శనివారం 04 ఏప్రిల్ 2020
Editorial - Feb 04, 2020 , 22:50:14

ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యం దిశగా..

ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యం దిశగా..

2018-2030ల మధ్య రైల్వేలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు రూ.50 లక్షల కోట్లు అవసరమని నిర్మలా సీతారామన్‌ చెప్తూ, ఏడాదికి రూ.1.5 నుంచి 1.6 లక్షల కోట్లు మాత్రమే రైల్వేలు ఖర్చుచేస్తున్న నేపథ్యంలో మంజూరైన ప్రాజెక్టులు సైతం పూర్తిచేయడానికి దశాబ్దాల కాలం పడుతుందని అంటూ పీపీపీ విధానాన్ని సూచించారు.

స్వాతంత్య్రం పొందిన కొత్తలో భారత్‌ వ్యవసాయాధారిత దేశం మాత్రమే. పారిశ్రామికంగా వెనుకబడిన దేశం. త్వరితగతిన పారిశ్రామికీకరణ జరుగాలని, ఆర్థికంగా దేశం పరిపుష్టం కావాలని, ఆర్థి క స్వావలంబన చేకూరాలనీ, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగవ్వాలనీ జాతి యావత్తూ కోరుకుంటున్న రోజులవి. తదనుగుణంగానే 1948 లో ప్రకటించిన ప్రథమ పారిశ్రామిక విధానంలో విస్తృత వ్యూహం రూపొందించడం జరిగింది. మంత్రిమండలి తీర్మానం ద్వారా 1950లో ప్రణాళికా సంఘం ఏర్పాటైంది. 1951లో పారిశ్రామిక చట్టం రూపుదిద్దుకున్నది. 


ఈ రెండింటి ద్వారా పారిశ్రామికాభివృద్ధిని వేగంగా, నియంత్రణ విధానంలో చేపట్టడానికి ప్రభుత్వానికి సాధికారత చేకూరింది. నెహ్రూ మదిలో మెదిలిన ఆర్థిక విధానం అమెరికా తరహా పెట్టుబడిదారీ, సోవియట్‌ తరహా సామ్యవాదం కాకుండా మిశ్రమ ఆర్థిక విధానంగా ఉండే ది. నెహ్రూ జాతీయ పారిశ్రామిక విధానానికి అనుగుణంగా రూపుదిద్దుకున్న 1956-60 నాటి రెండో పంచవర్ష ప్రణాళిక, 1956 నాటి పారిశ్రామిక విధాన తీర్మానం, ప్రభుత్వరంగ సంస్థల ఏర్పాటుకు,అభివృద్ధికి బీజం నాటాయి. దరిమిలా ప్రభుత్వ శాఖల్లో చోటుచేసుకున్న అలసత్వా న్ని, రెడ్‌ టేపిజాన్ని, కార్యనిర్వహణ పట్ల నెలకొన్న నిరాసక్తతను అధిగమించడానికి, పౌరులకు ప్రభుత్వపరంగా కన్నా మెరుగైన సేవలందించడమనే ఆశయంతో ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు నెలకొన్నాయి. 


అందులో దేశవ్యాప్త ఆర్టీసీ సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి. భారత్‌ పెట్రోలియం, ఓన్‌జీ సీ, బీహెచ్‌ఈఎల్‌, బీఈఎల్‌, నేషనల్‌ బిల్డింగ్స్‌ కనస్రక్షన్‌, ఎన్‌ఎండీసీ, షిప్పింగ్‌ కార్పొరేషన్‌, హెచ్‌ఎంటీ, ప్రగాటూల్స్‌ లాంటి సంస్థలున్నాయి. లక్ష్యాలను సాధించడంలో విఫలమైనందున కొన్ని సీఎస్‌యూలను మూసివేయడమో, పునర్‌వ్యవస్థీకరించడమో జరిగింది. 50 శాతానికి పైగా ప్రభుత్వ భాగస్వామ్య వాటాతో, ప్రభుత్వమే యజమానిగా ఉన్న కంపెనీలను ప్రభుత్వరంగ సంస్థ అంటారు. ప్రజలు పన్నుల ద్వారా చెల్లించే సొమ్మే ఈ సంస్థలకు ఆధారం. 


దివంగత బ్రిటిష్‌ ప్రధాని మార్గరెట్‌ థాచర్‌ ప్రభుత్వరంగ సంస్కరణలకు యావత్‌ ప్రపంచంలోనే ఆద్యురాలు. ఇటీవలి కాలంలో ప్రధాని మోదీని భారత థాచర్‌గా పిలుస్తున్నారు. సరైన సేవలను ప్రజలకు అందించడంలో ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు విఫలమయ్యాయనేది థాచర్‌ వాదన. వాస్తవానికి ఈ విమర్శ ఒక్క బ్రిటన్‌కే పరిమితం కాదు. భారతదేశంతో సహా యావత్‌ ప్రపంచంలో చోటుచేసుకున్న వాస్తవం. ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు పేలవమైన సేవలు అందించడానికి కారణం వీటి సిబ్బంది ప్రజా ప్రయోజనాల కన్నా సొంత ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడమే. తమ సేవలు ఎలాగున్నా ప్రజలు అంగీకరించాలనే విధంగా  ప్రభుత్వరంగ సిబ్బంది వైఖరి ఉంటుంది.  


తాము అందిస్తున్న సేవలపై తమకే గుత్తాధిపత్యం ఉన్నట్లు కూడా వారు ప్రవర్తించడం శోచనీయం. ట్రేడ్‌ యూనియన్ల ఆధిపత్యం కూడా ప్రభుత్వరంగ సంస్థల వైఫల్యానికి ప్రధాన కారణమని థాచర్‌ వాదన. యూనియన్‌ నాయకుల బ్లాక్‌మెయిల్‌ పద్ధతులు తరచూ ప్రభుత్వరంగ సంస్థల పనికి అవరోధం గా మారాయనేది ఆరోపణ. సమ్మెలకు దిగమని వారు సిబ్బందిని ప్రేరేపిస్తుంటే ప్రజలకు తరచూ ఇబ్బందులు కలగడమే కాకుండా ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు నష్టాల ఊబిలో కూరుకుపోయాయని థాచర్‌ విమర్శించారు. థాచర్‌ సూచనల్లో ప్రధానమైనది ప్రైవేట్‌ రంగంలో అనుసరిస్తున్న విధానాలను ప్రభుత్వరంగ సంస్థల్లో కూడా ప్రవేశపెట్టాలనేది. 


పీపీపీ పద్ధతిలో ఎఫ్‌సీఐ, కేంద్ర గిడ్డంగుల సంస్థ సంయుక్తంగా గోదాముల నిర్మాణం చేయడానికి, పీపీపీ భాగస్వామ్యంతో కిసాన్‌ రైలు ఆపరేట్‌ చేయడానికి ఆర్థికమంత్రి పచ్చ జెండా ఊపారు. అదనంగా ప్రైవేటీకరణకు కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వ సంసిద్ధతను వ్యక్తం చేశారు. ఎల్‌ఐసీ ప్రైవేటీకరణకు నిర్ణయం తీసుకున్నది కేంద్రం. అంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులలో ప్రభుత్వ ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాన్ని చేపట్టడానికి చాలా ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారనేగా!


దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల కిందట విదేశీ పెట్టుబడులకు భారత ఆర్థికవ్యవస్థ ద్వారాలు తెరుచుకుంటున్న సమయంలో భారతీయ, విదేశీ కంపెనీల మధ్య  ఒక ఏడాదిలోనే పలు జాయింట్‌ వెంచర్లు ఏర్పాటయ్యాయి. అవి విఫలం కావడంతో ఐదేండ్ల లోపే అవి విడిపోవడం మొదలైంది. ప్రభుత్వరంగ సంస్థల, జాయింట్‌ వెంచర్ల అనుభవం నేపథ్యంలో ఇతర దేశాల మాదిరిగానే భారతదేశంలో కూడా ప్రభుత్వ, ప్రైవే టు భాగస్వామ్యం ఆలోచన బలపడుతూ వస్తున్నది. ఈ విధానా న్ని సమర్థించేవారు పీపీపీ విధానం వల్ల వనరులు, టెక్నాలజీ, నైపుణ్యం మెనేజ్‌మెంట్‌ విధానాలు, వ్యయ సామర్థ్యం తదితర రూపాల్లో ఒక దాని నుంచి మరొకటి లాభపడుతాయని అభిప్రాయపడుతున్నారు.


ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో అమలవుతున్నదే. ఈ విధానంలో ప్రభుత్వ సేవలకు అవసరమైన నిధులను ప్రభుత్వం పూర్తిగా కాని, పాక్షికంగా కాని సమకూర్చితే, ప్రైవేటురంగ భాగస్వామ్యంతో అవి అమలవుతాయి. సామాజిక బాధ్యతలో భాగంగా పలు కార్పొరేట్‌ సంస్థలు భారత్‌తో సహా చాలా ప్రజాస్వామిక, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో పౌరసేవలను అందిస్తున్నాయి. కొన్ని సంస్థల నిబద్ధత, సామర్థ్యం చూసిన ప్రభుత్వం తామందిస్తున్న, సేవలలో వాటికి మరింత భాగస్వామ్యం కల్పించడానికి సిద్ధమయింది. దీంతో ప్రైవేట్‌ సంస్థతో ఒక అర్థవంతమైన పద్ధతిలో చేతులు కలుపడం ద్వారా ప్రభు త్వం పౌర సేవలను అందించడం వీలవుతుంది. ప్రైవేట్‌ నైపుణ్యం కూడా పనికొస్తుంది.


అలాంటి ఏర్పాట్లనే ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యాలుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ సేవలను అందించే బాధ్యత ప్రభుత్వం పైనే ఉంటుంది. ప్రైవేట్‌ సంస్థ మౌలిక సదుపాయాలు, నాయకత్వం, సిబ్బందికి తగు శిక్షణ, టెక్నాలజీ అభివృద్ధి, తదితర సంబంధిత విషయాల్లో పెట్టుబడి పెట్టి ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని సక్రమంగా వినియోగించుకోవడం ద్వారా సేవలను అందిస్తుంది. దీనివల్ల ప్రభుత్వంపై అదనంగా ఎలాంటి ఆర్థికభారం పడదు. ప్రభుత్వం ప్రధాన సేవలను అందించే బాధ్యతను తనవద్ద ఉంచుకుంటూనే సంబంధిత సేవకు బడ్జెట్‌లో కేటాయించిన పెట్టుబడి, నిర్వహణ వ్యయం పరిమితిలోనే పీపీపీ సాయం పొందడం ద్వారా దాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.

ఆర్థికమంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌ గతేడాది బడ్జెట్‌ను సమర్పిస్తూ ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు భాగస్వామ్యానికి సంబంధించి రెండు ప్రస్తావనలు చేశారు. 


భారతీయ రైల్వేలకు సంబంధించి ముంబై మరికొన్ని చిన్న నగరాల్లో చేపట్టాల్సిన భారీ పనులను ఉదాహరణలుగా పేర్కొంటూ ఢిల్లీ మీరట్‌ మార్గంలో ప్రతిపాదించిన ర్యాపిడ్‌ రీజినల్‌ ట్రాన్స్‌పోర్ట్‌ సిస్టమ్‌ (ఆర్‌ఆర్‌టీఎస్‌) లాంటి స్పెషల్‌ పర్పస్‌ వెహికిల్‌ (ఎస్‌పీవీ) ద్వారా సబర్బన్‌ రైల్వేలలో మరింతగా పెట్టుబడులు పెట్టడానికి ప్రోత్సహించడం జరుగుతుందని నిర్మలా సీతారామన్‌ చెప్పారు. ఆ మేరకు మరిన్ని ప్రభుత్వ ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాలను (పీపీపీ)లు ప్రోత్సహించడం ద్వారా మెట్రో రైల్వే పథకాల్లో పెట్టుబడులను పెంచడానికి ప్రతిపాదనలు చేయడంతో పాటు మంజూరైన పనులు పూర్తయ్యేలా చూస్తామన్నారు.


2018-2030ల మధ్య రైల్వేలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు రూ.50 లక్షల కోట్లు అవసరమని ఆమె చెప్తూ, ఏడాదికి రూ.1.5 నుంచి 1.6 లక్షల కోట్లు మాత్రమే రైల్వేలు ఖర్చుచేస్తున్న నేపథ్యంలో మంజూరై న ప్రాజెక్టులు సైతం పూర్తిచేయడానికి దశాబ్దాల కాలం పడుతుందని అంటూ పీపీపీ విధానాన్ని సూచించారు. రైల్వేలో అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి, రైలు మార్గాల నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేయడానికి రోలింగ్‌ స్టాక్‌ (బోగీలు, ర్యాక్‌లు) తయారీకి, ప్రయాణికులు, సరుకు రవాణా సేవలు అందించడానికి పబ్లిక్‌ ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవడం జరుగుతుందని నిర్మలా సీతారామన్‌ తెలియజేశారు.


ఇక ఈ ఏడాది కేంద్ర బడ్జెట్లో నిర్మలా సీతారామన్‌ పీపీపీకి సంబంధించి అనేక ప్రతిపాదనలు చేశారు. ప్రతి జిల్లాలోని ప్రభుత్వ దవా ఖానకు అనుబంధంగా పీపీపీ విధానంలో వైద్య కళాశాలలు ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రతిపాదించారు. పీపీపీ పద్ధతిలో ఎఫ్‌సీఐ, కేంద్ర గిడ్డంగుల సంస్థ సంయుక్తంగా గోదాముల నిర్మాణం చేయడానికి, పీపీపీ భాగస్వామ్యంతో కిసాన్‌ రైలు ఆపరేట్‌ చేయడానికి ఆర్థికమంత్రి పచ్చ జెండా ఊపారు. అదనంగా ప్రైవేటీకరణకు కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వ సంసిద్ధతను వ్యక్తం చేశారు. ఎల్‌ఐసీ ప్రైవేటీకరణకు నిర్ణయం తీసుకున్నది కేంద్రం. అంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టులలో ప్రభుత్వ ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాన్ని చేపట్టడానికి చాలా ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారనేగా! రైల్వేల ప్రైవేటీకరణ కూడా జరుగుతుందంటున్నారు. కాకపొతే ఎల్‌ఐసీ లాంటి విజయవంతంగా నడుస్తున్న ప్రభుత్వరంగ సంస్థలను ప్రైవేటీకరణ చేయడం హర్షించదగిన విషయం కాదేమో!


ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యం అంటే ప్రైవేటీకరణ కానేకాదు. ప్రభు త్వ బాధ్యతను తగ్గించడమనేది కూడా ఎంతమాత్రం కాదు. ప్రభుత్వ సేవలకు అనుబంధంగా, అదనంగా ప్రైవేట్‌ సేవలను ఉపయోగించుకోవడం. ప్రభుత్వరంగ సంస్థల వైఫల్యానికి ప్రత్యామ్నాయం ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యం కావచ్చు! అది ఏయే రంగాల్లో అనేది ప్రభుత్వ ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

(వ్యాసకర్త: ముఖ్యమంత్రి ముఖ్య ప్రజా సంబంధాల అధికారి)


logo