ఆదివారం 07 మార్చి 2021
Editorial - Nov 29, 2020 , 01:55:30

ఆత్మగల్ల నగరం

ఆత్మగల్ల నగరం

1989లో మొదటిసారి హైదరాబాద్‌లో అడుగుపెట్టాను. సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీలో సీట్‌ సంపాదించి భయంభయంగా వచ్చాను. బెజవాడలో డిగ్రీ చేసి హైదరాబాద్‌ మాస్టర్స్‌కి. చిన్నపిల్లాణ్ణేం కాదుగానీ, బెజవాడలో ఎన్నాళ్ళున్నా నాకు తెలియని ప్రపంచం చూపించిన వూరు కాదది. హోటల్‌కి వెళ్తే మనకి తెలిసిన పెసరట్లూ, ఇడ్లీలూ, పుణుగులూ, బజ్జీలూ. తెలుగుతప్పా ఇంకోటి మాట్లాడే అవసరం లేదు. పల్లెటూరి నించి వచ్చినవాడికి విజయవాడ పెద్ద నగరమే. కానీ అది మంచి ఏసీ సినిమా హాళ్ళకీ, సిటీబస్సులకీ పరిమితం. రోటీ కర్రీలూ, పానీపూరీలూ, బిర్యానీలూ తెలీవు. పనీర్‌ అనే ఒక పదార్థం ఉందని కూడా తెలీదు, సత్యప్రమాణకంగా!

వాళ్ళకి తెలియనిదేంటంటే, నాకు అది మొదటి పాఠం, హైదరాబాద్‌ ఆత్మని పట్టిచ్చే పాఠం. వాళ్ళు హిందువులో, ముస్లిములో నాకు తెలీదు. నేనెవర్నో వాళ్ళకి తెలిసే అవకాశం లేదు. కానీ నాతో మాట్లాడినప్పుడు మార్చిన భాష, నా బిల్లు కట్టిన తీరు, వాళ్ళకి ఖచ్చితంగా నాగురించిన అవగాహన వచ్చేసింది.. హైదరాబాద్‌లో మెలో డ్రామా ఉండదు (అది బెజవాడ సొంతం). నాకు పేరు తెలీని ఇంకో డ్రామా ఉంటుంది. ఆ మనిషి సరే అనిగానీ, కాదనిగానీ అనలా. విన్నట్టుకూడా రెస్పాన్స్‌ లేదు. నిశ్శబ్దంగా షట్టర్‌ మూసేసి ఓ చేతక్‌ స్కూటర్‌ దగ్గరికి నడిచి, దాన్ని స్టార్ట్‌ చేసి ఒక్కటే మాటన్నాడు. ‘పీఛే బైఠో’. సింపుల్‌!

హైదరాబాద్‌లో మొదటివారమే అనుకుంటా, మెహిదీపట్నంలో యూనివర్సిటీ బస్‌కి టైం ఉందని బస్‌స్టాప్‌లో ఉన్న ఇరానీ రెస్టారెంట్‌కి వెళ్ళా. పేరు గుర్తు లేదు, తర్వాత కాలంలో చెప్పలేనన్ని గంటలు గడిపిన చోటు అది. కానీ అప్పటికి ఇరానీ రెస్టారెంట్‌ కాన్సెప్ట్‌ కూడా తెలీదు. నలుగురు కూర్చునే టేబిల్‌ మీద ఓ మూలకి కూర్చుని ఆర్డర్‌ చెయ్యడం కోసం చూస్తున్నా. ఓ ముగ్గురు అప్పుడే లోపలికి వచ్చి ఇంకెక్కడా చోటులేక వచ్చి నేనున్న టేబిల్‌ మీద కూర్చున్నారు. నేను కూర్చున్న టేబిల్‌ మీద నన్నడక్కుండా కూర్చోడమే చిరాకు తెప్పించే వ్యవహారం. ఏమన్నా అంటానికి భయం. వాళ్ళు మాట్లాడే హైద్రాబాదీ అప్పటికి అర్థమయే అవకాశమే లేదు. బిక్కచచ్చి చూస్తున్నా.

ఈ లోపు ‘చోటూ’ వచ్చాడు టీ ఆర్డర్‌ తీసుకోడానికి. నాకు ఒక టీ అని చెప్పా. వాళ్ళు ‘నీ ఒక్కనికి చెప్తవా తమ్మీ’ అని ‘దో చాయ్‌ దో ఎంప్టీ’గా ఆర్డర్‌ మార్చేశారు. అసలు అందులో నా అభిప్రాయానికి ఓ అవకాశం ఉండే అవకాశం లేదు. అందునా నా ఒక్కడికీ టీ చెప్పుకుని ఓ పరమ నీచ కార్యానికి తలపడ్డానాయే, నాకు సంస్కారం నేర్పకుండా ఉండే అవకాశం లేదు. ఎవరో తెలీదు, నా పక్కన ఎందుకు కూర్చున్నారో తెలీదు, వాళ్ళతో కలిసి ఎందుకు ఆర్డర్‌ చెయ్యలో తెలీదు. భయంభయంగా వచ్చిన టీ తాగేశాక, బిల్‌ ఎలా కట్టాలో తెలీదు. బస్‌ ఒచ్చే టైం అవడంతో లేచి డబ్బులు తీసి ‘ఎంతండీ’ అనడిగా. ‘ఒక్కనికిస్తావురా బయ్‌' అన్నాడు నా వంక వింతగా చూస్తూ. వీళ్ళందరికీ నాతో పెట్టించే కుట్రా ఇదీ అనుకుంటూ, ఇంకా డబ్బులు తియడానికి జేబులో చెయ్యి పెట్టా. ‘ఎల్లు తమ్మీ, నీ ఒక్కని చాయ్‌కి మేం ఇయ్యగల్తం’ అని నా సమాధానం కోసం కూడా చూడకుండా వాళ్ళ మాటల్లోకి దిగిపోయారు.

వాళ్ళకి తెలియనిదేంటంటే, నాకు అది మొదటి పాఠం, హైదరాబాద్‌ ఆత్మని పట్టిచ్చే పాఠం. వాళ్ళు హిందువులో, ముస్లిములో నాకు తెలీదు. నేనెవర్నో వాళ్ళకి తెలిసే అవకాశం లేదు. కానీ నాతో మాట్లాడినప్పుడు మార్చిన భాష, నా బిల్లు కట్టిన తీరు, వాళ్ళకి ఖచ్చితంగా నాగురించిన అవగాహన వచ్చేసింది.ఓ సంవత్సరమో ఎంతో గడిచిపోయింది. కాస్త అలవాటుపడిపోయా. ఓసారి ఇల్లందు నించి హైదరాబాదుకి, ఖమ్మంలో ఏదో రైలు ఎక్కి వచ్చా. ఎనిమిదింటికి రావాల్సిన రైలు చాలా ఆలస్యమయింది. సికింద్రాబాదులో అయిదో నంబర్‌ బస్సు ఎక్కి మెహిదీపట్నం చేరేసరికి పదో పదకొండో దాటింది. యూనివర్సిటీ ఆఖరి బస్‌ తొమ్మిదిన్నరకి. బి.హెచ్‌.ఇ.ఎల్‌. వెళ్ళే ఆర్‌.టి.సి. బస్‌ కూడా పదింటికనుకుంటా ఆఖరిది. మెహిదీపట్నం నించి హెచ్‌.సి.యు.కి వెళ్ళే అవకాశం లేదు. ఏడుపొక్కటే తక్కువ. నడుచుకుంటూ ఫ్రెండ్‌కి ఫోన్‌ చేద్దామని ఇరానీ రెస్టారెంట్‌ దగ్గరికి వెళ్తే షటర్‌ క్లోజ్‌ చేస్తున్నాడొకాయన. వెళ్ళి బతిమాలా, ఒక్క ఫోన్‌ చేసుకోనీండీ, యూనివర్సిటీ కెళ్ళలేను, మసాబ్‌టాంక్‌లో ఉన్న ఫ్రెండ్‌ వాళ్ళింట్లో పడుకుంటా అని.

హైదరాబాద్‌లో మెలో డ్రామా ఉండదు (అది బెజవాడ సొంతం). నాకు పేరు తెలీని ఇంకో డ్రామా ఉంటుంది. ఆ మనిషి సరే అనిగానీ, కాదనిగానీ అనలా. విన్నట్టుకూడా రెస్పాన్స్‌ లేదు. నిశ్శబ్దంగా షట్టర్‌ మూసేసి ఓ చేతక్‌ స్కూటర్‌ దగ్గరికి నడిచి, దాన్ని స్టార్ట్‌ చేసి ఒక్కటే మాటన్నాడు. ‘పీఛే బైఠో’. సింపుల్‌!

స్కూటర్‌ వెళ్తున్నప్పుడడిగాడు. ‘ఫ్రెండ్‌ ఇంట్లో ఉంటాడని నమ్మకమేమిటీ’ అని. ఫ్రెండ్‌ ఇంటిదాకా వచ్చి, మావాడు తలుపు తీశాక, వాడికి నన్ను అప్పజెప్పి అప్పుడు ఆ మనిషి తన దారిన తాను పోయాడు. ఆ మనిషి ఎవరో, ఆ హోటల్‌ ఓనరో, పనోడో, హిందువో, ముస్లిమో తెలీదు. నేనెవరూ అని తను అడగలా. మా ఫ్రెండ్‌ తలుపు తీయకపోతే ఆ మనిషి నా పూర్తి బాధ్యత తీసుకునేవాడు అని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు.

నేను చాలా దేశాలు తిరిగాను, చాలామంది సహాయాలు పొందాను. అన్నీ నాకు గుర్తున్నాయి. కానీ హైదరాబాద్‌లో ఉండే ఆ కాజువల్‌, అతి సహజమయిన సహజీవనం ఇంకోచోట నాకు తెలీదు.

మొన్నోసారి భావనాని (మా అమ్మాయి) ఓల్డ్‌సిటీకి తీసుకెళ్తే ‘ఈ చిన్న రెస్టారెంట్లు బలే ఉన్నాయి, కొరొనా లేకపోతే వెళ్ళుండేవాళ్ళం’ అంది. దానికి నేను చెప్పింది ఒకటే, ‘నీ వల్ల కాదు ఈ వాతావరణంలో ఇమడడం. ‘నా స్పేస్‌', ‘ప్రైవసీ’, ‘నేను’ లాంటివి వదలగలిగినప్పుడే ఇక్కడ కారు దిగు’ అని.

ఈ నగరంలోనే మతకలహాలు కూడా 

జరిగాయి ఆ రోజుల్లో. బాబ్రీ తర్వాత అన్నీ మూసేస్తే సవాలక్ష కష్టాలు పడి ఇళ్ళకు చేరాం. కానీ చిత్రమేమిటంటే, అందరం ఒకటే నమ్మేవాళ్ళం. మతకలహాలన్నీ రాజకీయ హత్యలేనని. ముఖ్యమంత్రి మారాల్సొచ్చినప్పుడల్లా హత్యలు జరిగేవి అని అందరికీ తెలిసిన సంగతే. ఎన్ని సో కాల్డ్‌ మతకలహాలు జరిగినా సామాన్య జనాల మధ్య నమ్మకాలు పోలేదు అని నేను చెప్తే నమ్మడానికి నువ్వు హైదరబాదీ అవ్వాల్సిందే! ఇప్పుడు ఈ హైదరాబాద్‌ మీద సర్జికల్‌ స్ట్రయిక్‌ చేస్తార్ట. ఎవరండీ మీరు? మీరు ఉద్ధరించాలనుకున్న మతమే మీకు అర్థం కాలేదు. హైదరాబాద్‌ మీకు ఎప్పటికీ అర్థం కాదు.

నిజం చెప్పొద్దూ, ఇంతకుముందు ఉన్న నమ్మకం ఇప్పుడు పోతోంది. హింస గెలుస్తోంది. కల్మషం (hate) గెలుస్తోంది. విషం ఉత్తరాది నించి కిందకి దిగుతోంది. హైదరాబాద్‌ DNA లో ఉన్న సహజమైన ప్రేమ దీన్ని తట్టుకుని నిలబడగలదా? చూడాలి. నాకు మూడు ప్రాంతాల మీద నమ్మకం, హైదరాబాద్‌లోని ప్రేమ, చెన్నయ్‌లోని మేధ, కేరళలోని సైద్ధాంతిక నిబద్ధత. ఈ దేశానికి మిగిలిన ఆఖరి మూడు ఆశలు అవి.

ఉత్తరాదినించి వచ్చిన ఈ దండయాత్రని ఈ మూడూ ఆపగలవా? హైదరాబాద్‌ ఎన్నికల అవసరాన్ని వాడు గుర్తించాడు. ఈ నగరం గుర్తించిందా? దయచేసి ఆలోచించి వోటేయండి!

నిజం చెప్పొద్దూ, ఇంతకుముందు ఉన్న నమ్మకం ఇప్పుడు పోతోంది. హింస గెలుస్తోంది. కల్మషం (hate) గెలుస్తోంది. విషం ఉత్తరాది నించి కిందకి దిగుతోంది. హైదరాబాద్‌ DNA లో ఉన్న సహజమైన ప్రేమ దీన్ని తట్టుకుని నిలబడగలదా? చూడాలి. నాకు మూడు ప్రాంతాల మీద నమ్మకం, హైదరాబాద్‌లోని ప్రేమ, చెన్నయ్‌లోని మేధ, కేరళలోని సైద్ధాంతిక నిబద్ధత. ఈ దేశానికి మిగిలిన ఆఖరి మూడు ఆశలు అవి.

అక్కిరాజు భట్టిప్రోలు

98665 51263

VIDEOS

logo