Breathing | వ్యాయామం చేసేట‌ప్పుడు ముక్కు ద్వారా లేదా నోటి ద్వారా శ్వాస‌.. ఏది మంచిది..?

వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడం సహజ ప్రక్రియలా అనిపించినా, ఎలా శ్వాస తీసుకుంటారో వ్య‌క్తిగ‌త పనితీరు, సౌకర్యంపై పెద్ద ప్రభావం చూపుతుంది. వ్యాయామం తీవ్రంగా మారినప్పుడు చాలా మంది అనుకోకుండా ముక్కు శ్వాస నుండి నోటి శ్వాసకు మారిపోతారు.

Breathing | వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడం సహజ ప్రక్రియలా అనిపించినా, ఎలా శ్వాస తీసుకుంటారో వ్య‌క్తిగ‌త పనితీరు, సౌకర్యంపై పెద్ద ప్రభావం చూపుతుంది. వ్యాయామం తీవ్రంగా మారినప్పుడు చాలా మంది అనుకోకుండా ముక్కు శ్వాస నుండి నోటి శ్వాసకు మారిపోతారు. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, నోటి ద్వారా శ్వాస తీసుకోవడం ఒక అలవాటు మాత్రమే కాకుండా శరీరంలోని సహజ ఫిల్టరింగ్ వ్యవస్థను దాటివేస్తుంది. దీనివల్ల శ్వాసకోశ సంబంధిత, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది. ముక్కు గాలి శుద్ధి చేయడం, తేమ కలపడం, ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం వంటి పనులు చేస్తుంది. కానీ నోటి ద్వారా వచ్చే గాలి ఈ ప్రక్రియలు లేకుండా నేరుగా ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లి దీర్ఘకాలంలో సమస్యలకు దారితీస్తుంది. నాసల్ బ్రీతింగ్ అంటే ముక్కు ద్వారా శ్వాస తీసుకోవడం, వదిలేయడం. ఈ విధానం గాలిని శుద్ధి చేసి, వేడి చేసి, తేమ కలిపి ఊపిరితిత్తులకు పంపిస్తుంది. తక్కువ నుండి మోస్తరు తీవ్రత ఉన్న వ్యాయామాల్లో ఇది చాలా ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా జాగింగ్ లేదా యోగా వంటి కార్యకలాపాల్లో ఇది శ్వాస నియంత్రణను మెరుగుపరుస్తుంది.

నాస‌ల్ బ్రీతింగ్ అయితే..

నాసల్ బ్రీతింగ్ వల్ల పలు లాభాలు ఉన్నాయి. ముక్కులో ఉండే చిన్న వెంట్రుకలు ధూళి, అల‌ర్జీలను ఫిల్టర్ చేస్తాయి. ఇది ఆక్సిజన్ వినియోగాన్ని సమర్థవంతం చేస్తుంది. డయాఫ్రం పని తీరును మెరుగుపరుస్తుంది. అలాగే శ్వాస వేగాన్ని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది, దీర్ఘకాలిక వ్యాయామాలకు ఇది చాలా ఉపయోగకరం. ఇక మౌత్ బ్రీతింగ్ అంటే నోటి ద్వారా శ్వాస తీసుకోవడం. ఈ విధానం ద్వారా ఎక్కువ పరిమాణంలో గాలి వేగంగా శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అధిక తీవ్రత ఉన్న వ్యాయామాల సమయంలో కండరాలకు ఎక్కువ ఆక్సిజన్ అవసరం ఉంటుంది. అప్పుడు నోటి శ్వాస ఆ అవసరాన్ని తీర్చడంలో సహాయపడుతుంది. మౌత్ బ్రీతింగ్ కూడా కొన్ని ప్రయోజనాలు కలిగి ఉంటుంది. ఇది వేగంగా గాలి ప్రవాహాన్ని అందిస్తుంది. శరీరానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్‌ను త్వరగా అందిస్తుంది. అలాగే కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను త్వరగా బయటకు పంపడంలో సహాయపడుతుంది. అందుకే స్ప్రింటింగ్, HIIT వర్కౌట్స్ లేదా భారీ బరువులు ఎత్తే సమయంలో చాలా మంది సహజంగా నోటి శ్వాసకు మారిపోతారు.

తీవ్ర‌మైన వ్యాయామాల్లో..

తీవ్రమైన వ్యాయామ సమయంలో మౌత్ బ్రీతింగ్ సాధారణంగా ఎక్కువగా ఉపయోగపడుతుంది. ఎందుకంటే ఆ సమయంలో శరీరానికి ఆక్సిజన్ అవసరం వేగంగా పెరుగుతుంది. ముక్కు ద్వారా మాత్రమే శ్వాస తీసుకోవడం సరిపోకపోవచ్చు. అందుకే నోటి శ్వాస మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. సాదాసీదాగా చెప్పాలంటే నాసల్ బ్రీతింగ్ నియంత్రణ, సమర్థత కోసం మంచిది, మౌత్ బ్రీతింగ్ వేగం, అధిక ఆక్సిజన్ అవసరానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. పర్ఫార్మెన్స్ పరంగా చూస్తే ఈ రెండు విధానాలకు దేని ప్రాముఖ్యత దానికే ఉంటుంది. నాసల్ బ్రీతింగ్ శరీరాన్ని ఆక్సిజన్‌ను సమర్థవంతంగా వినియోగించుకునేలా శిక్షణ ఇస్తుంది, దీని వల్ల దీర్ఘకాలిక పనితీరు మెరుగుపడుతుంది. అయితే అత్యంత తీవ్ర వ్యాయామ సమయంలో ముక్కు శ్వాసను బలవంతంగా పాటించడం పనితీరును తగ్గిస్తుంది.

దేన్ని పాటించాలి..

కాబట్టి నిపుణులు సూచించే ఉత్తమ విధానం మిశ్రమ పద్ధతి. వ్యాయామాన్ని ప్రారంభించే సమయంలో, మోస్తరు తీవ్రత దశలో ముక్కు శ్వాసను ఉపయోగించాలి. తీవ్రత పెరిగినప్పుడు సహజంగా నోటి శ్వాస లేదా రెండు పద్ధతుల మిశ్రమాన్ని అనుసరించాలి. శరీరం అవసరాన్ని బట్టి శ్వాస విధానం స్వయంగా మారుతుంది. తీవ్ర వ్యాయామ సమయంలో నోటి శ్వాస ఎక్కువగా అవసరం అవుతుంది. అయితే ముక్కు శ్వాస కూడా శ్వాస నియంత్రణ, సామర్థ్యం, మొత్తం శ్వాసకోశ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఒకే విధానాన్ని బలవంతంగా అనుసరించడం కాకుండా, అవసరానికి అనుగుణంగా మారడం ఉత్తమమైన వ్యూహమ‌ని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.