రూపంలో ప్రాచీనత; వస్తువులో ఆధునికత


Mon,September 30, 2019 12:53 AM

పంచముడైన కవిగా సామాజిక నిరాదరణతో ఎంతో వేదన అనుభవించాడు జాషువా. అట్టడుగు పేదరికాన్ని చవి చూశాడు. నిరుపే ద అయిన పిరదౌసిదీ వేదనామయ జీవితమే. బహుశా ఈ సారూప్యమే ఆ కథావస్తువును గ్రహించేటట్లు చేసి ఉండాలి. పిరదౌసి కావ్యం చదువుతుంటే పిరదౌసి, జాషువా ఇద్దరూ కలగలసిన ఒకే ఒక కవిస్వరూపం మన కళ్లముందు కదలాడుతుంది. పిరదౌసి వ్యక్తిత్వాన్ని ఆత్మీకరించుకున్నాడు జాషువా. నిజానికి ఇద్దరి ఆత్మా ఒక్కటే.


మాతృభూమిని మరవని విశ్వమానవదృష్టి, సంప్రదాయ సంస్కా రం వదలని ఆధునిక సృష్టి. ఆస్తికత్వాన్ని తిరస్కరించని హేతువా దం. ద్వేషపూరితం కాని ఆగ్రహప్రకటన అన్నీ కలిసి మహాకవి గుర్రం జాషువా.కవితా వస్తువులోను, రూపంలోను, సంప్రదాయ దృక్పథం గల కవులున్నారు. వస్తురూపాలు రెండింటిలోనూ ఆధునికత ప్రదర్శించిన కవులున్నారు. రూపంలో ప్రాచీనత, వస్తువులో ఆధునికత పాటించిన కవులున్నారు. ఈ మూడో వర్గంలో చేరుతాడు జాషువా. ఒకవంక హేతువాదోద్యమం, మరోవంక భావకవితా ప్రభంజనం వీస్తున్న ఈ శతాబ్ది పూర్వభాగంలో కలం పట్టినవాడతను. అటువం టి సంక్లిష్ట సందర్భంలో వాదాల, ఉద్యమాల ఒరవడిలో అనుకరణ ప్రాయమైన కవితా స్రవంతిలో కొట్టుకుపోకుండా సర్వతంత్ర స్వతంత్రమైన సృష్టితో తమ ప్రత్యేకతను నిలుపుకొన్న కవులు కొం దరే. వాళ్లల్లో మొదట చెప్పదగినవాడు జాషువా.జాషువా రచించిన లఘు కావ్యాల్లో గబ్బిలం, ముంతాజ్‌మహ ల్‌, పిరదౌసి సుప్రసిద్ధమైనవి. విశ్వనరుడ నేను అని ఒకచోట జాషు వా చెప్పుకున్నాడు. అతనిలోని ఆ విశ్వమానవతా దృక్పథానికి ప్రతిఫలం పిరదౌసి కావ్యం. అది విషాదాంతం, కరుణ రసాత్మకం.
gurram_jashuva

పద్య రచనాశిల్పం తెలిసిన కవుల్లో జాషువా ముందు వరుసలో ఉంటాడు. పద్యం రాయటమంటే ‘గురువు లఘువుజేసి కుంచించి కుంచించి,లఘువు గురువుజేసి లాగి’ గణాలు పూరించటం కాదు. యతిప్రాసల దగ్గర పిల్లిమొగ్గలు వెయ్యటం కాదు. కవికి మాట యొక్క మూలశక్తి తెలియాలి. మాటకి రంగు, రుచి, వాసన ఉంటాయని దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి అంటాడు. అవి తెలియాలి. శబ్ద సమన్వయం తెలియాలి.భావం శబ్దంలో ఒద్దికగా ఒదిగిపోవాలి.

క్రీస్తుశకం 11వ శతాబ్దిలో పర్షియా దేశపు రాజు గజనీ మహమ్మ దు 18 సార్లు భారతదేశం మీద దండయాత్రలు చేశాడు. దోపిడీ చేసిన అపార ధనరాసులు దోచుకొని గజనీ పట్టణం చేరాడు. తన పేరు చిరస్థాయిగా చరిత్రలో నిలిచిపోవాలనుకున్నాడు. ‘పారశీ సుకవిశ్రేణీ శిరోభూషణం’ అయిన పిరదౌసిని రప్పించాడు. తరతరాల తన వంశచరిత్రను గొప్ప కావ్యంగా రచించమని కోరాడు. ‘ఒక్కొక్క పద్దీయంబున కొక్కొక్క బంగారు రూకమొసగెదను కవీ’! అని వాగ్దానం చేశాడు. పిరదౌసి ముప్పయ్యేళ్లు శ్రమించి గజనీ వంశానికి చెందిన 16 మంది రాజుల చరిత్రను షానామా అనే మహాకావ్యంగా రచించాడు. 60 వేల పద్యాల ఉద్గ్రంథం అది. అయితే రాజు ఆడిన మాట తప్పి 60 వేల బంగారు నాణేలకు బదులుగా వెండి నాణేలు కవికి పంపించాడు. పిరదౌసి ఆశాభంగం పొంది, ఆ ధనం రాజుకు తిప్పిపంపించి, ఒకలేఖ నిందాపూర్వకంగా రాశాడు. అది చదివిన గజనీ కోపించి కవిని పట్టి చంపమని భటులకాజ్ఞాపించాడు. అది తెలిసిన పిరదౌసి బాధతో మసీదు గోడమీద ఒక పద్యం రాసి భార్య, కుమార్తెతో గజనీ పట్టణం వదలిపెట్టి, స్వస్థలమైన తూసు పట్టణం చేరాడు. కొంతకాలానికి కనువిప్పు గలిగిన గజనీ మహమ్మదు మసీ దు గోడ మీద పిరదౌసి రాసిన పద్యం కూడా చదివి ఎంతో విచారించాడు. వెంటనే 60 వేల బంగారు నాణేలు ఒంటెల మీద పిరదౌ సి కవికి పంపాడు. కాని అప్పటికే దుర్భర దారిద్య్రంతో పిరదౌసి మరణించాడు. తన తండ్రిని కష్టపెట్టిన ధనాన్ని కూతురు స్వీకరించలేదు. గజనీ మహమ్మదు పశ్చాత్తాపంలో కవి ఋణం తీర్చుకోడానికై తూసు పట్టణంలో ఒక సత్రశాల కట్టించాడు. కవికి కీర్తి, రాజు కు అపకీర్తి నిలిచిపోయాయి. ఎక్కడో పర్షియా దేశంలో ఎన్నడో జరిగిపోయిన ఈ కథా వస్తువును గ్రహించి తెలుగు పాఠకులకు ఆత్మీయంగా చేయగలిగాడు జాషువా.పంచముడైన కవిగా సామాజిక నిరాదరణతో ఎంతో వేదన అనుభవించాడు జాషువా. అట్టడుగు పేదరికాన్ని చవి చూశాడు. నిరుపే ద అయిన పిరదౌసిదీ వేదనామయ జీవితమే. బహుశా ఈ సారూప్యమే ఆ కథావస్తువును గ్రహించేటట్లు చేసి ఉండాలి. పిరదౌసి కావ్యం చదువుతుంటే పిరదౌసి, జాషువా ఇద్దరూ కలగలసిన ఒకే ఒక కవిస్వరూపం మన కళ్లముందు కదలాడుతుంది. పిరదౌసి వ్యక్తిత్వాన్ని ఆత్మీకరించుకున్నాడు జాషువా. నిజానికి ఇద్దరి ఆత్మా ఒక్కటే.

‘ఇంక విషాదగీతములకే మిగిలెన్‌ రసహీనమై మషీ
పంకము నాకలమ్మున, నభాగ్యుడు నైతి; వయః పటుత్వమున్‌
గ్రుంకె, శరీరమం దలముకొన్నది వార్ధకభూత; మీనిరా
శాంకిత బాష్పముల్‌ ఫలములైనవి ముప్పది యేండ్ల సేవకున్‌'

అని పిరదౌసి చేసిన ఆక్రోశం కేవలం పిరదౌసి దేనా? జాషువాది కూడా అన్పిస్తుంది. పిరదౌసి గజనీ మహమ్మదుకు రాసిన లేఖా సారంశమంతా కవిగా జాషువా పడిన వేదనా సారాంశమే అన్పిస్తుంది. అయితే పిరదౌసి దౌర్భాగ్యానికి కేవలం గజనీ మహమ్మదే కారణమా అనే సందేహం తలెత్తకమానదు. కాసు కోసం కవిత్వాన్ని అమ్ముకోదలచిన పిరదౌసి దురాశ కూడా కొంతవరకు కారణమే. అందుకే తమ కత్తికి మనుషులను ఆహారంగా వేసే రాతిగుండె సుల్తానులపై తన కవితాసుధ చిందించిన పాపం తనకు తగిలిందని పిరదౌసి తర్వాత గ్రహిస్తాడు.
స్వభావాన్ని బట్టి జాషువాది హృదయ ప్రధానమైన కవిత్వం. బుద్ధి ప్రధానం కాదు. జాషువా Poet. మానవ భావావేశాలను అతను వ్యక్తీకరించినంత మృదువుగా, గాఢంగా వ్యక్తీకరించిన ఆధునిక కవులు తక్కువ. అతని కవిత్వం ఎంతో ఆర్ద్రంగా, ఆత్మీయంగా మన గుండె తలుపులు తెరచి లోపలికి ప్రవేశిస్తుంది. ఆ ఉధృతిని ఎవరూ అడ్డుకోలేరు. కావ్యంలో పిరదౌసి వేద న జాషువా వేదనగా, అంతిమంగా మన వేదనగా పర్యవసిస్తుంది.
ఆలోచనకు హేతువునివ్వటం జాషువాకు తెలుసు. భావానికి లోతు నివ్వటం తెలుసు. అభివ్యక్తిని ఉన్నతీకరించటం తెలుసు. పిరదౌసి గజనీ పట్టణం వదలివెళ్తూ మసీదు గోడ మీద రాసిన వాక్యా లు, జాషువా మన గుండెల మీద రాసిన వాక్యాలే.

‘కృతియొక బెబ్బులింబలె శరీర పటుత్వము నాహరింప, శే
షితమగు నస్థిపంజరము జీవలవంబున నూగులాడగా
బ్రతికియుఁ జచ్చియున్న ముదివగ్గు మహమ్మదుగారి ఖడ్గదే
వతకు రుచించునా పరిభవ వ్యధ యింతట నంతరించునా?
ముత్యముల కిక్కయైన సముద్రమునను
పెక్కుమారులు ముస్కలు వేసినాడ;
భాగ్యహీనుండ, ముత్యమ్ము పడయనైతి
వనథి నను మ్రింగ నోరు విచ్చినది తుదకు’


గజనీ మహమ్మదు పిరదౌసికి చేసిన అన్యాయాన్ని కవి దురదృష్టాన్ని స్ఫురింపజేసే వాక్యాలివి. ఈ సందర్భంలో బహుశా ఇంతకంటే ధ్వని ప్రధానమైన వ్యక్తీకరణ ఎవరికీ సాధ్యం కాదేమో.
పిరదౌసి తన భార్య, కూతురుతో గజనీ పట్టణం వదలి అరణ్యమార్గంలో ప్రయాణించేటప్పుడు కవికి ప్రకృతిని వర్ణించే అవకాశం లభించింది. అయితే అక్కడ పైపై వర్ణనలు గాక జాషువా ‘మనిషి-ప్రకృతి-భగవంతుడు’ అనే త్రికానికి సంబంధించిన లోతైన తాత్త్విక పరిశీలన చేస్తాడు. పిరదౌసి మానసిక పరిణతికి అదెంతో అవసరం. ‘చెలువమొప్ప పుడమి సృష్టించి, మాకిచ్చి, అనుభవింపుడనుచు ఆనతిచ్చి, నిలువనీడలేక నిల్చిన కలవాడు’గా భగవంతుణ్ణి భావిస్తాడు. ప్రకృతి అంతా పరమేశ్వరకవనంగా ఊహిస్తాడు. ప్రకృతి అనంతత్వాన్ని మనిషి అశాశ్వతత్వాన్నీ వివేచిస్తాడు.
ఈ కావ్యంలో నాయకుడు కవి గనుక ఎన్నో సందర్భాల్లో కవి స్వభావాన్ని వ్యాఖ్యానించే అవకాశం లభించింది జాషువాకి.

‘కవికి గన్నతల్లి గర్భంబు ధన్యంబు
కృతిని జెందువాడు మృతుడుగాడు
తమ్మి చూలి కేలు దమ్మిని గలనేర్పు
కవి కలంబు నందు గలదు
దాటిపోయిన యుగముల నాటి చరిత
మరల పుట్టింప కవి య సమర్థుడగును’

ఈ భావాలన్నీ గజనీ మహమ్మదు నోటివెంట జాషువా పలికిస్తా డు. అపారమైన కావ్య ప్రపంచంలో కవే బ్రహ్మ అని అనందర్ధనుడు అనే అలంకారికుడు అంటాడు. అటువంటి భావాన్నే చెప్పాడు జాషువా. కవి సామర్థ్యం వల్లనే పిరదౌసి రచించిన షానామా లోగా ని, కాళిదాసు రఘువంశంలో గాని దాటిపోయిన యుగముల నాటి చరిత్ర దర్శించగలుగుతున్నాం. కవి ఏ పాత్రను చిత్రించేటప్పుడు ఆ పాత్రలో తాదాత్మ్యం చెందాలి. అప్పుడే సజీవ పాత్ర చిత్రణ జరుగుతుంది. పరకాయ ప్రవేశం లాగా యిది పరాత్మా ప్రవేశమే. అం దుకే..
‘వసుధ శాసింపగల సార్వభౌముడగును
ధీరుఁడగు, భిక్షుకుండగు, ధీనుఁడగును
దుఃఖితుండగు, నిత్య సంతోషి యగును
సత్కవి ధరింపరాని వేషములు గలవె?’


అన్నాడు జాషువా. రచనా క్రమంలో కవి అనుభవించే ఆవేశ తీవ్రత, ఆలోచనావ్యగ్రత అతని శారీరక మానసిక శక్తులను ఎంతగానో హరించివేస్తాయి. ఈ రచనా భారం మోసినవాడికే తెలుస్తుంది. ‘విద్వానేవ విజానాతి విద్వజ్జాన పరిశ్రమమ్‌' అని పెద్దలు చెప్పారు. కనుకనే ‘ఒక్కొక్క పద్దీయంబునకు నొక్కొక్క నెత్తురుబొట్టు మేనిలో తక్కువగా రచించితి’ నని పిరదౌసి అంటాడు.పద్య రచనాశిల్పం తెలిసిన కవుల్లో జాషువా ముందు వరుసలో ఉంటాడు. పద్యం రాయటమంటే ‘గురువు లఘువుజేసి కుంచించి కుంచించి, లఘువు గురువుజేసి లాగి’ గణాలు పూరించటం కాదు. యతిప్రాసల దగ్గర పిల్లిమొగ్గలు వెయ్యటం కాదు. కవికి మాట యొక్క మూలశక్తి తెలియాలి. మాటకి రంగు, రుచి, వాసన ఉంటాయని దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి అంటాడు. అవి తెలియాలి. శబ్ద సమన్వయం తెలియాలి. భావం శబ్దంలో ఒద్దికగా ఒదిగిపోవాలి. ‘పదముల పొందిక’ గుర్రపు కదనున కెనవచ్చు పద్య గమనము, రస సంపదయును, స్వభావ శబలత పిరదౌసి కవిత్వంలో ఉన్నట్లు జాషువా చెపుతాడు. నిజానికి ఈ లక్షణాలన్నీ జాషువా కవిత్వంలోనూ ఉన్నాయి. ఉర్దూ మొదలైన ఇతర భాషా పదాలు గూడా జాషువా కవిత్వంలో అందంగా ఒదిగిపోతాయి. తెలుగు పద్య సౌం దర్యం తెలుసుకోవాలంటే జాషువా రచనలు తప్పకుండా చదవాలి.గొప్ప కవులు తమ భాషను తామే సృష్టించుకొంటారు. భాషలో ఆ మాటలు ముందే ఉండొచ్చు. సృజనాత్మకత గల కవి ఆ మాటల కు విశిష్టమైన అర్థం స్థిరీకరిస్తాడు. వేర్వేరు మాటలను కలిపి ఆ పదబంధాల ద్వారా కొత్తకొత్త అర్థాలు స్ఫురింపజేస్తాడు. ఆంగ్లంలో షేక్‌ స్పియర్‌ వంటి మహాకవులు ఈ పనే చేశారు. తెలుగులో తిక్కన, పింగళి సూరన మొదలైనవాళ్లు. జాషువా కవిత్వంలో అద్భుతమైన సృజనాత్మకత, భావనాశక్తి కనిపిస్తాయి. రచనతో ఒక తాజాదనం, నూతన కాంతి కనిపిస్తాయి. ఎంతోమంది కవులకు కోయిల కూత తెలుసుగాని, ‘ముదురు కోయిల కంఠ నివాసము సేయు కొసరింపుకూతల’ గుట్టు తెలిసినవాడు జాషువాయే, ‘మేఘంపు తెఱచాటు మెఱపు, బోగపుసాని మోసగింపుల’ అర్థమును గ్రహించినవాడు తనే. అలల నురుగులను సముద్రపు పిల్లలుగా ఊహించగలిగినవాడతనే. ‘ఉక్కుపుప్పొడి రాలు యుద్ధభూమి’ని భావించగలిగిన వాడూ అతనే. నల్లని వాన మబ్బులను గర్భిణీ మేఘాలన్నాడు జాషువా. ఆగడవు మబ్బు శయ్యల మీద ‘బుడత చంద్రుడు నిద్రపోతున్నాడ’న్నాడు. సృష్టికర్త ‘విత్తనంబున మహా వృక్షంబు నిమిడించి సృష్టించి గారడీ’ చేసేవాడుగా కన్పించాడు జాషువాకు. అదే సృష్టికర్త ఆకాశ పు కాగితం మీద తను రచించే లేఖను వేగుచుక్కతో నిలిపివేశాడట! ఇంత అద్భుతమైన ఊహాశక్తి జాషువాది.
తెలుగు సాహిత్యంలో ఒకే ఒక్కడు జాషువా.

- పాపినేని శివశంకర్‌(‘శత వసంత సాహితీ మంజీరాలు’ పుస్తకం నుంచి..)

102
Tags

More News

VIRAL NEWS

Featured Articles

Health Articles