శుక్రవారం 18 సెప్టెంబర్ 2020
Editorial - Apr 23, 2020 , 22:26:16

కొవిడ్‌ విపత్తు, కొత్త చట్టం

కొవిడ్‌ విపత్తు, కొత్త చట్టం

‘విపత్తు నిర్వహణ చట్టం-2005’లో ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం.. విపత్తు నిర్వహణ అంటే ప్రణాళిక, నిర్వహ ణ, సమన్వయంతో కూడిన, ఉపయుక్తమైన చర్యలను నిర్దేశించే నిరంతర, సమగ్ర ప్రక్రియ. దీని లక్ష్యం విపత్తును నిరోధించడం లేదా అందుకు దారితీసే ప్రమాదకర పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడం. ఇప్పటికే మన దేశంలోని 55 శాతం భూభాగం భూకంప ప్రభావ ప్రాంతంలో ఉన్నది. 68 శాతం భూభాగం కరువు ప్రభావ ప్రాంతంలో ఉన్నది. పది కోట్ల ఎకరాల భూమి వరద ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నది.

‘విపత్తు నిర్వహణ చట్టం-2005’ చట్టాన్ని పునఃసమీక్షించవలసిన అవసరం ఉన్నది.  కరో నా ప్రభావకాలంలో కంటే విపత్తు అనంతర కాలంలో దాని దుష్ఫలితాలు ఎక్కువగా ఉండబోతున్నవని నిపుణుల అంచనా. ప్రస్తుత చట్టంలో విపత్తు స్పందన నిధుల ఏర్పాటు (డిసాస్టర్‌ రెస్పాన్స్‌ ఫండ్‌) విపత్తు నుంచి ఉపశమనానికి మాత్రమే.

రాజ్యాంగంలో.. ‘విపత్తు నిర్వహణ’ అం శం కేంద్ర, రాష్ర్టాల్లో దేని పరిధిలోకి వస్తుందో స్పష్టంగా పేర్కొనలేదు. 2005 దాకా ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు విభాగం 14, 17లను అనుసరించి వ్యవసాయం, నీటికి సంబంధించిన విపత్తులను ఎదుర్కొంటూ వచ్చాయి. రాజ్యాంగంలోని వివిధ అధికరణలు జీవించేహక్కును పౌరుల ప్రాథమిక, రాజ్యాంగ హక్కుగా ప్రకటించాయి. సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఎన్నో సందర్భాల్లో జీవించడం అంటే కేవలం ప్రాణాలతో ఉండటం కాదు, గౌరవం గా, ఆరోగ్యంగా, స్వేచ్ఛగా బతుకగలిగే పరిస్థితులు ఉండటమని ప్రకటించింది. వీటన్నింటి సారాంశమేమంటే సర్వకాల సర్వావస్థల్లో పౌరుల ఆరోగ్యం, ప్రాణరక్షణ, ఆహారం, గౌరవంగా బతుకగలిగే పరిస్థితులు కల్పించడం ఆయా ప్రభుత్వాల బాధ్యత. 10,11వ ఫైనా న్స్‌ కమిషన్లు సూచించిన 6 విధానాల విపత్తు నిర్వహణా చర్యలను ఆధారం చేసుకొని కేంద్ర ప్రభు త్వం ‘విపత్తు నిర్వహణా చట్టం-2005’ను చేసింది.

ఈ చట్టం అనేక సంస్థల ఏర్పాటుకు స్వీకారం చుట్టింది. రాష్ట్ర, జిల్లాస్థాయి లో విపత్తు నిర్వహణా సంస్థలను ఏర్పాటుచేయాలని కేంద్రస్థాయిలో ప్రధాని ఆధ్వర్యంలో ని జాతీయ విపత్తు నిర్వహణా సంస్థ నిర్దేశించింది. వీటితోపాటుగా వివిధ కార్యనిర్వహణా కమిటీలను ఏర్పాటుచేయాలని చెప్పింది. వీటి కి అనుబంధంగా 144 ప్రత్యేక విభాగాలతో కూడిన 10 బెటాలియన్ల జాతీయ విపత్తు స్పందనా దళాలను ఏర్పాటుచేసి, అన్నిరకాల విపత్తులను ఎదుర్కొనేలా ముందస్తుగా శిక్షణనివ్వాలని నిర్దేశించింది. అందుకు అనుబంధంగా శిక్షణాలయాలను ఏర్పాటుచేయాలని కూడా తెలిపింది. కేంద్ర, రాష్ట్రస్థాయిలో విప త్తు ఉపశమన నిధిని, విపత్తు స్పందన నిధుల ను కూడా ఏర్పాటుచేయాలని ‘విపత్తు నిర్వహణా చట్టం-2005’ నిర్దేశించింది. నిర్లక్ష్యం గా వ్యవహరించిన అధికారులకు, బాధ్యతను విస్మరించిన పౌరులకు పలు శిక్షలను కూడా ఈ చట్టం నిర్దేశిస్తున్నది.  విధి నిర్వహణలో ఉన్న అధికారుల విధులకు ఆటంకం కలిగించినవారు, నిబంధనలను ఉల్లంఘించినవా రు, బాధితులకు అందాల్సిన సహాయాన్ని పక్కదారి పట్టించినవారు, తప్పుడు ప్రచారా లు చేసినవారు శిక్షార్హులని తెలిపింది. అలాగే బాధితులను నిర్ధారించడంలో పక్షపాతం చూపించినా, విపత్తులో కేటాయించిన వస్తు సామాగ్రిని దుర్వినియోగం చేసినా, సదరు అధికారులతో పాటు సంబంధిత విభాగ ఉన్నతాధికారులు కూడా శిక్షార్హులే. విపత్తు సమయంలో అవసరమైతే ప్రజల వ్యక్తిగత ఆస్తుల ను కూడా వినియోగించుకునే అధికారం సం బంధిత అధికారులకు ఈ చట్టం ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం దేశంలో విపత్తు నిర్వహణ మొత్తం ఈ చట్టం నిర్దేశాలకు అనుగుణంగానే సాగుతున్నది.

‘విపత్తు నిర్వహణ చట్టం-2005’ చట్టాన్ని పునఃసమీక్షించవలసిన అవసరం ఉన్నది.  కరోనా ప్రభావకాలంలో కంటే విపత్తు అనంతర కాలంలో దాని దుష్ఫలితాలు ఎక్కువగా ఉండబోతున్నవని నిపుణుల అంచనా. ప్రస్తు త చట్టంలో విపత్తు స్పందన నిధుల ఏర్పాటు (డిసాస్టర్‌ రెస్పాన్స్‌ ఫండ్‌) విపత్తు నుంచి ఉపశమనానికి మాత్రమే. విపత్తు తర్వాత చేపట్టవలసిన పునరావాసం, పునర్నిర్మాణం కోసం అవసరమైన నిధుల ప్రస్తావన ఈ చట్టంలో లేదు. అనేక రాష్ర్టాలు నిధుల కొరతను ఎదుర్కొంటున్న ఈ తరుణంలో జనాభా ప్రాతిపదికన, లేదా నష్టాల ప్రాతిపదికన  చేయూతని చ్చే ఏర్పాటు ఆవశ్యకం. పెరిగిన సాంకేతికత దృష్ట్యా పౌరుల బాధ్యతలను, పోలీసులు వ్యవహరించవలసిన తీరును స్పష్టంగా నిర్వచించాలి. ప్రజలకు, పోలీసులకు ఉపయుక్తం గా ఉండేవిధంగా విపత్తు నిర్వహణ చట్టంలో ని నేరాలను కాగ్నిజెబుల్‌ నేరాలుగా (కోర్టు అనుమతి లేకుండా విచారణ చేపట్టే నేరంగా) గుర్తిస్తూ చట్ట సవరణ చేయాలి. ఎప్పుడో 1987 లో సముద్రతీరంలోని, నౌకాశ్రయాల్లోని, నౌకలలో ప్రయాణించేవారికి పరిమితమైన ‘అంటువ్యాధుల విపత్తు చట్టం-1987’)ను అసంబద్ధంగా అమలుచేయడానికి బదులు, నూతన చట్టానికి స్వీకారం చుట్టాలి.


logo