ధిక్కార స్వరాలకు వేదిక

దశాబ్దాలుగా అధికారంలో ఉన్న వారికి తమ గళాన్ని వినిపించాలనుకునే ప్రజలకు మధ్య ఒక వేదికగా సెంట్రల్‌ ఢిల్లీలోని ‘జంతర్‌ మంతర్‌' ఒక నిలుస్తున్నది. అన్నా హజారే అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమం, నిర్భయ సామూహిక అత్యాచార ఘటన తర్వాత జరిగిన నిరసనలు, నీట్‌ పరీక్షకు సంబంధించిన ఆందోళనల వరకు ప్రజల సమస్యలను జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశం చేసిన అనేక ఉద్యమాలకు ఈ ప్రాంతం సాక్షిగా నిలిచింది.

• ఎన్నో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలకు సాక్షిగా ‘జంతర్‌ మంతర్‌’

న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్‌ 12: దశాబ్దాలుగా అధికారంలో ఉన్న వారికి తమ గళాన్ని వినిపించాలనుకునే ప్రజలకు మధ్య ఒక వేదికగా సెంట్రల్‌ ఢిల్లీలోని ‘జంతర్‌ మంతర్‌’ ఒక నిలుస్తున్నది. అన్నా హజారే అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమం, నిర్భయ సామూహిక అత్యాచార ఘటన తర్వాత జరిగిన నిరసనలు, నీట్‌ పరీక్షకు సంబంధించిన ఆందోళనల వరకు ప్రజల సమస్యలను జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశం చేసిన అనేక ఉద్యమాలకు ఈ ప్రాంతం సాక్షిగా నిలిచింది. ఇప్పుడు ఢిల్లీ పోలీసులు దీనిని నిర్దేశిత నిరసన ప్రదేశం జాబితా నుంచి తొలగించడంతో శాంతియుత ప్రదర్శనలు, జవాబుదారీతనం కోసం డిమాండ్లతో సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉన్న ఆ ప్రముఖ ప్రదేశం భవిష్యత్తుపై ఆందోళనలు తలెత్తాయి.

రాజధాని నడిబొడ్డున ఉన్న జంతర్‌ మంతర్‌ అవినీతి, సామాజిక అన్యాయం నుంచి మహిళల భద్రత, రైతుల కష్టాలు, ప్రభుత్వ పరీక్షల్లోని అక్రమాల వరకు వివిధ సమస్యలను లేవనెత్తడానికి భిన్న నేపథ్యాల ప్రజలను ఒకచోట చేర్చింది. ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలు, మతతత్వానికి వ్యతిరేకంగా ‘జైల్‌ భరో’ నిరసన కోసం 33 సంస్థలు ఏకమైనప్పుడు 1993లో ఆ ప్రదేశంలో జరిగిన ఒక ముఖ్యమైన ప్రారంభ నిరసన కార్యక్రమం చోటుచేసుకుంది. ఈ సమీకరణ స్థాయిని ఆ తర్వాత పార్లమెంట్‌లో ప్రస్తావించారు. ఇందులో దాదాపు 25,000 మంది ప్రజలు పాల్గొన్నారని ఒక ఎంపీ పేర్కొన్నారు.

అవినీతిని అరికట్టడానికి లోక్‌పాల్‌ బిల్లును కోరుతూ సామాజిక ఉద్యమనేత అన్నా హజారే ఐదు రోజుల నిరాహార దీక్షను ప్రారంభించినప్పుడు 2011 ఏప్రిల్‌లో జంతర్‌ మంతర్‌ ప్రజా సమీకరణకు ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఆవిర్భవించింది. 2012లో ఢిల్లీలో కదులుతున్న బస్సులో ఒక మహిళపై జరిగిన సామూహిక లైంగిక దాడి తర్వాత జంతర్‌ మంతర్‌, దాని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు నిరసనలకు ముఖ్యమైన ప్రదేశాలుగా మారాయి. నిర్భయంగా విస్తృతంగా పేరుగాంచిన ఆ బాధితురాలు ఆ తర్వాత గాయాల కారణంగా మరణించడంతో దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహం చెలరేగింది. 2014లో ఆగ్నేయ ఢిల్లీలో దాడికి గురై మరణించిన అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌కు చెందిన విద్యార్థిని నిడో తానియా మరణం తర్వాత కూడా నిరసనలు వెల్లువెత్తాయి.

రైతులు, రెజ్లర్లు, విద్యార్థులు
తమ సమస్యలకు విస్తృత గుర్తింపును కోరుకునే వర్గాలకు జంతర్‌ మంతర్‌ ఒక వేదికగా నిలుస్తూనే వచ్చింది. 2017లో వ్యవసాయ రంగ సంక్షోభం, అప్పుల భారం, కరువు వల్ల కలిగిన నష్టాలు, తమ జీవనోపాధికి ఎదురైన ఇబ్బందులను ఎత్తిచూపుతూ తమిళనాడు రైతులు 41 రోజుల పాటు నిరసన చేపట్టారు. 2023లో ఒలింపిక్‌ విజేతలతో సహా ప్రముఖ రెజ్లర్లు అప్పటి భారత రెజ్లింగ్‌ సమాఖ్య అధిపతి బ్రిజ్‌ భూషణ్‌ శరణ్‌ సింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా ధర్నా నిర్వహించారు. క్రీడాకారిణులను ఆయన లైంగికంగా వేధిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ ఆయనపై చర్య తీసుకోవాలని డిమాండ్‌ చేశారు. 2024లో నీట్‌-యూజీ పేపర్‌ లీక్‌ వివాదంపై కూడా ఈ ప్రదేశంలో ప్రదర్శనలు జరిగాయి.

నీట్‌-యూజీ 2026 పరీక్షకు సంబంధించిన ప్రశ్నపత్రం లీక్‌ వివాదం నేపథ్యంలో ఇది రాజధానిలో నిరసనలకు దారితీసి పరీక్షా విధానంపై చర్చను తీవ్రతరం చేసింది. జంతర్‌ మంతర్‌ వద్ద సీజేపీ ఆధ్వర్యంలో విద్యార్థులు చేపట్టిన ఆందోళన కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధరేంద్ర ప్రధాన్‌ రాజీనామాతో ముగిసింది. తాజాగా సీఈసీ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ రాజీనామాను డిమాండ్‌ చేస్తూ ఈనెల 10న జంతర్‌ మంతర్‌ వద్ద సీజేపీ తలపెట్టిన ప్రదర్శనకు ఢిల్లీ పోలీసులు అనుమతి ఇవ్వలేదు. అంతేగాక నిరసనను అడ్డుకునేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఢిల్లీని పోలీసులతో దిగ్బంధం చేశాయి.