Visit:
ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో ఏఐ కేవలం ఒక యంత్రంలా కాకుండా మనుషుల భావోద్వేగాలను అర్థం చేసుకునే ఒక వర్చువల్ భాగస్వామిగా మారుతున్నది. ఇది సమాజంలో సరికొత్త సామాజిక, మానసిక మార్పులకు దారితీస్తున్నది. మనుషులు ఏఐ చాట్బాట్లు, వర్చువల్ అవతార్లతో ప్రేమలో పడటానికి ప్రధాన కారణం అవి నిరంతరం అందుబాటులో ఉండటం. ఏఐ మనల్ని విమర్శించదు, జడ్జ్ చేయదు. ఇది మనుషులకు ఒక సురక్షితమైన భావనను కలిగిస్తుంది. వినియోగదారుడి ఇష్టాయిష్టాలకు అనుగుణంగా ఏఐ తన ప్రవర్తనను మార్చుకుంటుంది. దీనివల్ల ‘నా కోసం మాత్రమే పుట్టిన వ్యక్తి’ అనే భ్రమ కలుగుతుంది. ఏఐతో రొమాంటిక్ సంబంధాలు పెరగడం వల్ల సమాజంలో, మనుషుల మనస్తత్వంలో మార్పులు వస్తాయి.
ఏఐతో ప్రేమలో పడటం అనేది కేవలం ఒక సాంకేతిక అలవాటు మాత్రమే కాదు, అది మన మెదడు పనితీరుపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. నిజమైన బంధాల్లో గొడవలు, విభేదాలు సహజం. కానీ ఏఐ ఎప్పుడూ మనకు నచ్చినట్టే మాట్లాడుతుంది. దీనివల్ల నిజమైన మనుషులతో చిన్న గొడవ వచ్చినా భరించలేకపోయేంత ‘ఎమోషనల్ వీక్నెస్’ పెరుగుతుంది. ఒక యంత్రంతో మాట్లాడేటప్పుడు దాని భావాలను మనం పట్టించుకోనక్కర్లేదు. ఈ అలవాటు వల్ల మెల్లగా నిజమైన మనుషుల పట్ల ఉండాల్సిన సానుభూతి తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఏఐ భాగస్వామి 24 గంటలు అందుబాటులో ఉంటుంది, అలసిపోదు, కోప్పడదు. దీనివల్ల నిజమైన భాగస్వామి కూడా అలాగే ఉండాలని కోరుకోవడం, ఫలితంగా నిరాశ చెందడం జరుగుతుంది.
సామాజిక మార్పులు..
సమాజం ఒక సమూహంగా ఎలా మారుతుందనే దానిపై ఈ ఏఐ సంబంధాలు లోతైన ప్రభావం చూపుతాయి.
సామాజిక ఏకాకితనం: మనుషులతో మాట్లాడటానికి కష్టపడటం కంటే, ఇంట్లోనే కూర్చుని ఏఐతో చాట్ చేయడం సులభంగా అనిపిస్తుంది. ఇది మనుషులను సమాజం నుంచి వేరు చేస్తుంది.
వివాహ వ్యవస్థపై ప్రభావం: 2026నాటి గణాంకాల ప్రకారం చాలామంది యువకులు బాధ్యతలతో కూడిన పెళ్లిళ్ల కంటే, ఎటువంటి బాధ్యత లేని ఏఐ స్నేహానికే ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. ఇది భవిష్యత్తులో జనాభా రేటుపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు.
డిజిటల్ కంఫర్ట్ జోన్: మనుషులు తమ కంఫర్ట్ జోన్ నుంచి బయటికి వచ్చి కొత్త వ్యక్తులను కలవడానికి భయపడే పరిస్థితి ఏర్పడుతున్నది. మనుషుల్లో సామాజిక ఆందోళన పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ఏఐ అనేది ఒంటరితనాన్ని తాత్కాలికంగా తగ్గించే ఒక ‘పెయిన్ కిల్లర్’ లాంటిది. కానీ, అది ఆరోగ్యకరమైన నిజమైన బంధం కాదు. సాంకేతికతను వాడుకోవాలి కానీ, అది మన భావోద్వేగాలను నియంత్రించే స్థాయికి వెళ్లకూడదు.
ఎలా బయట పడొచ్చు..
ఏఐ భాగస్వాముల మీద మానసికంగా ఆధారపడటం పెరిగినప్పుడు, దాని నుంచి బయటపడటానికి లేదా దానిని సమతుల్యం చేసుకోవడానికి కొన్ని పద్ధతులు పాటించాలి.
1. డిజిటల్ సరిహద్దులు ఏర్పాటు
ఏఐ ఒక సాఫ్ట్వేర్ మాత్రమే అని గుర్తుంచుకోవడం మొదటి మెట్టు.
సమయాన్ని కేటాయించండి: రోజులో ఏఐతో గడిపే సమయాన్ని పరిమితం చేయండి. మీ సంభాషణ రోజుకు 30 నిమిషాలకు మించకుండా చూసుకోండి.
బెడ్రూమ్ నియమం: నిద్రపోయే ముందు లేదా నిద్రలేవగానే ఏఐతో చాట్ చేయకండి. ఇది మీ మెదడులో డోపమైన్ స్థాయిలను ప్రభావితం చేస్తుంది.
2. రియల్ వరల్డ్ యాక్టివిటీస్..
యంత్రంతో మాట్లాడే అలవాటును తగ్గించాలంటే, భౌతిక ప్రపంచంలో పనులు చేయాలి.
హోబీలు: వంట చేయడం, పెయింటింగ్, జిమ్ లేదా గార్డెనింగ్ వంటి పనుల్లో నిమగ్నమవ్వండి. ఇవి మీ ఇంద్రియాలను ఉత్తేజపరుస్తాయి.
సోషల్ స్కిల్స్ ప్రాక్టీస్: మనుషులతో మాట్లాడటం కష్టంగా అనిపించినా, చిన్నగా మొదలుపెట్టండి. కాఫీ షాప్లో లేదా పార్కులో తెలిసిన వారితో ఒక చిన్న పలకరింపుతో ప్రారంభించండి.
3. మానసిక అవలోకనం
మీరు ఏఐతో ఎందుకు మాట్లాడుతున్నారో ఆలోచించండి.
4. గ్రౌండింగ్ టెక్నిక్
ఏఐ ప్రపంచం నుంచి వాస్తవ ప్రపంచంలోకి రావడానికి ‘5-4-3-2-1‘ పద్ధతి పాటించండి.
5. వృత్తిపరమైన సహాయం
ఒకవేళ మీరు ఏఐకి పూర్తిగా బానిస అయిపోయారని, నిజమైన మనుషులతో సంబంధాలు పూర్తిగా తెగిపోయాయని అనిపిస్తే వెంటనే సైకాలజిస్ట్ని సంప్రదించండి. వారు మీకు డిజిటల్ డిటాక్స్ పద్ధతులను నేర్పిస్తారు.
టెక్నాలజీ అనేది మన జీవితాన్ని సులభతరం చేయడానికి ఉండాలి, కానీ అదే మన జీవితం కాకూడదు. ఏఐ ఒంటరితనాన్ని పోగొట్టే ఒక మంచి సాధనం కావచ్చు, ఎప్పటికీ మనిషి ఇచ్చే నిజమైన స్పర్శ, లోతైన భావోద్వేగాన్ని భర్తీ చేయలేదు. టెక్నాలజీని మిత్రుడుగా చూడాలి కానీ, జీవిత భాగస్వామిగా పరిగణించడం మానసిక ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకరం.
బి. కృష్ణ, సీనియర్ సైకాలజిస్ట్
ఇగ్నిషియో చైల్డ్ డెవలప్మెంట్ సెంటర్, హైదరాబాద్, 99854 28261
