దీపావళి వేడుకలకు ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యత ఉంది. ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అయోధ్యలో ఈ పండుగను అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. 14 ఏళ్ల వనవాసం తర్వాత రావణుడిని సంహరించి సీతా, లక్ష్మణ సమేతంగా శ్రీరాముడు అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన సందర్భంగా ప్రజలు దీపాలు వెలిగించి స్వాగతం పలికారని పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ సంప్రదాయానికి గుర్తుగా ఇప్పటికీ ఉత్తర భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో దీపావళి రోజున ఇళ్లను దీపాలతో అలంకరిస్తారు. లక్ష్మీదేవి, గణేశుడికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

దక్షిణ భారతంలో నరకాసుర వధకు గుర్తుగా వేడుకలు

తెలుగు రాష్ట్రాలు, తమిళనాడు, కర్ణాటక తదితర దక్షిణాది ప్రాంతాల్లో దీపావళి వేడుకలకు నరకాసుర వధ కథతో సంబంధం ఉంది. శ్రీకృష్ణుడు, ఆయన భార్య సత్యభామ కలిసి నరకాసురుడిని సంహరించారని పురాణ కథనం చెబుతుంది. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఈ రోజును జరుపుకుంటారు.

దక్షిణ భారతదేశంలో చాలా కుటుంబాల్లో తెల్లవారుజామునే దీపావళి సందడి మొదలవుతుంది. సూర్యోదయానికి ముందే అభ్యంగన స్నానం చేస్తారు. కొత్త బట్టలు ధరిస్తారు. ఇంట్లో పూజలు నిర్వహించి స్వీట్లు, పిండి వంటకాలు తయారుచేస్తారు.

ముఖ్యంగా తమిళనాడులో దీపావళి లేహ్యం అనే ప్రత్యేక ఔషధ మిశ్రమాన్ని తయారుచేసి తీసుకునే సంప్రదాయం కొన్ని కుటుంబాల్లో ఉంది. పండుగ సందర్భంగా ఎక్కువగా తినే ఆహార పదార్థాల వల్ల జీర్ణక్రియకు తోడ్పడుతుందనే సంప్రదాయ నమ్మకం దీనికి కారణం.

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కాళీమాత ఆరాధన..

దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దీపావళి వేడుకలు కొంత భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇక్కడ దీపావళి అమావాస్య రోజున కాళీపూజకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. అర్ధరాత్రి సమయంలో కాళీమాతకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఆలయాలను విద్యుత్ దీపాలతో అలంకరిస్తారు. అంతేకాదు, దీపావళికి ముందు వచ్చే భూత్ చతుర్దశి రోజున కొన్ని కుటుంబాలు 14 దీపాలు వెలిగిస్తాయి. వీటిని తమ పూర్వీకులను స్మరించుకునే సంప్రదాయంగా భావిస్తారు. అలాగే 14 రకాల ఆకుకూరలతో ప్రత్యేక వంటకాలు తయారు చేసుకునే ఆచారం కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది.

గోవాలో నరకాసురుడి దిష్టిబొమ్మల దహనం

గోవాలో దీపావళి వేడుకల్లో నరకాసురుడి దిష్టిబొమ్మలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. స్థానికులు వెదురు కర్రలు, కాగితాలు, వస్త్రాలతో భారీ నరకాసురుడి బొమ్మలను తయారు చేస్తారు. దీపావళికి ముందు రాత్రి వీటిని వీధుల్లో ప్రదర్శించి తెల్లవారుజామున దహనం చేస్తారు. శ్రీకృష్ణుడు నరకాసురుడిని సంహరించిన ఘటనకు గుర్తుగా ఈ సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నరకాసురుడి బొమ్మల తయారీలో పోటీలు కూడా నిర్వహిస్తారు.

గుజరాత్‌లో దీపావళితోనే కొత్త సంవత్సరం..

గుజరాత్‌లో దీపావళి కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు.. కొత్త ఏడాది ప్రారంభం కూడా. విక్రమ సంవత్ క్యాలెండర్ ప్రకారం దీపావళి మరుసటి రోజు వచ్చే బలిప్రతిపదను బెస్తు వర్ష్‌గా జరుపుకుంటారు. ఈ సందర్భంగా ప్రజలు ఒకరికొకరు నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు తెలుపుకుంటారు. వ్యాపారులకు కూడా ఈ పండుగ ఎంతో ప్రత్యేకం. దీపావళి రోజున వ్యాపార లెక్కల పుస్తకాలకు పూజలు చేసే సంప్రదాయాన్ని చోపడా పూజన్ అంటారు. కొత్త లెక్కల పుస్తకాలను ప్రారంభించి లక్ష్మీదేవి ఆశీస్సులు కోరుకుంటారు. ప్రస్తుతం డిజిటల్ అకౌంటింగ్ విధానాలు అందుబాటులోకి వచ్చినప్పటికీ చాలామంది వ్యాపార కుటుంబాలు ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి.

మహారాష్ట్రలో బలిపాడ్యమి ప్రత్యేకత..

మహారాష్ట్రలో దీపావళి వేడుకలు ఐదు రోజుల పాటు సందడిగా సాగుతాయి. ఇక్కడ దీపావళి తర్వాత వచ్చే బలిప్రతిపదకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. దీనిని దీపావళి పాడ్వా అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రోజున భార్యాభర్తలు ఒకరికొకరు బహుమతులు ఇచ్చుకుంటారు. భార్య భర్తకు హారతి ఇచ్చి తిలకం దిద్దే సంప్రదాయం కొన్ని కుటుంబాల్లో కనిపిస్తుంది. అలాగే భాయ్ దూజ్ రోజున సోదరీమణులు తమ సోదరులకు తిలకం దిద్ది వారి క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తారు.

కర్ణాటకలో బలి చక్రవర్తికి స్వాగతం..

కర్ణాటకలో నరక చతుర్దశితో పాటు బలి పాడ్యమికి కూడా ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. బలి చక్రవర్తి భూమిపైకి తిరిగి వస్తాడనే విశ్వాసంతో ఆయనను స్మరించుకుంటారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇంటి ముందు బలి చక్రవర్తి ప్రతిమను ఏర్పాటు చేసి పూజలు నిర్వహిస్తారు. అలాగే గోవర్ధన పూజకు సంబంధించిన ఆచారాలు కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి.

కేరళలో గంగాస్నానానికి ప్రాధాన్యత..

కేరళలో దీపావళి వేడుకలు ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే కొంత నిరాడంబరంగా ఉంటాయి. ఇక్కడ కూడా తెల్లవారుజామున నూనె స్నానం చేసే సంప్రదాయం ఉంది. స్నానం తర్వాత కొత్త బట్టలు ధరించి దేవుడికి పూజలు చేస్తారు. కొన్ని కుటుంబాల్లో బెల్లం, శొంఠితో తయారు చేసిన ప్రత్యేక మిశ్రమాన్ని తీసుకుంటారు. కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి స్వీట్లు పంచుకుంటూ పండుగను జరుపుకుంటారు.

జైనులు, సిక్కులకు కూడా ప్రత్యేకమే..

దీపావళి కేవలం హిందువుల పండుగ మాత్రమే కాదు. జైనులు, సిక్కులు కూడా ఈ పండుగను ప్రత్యేకంగా జరుపుకుంటారు. జైన మతస్థులు 24వ తీర్థంకరుడైన మహావీరుడు దీపావళి రోజునే నిర్వాణం పొందారని విశ్వసిస్తారు. అందుకే ఈ రోజును నిర్వాణ దినంగా పాటిస్తారు. సిక్కులు ఇదే సమయంలో బందీ ఛోర్ దివస్‌ను జరుపుకుంటారు. మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ చెర నుంచి గురు హరగోవింద్ సాహిబ్ విడుదలైన సందర్భంగా ఈ పండుగను నిర్వహిస్తారు.

ఒక్క పండుగ.. ఎన్నో సంప్రదాయాలు.. సందేశం మాత్రం ఒక్కటే

దేశంలో ప్రాంతాలు మారినా దీపావళి పండుగ వెనుక ఉన్న ప్రధాన సందేశం మాత్రం ఒక్కటే. చెడుపై మంచి విజయం సాధించడం, చీకటిపై వెలుగు గెలవడం, జీవితంలో కొత్త ఆశలకు స్వాగతం పలకడం. ఎక్కడో శ్రీరాముడి రాకకు గుర్తుగా దీపాలు వెలిగిస్తే.. మరెక్కడో నరకాసురుడి సంహారాన్ని స్మరించుకుంటారు. ఇంకొన్ని ప్రాంతాల్లో పూర్వీకులను గుర్తు చేసుకుంటారు. ఇలా ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో సంప్రదాయంతో దీపావళి భారతీయ సంస్కృతిలో వైవిధ్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.