కాలం చెల్లిన సమైక్యాంధ్ర


Sun,August 4, 2013 01:39 AM


మా డానీ నాకు మూడు దశాబ్దాల మిత్రుడు. తత్వశాస్త్రంలో వేళ్లూ కాళ్లూ పెట్టీ ‘నెగేషన్ ఆఫ్ నెగేషన్’నే నెగేట్ చేస్తూ బీఎస్ రాములూ, డానీ, ఖాదర్ మొహియొద్దీన్, ఎన్. వేణు, జగన్, త్రిశ్రీ, చారి, అఫ్సర్, వసంత, యువక, దాసు, ఈశ్వరి, కరుణక్క, చుక్కు, చిన్ని, అరుణ అన్నింటికీ మించి కృష్ణక్క. ఆమె ఇల్లు. అవి బెజవాడ రోజులు. నిజమే ఇక విభజన ఖాయమే అనుకున్నప్పుడు ఇవన్నీ ఒకసారి మనసులోకి రాకుండా ఉండవు. కానీ వేరువేరు రాష్ట్రాల్లో ఉంటే ఈ ప్రేమలన్నీ పోతాయా? మా చలసాని ప్రసాదు మీద ప్రేమ ఎట్లా పోతుంది. ఆయన విశా ఖ తీరంలో కాపురముండి, హైదరాబాద్‌కు వస్తే ఇద్దరం కలిసి ఊరేగింపులో తిరగడానికి రెండు రాష్ట్రాలు అడ్డమా? జై తెలంగాణ. జై ఆంధ్ర నినాదాలివ్వడానికి రెండు రాష్ట్రాలు ఆటంకమా? కాదు. ముమ్మాటికీ కాదు. తెలంగాణ జర్నలిస్టు ఫోరమ్ గన్‌పార్క్‌కు వెళ్లినప్పుడు డానీ వచ్చాడు. గట్టిగా ఇద్దరం అలుముకున్నం. బహుశా మీరొక్కటి సాధించారని డానీ సంబురపడి కౌగలించుకోవచ్చు. నేను నా మిత్రున్ని ఆప్యాయంగా దగ్గరకు తీసుకుని ఉండవచ్చు. మా ఇద్దరి మధ్యా కొంత ఉద్వేగం కదలాడి ఉండవచ్చు. ఎట్లా చెప్పగలం. ఆ గన్‌పార్క్ స్తూపం ముందు నిలబడి ఉన్నప్పుడు లోపల కెరలుతున్న గుడగుడ ఒకవేపు.. ఇషాన్‌డ్డి వర్ధంతి రోజునే తెలంగాణ ప్రకటన. యాధృచ్ఛికమే. అయినా స్తూపంలో వేలాది ఆత్మలు. స్తూపం మీద చెక్కని వందలాది పేర్లు. ఇన్నాళ్లకు ఒక కల ఫలించిందా? డిసెంబర్ 9 నాడూ, గన్‌పార్క్ వద్ద కలిసినప్పుడూ వేణు ఒకే ప్రశ్న వేశాడు. ఇంతకీ అయిన నమ్మొచ్ఛా? ఎట్లా తయారయ్యాం మేము. నమ్మనంతగా.. కానీ దాచుకోలేము. నిరామయంగా గడిచే రోజుల్లో, ఉద్యమాలు ఎన్ని చేసినా ఒక్క ఫలితమూ అంతిమంగా చిక్కని, దక్కని దిక్కుతోచని ఆశాభంగపు అనేక నిద్రలేమి రాత్రుల అనంతరం కదా! ఇదేదో విజయం. అయినా సంబురపడనివ్వరు కదా!బర్రెజెనిగెకూ, పెట్టుబడి విస్తరణ, రక్తం పీల్చడానికి మంచి సంబంధం ఉంటుం ది. పెట్టుబడిదారీ విధానం గురించి రాసిన సామాజికవేత్తలు ఎవరూ దాన్ని జెనిగెలతో పోల్చి ఉన్నారో లేదో? తెలియదు కానీ.. జెనిగె ముందు మూతి ఆనించి రక్తం పీల్చేందుకు పీఠం వేస్తుంది. ఆనక క్రమంగా శరీరాన్ని మొత్తం జెనిగె పట్టేస్తుంది. రక్తం పీల్చేస్తుంది. జవసత్వాలను పీల్చేస్తుంది. ఇదంతా గుట్టుచప్పుడు కాకుండా అంతా నెత్తురు ఖాళీ అవుతుంది. ఒక చోట రక్తం ఖాళీ అయినాక ముందుగా పట్టుకున్న భాగం నుంచి జెనిగె లేచి ముందుకు ఒక అంగవేసి... గెంతినట్టుగా మరోచోట పాతుకుపోతుంది. పెట్టుబడీ అంతే. తెలంగాణలోకి సీమాంధ్ర అనేకన్నా... ముఖ్యంగా కోస్తాంధ్ర మిగులు పెట్టుబడి ప్రవేశించింది. అది అనేక గెంతులు వేసి సర్వం తెలంగాణ మొత్తాన్ని పీల్చేసింది. హైదరాబాద్‌ను కబ్జా చేసి కేవలం ఆరు దశాబ్దాల్లోనే ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు పెంచీ పెంచీ నాలుగువందల ఏళ్లకు పైబడిన మహా చరిత్ర గల హైదరాబాద్ నగరం మాది అంటున్నది. అందుకే ‘బర్రె జెనిగోలోపూపట్టి జిల్లెడమ్మ జిట్ట.. మా బతుకాగం చెయ్యబట్టిరి జిల్లేడమ్మ జిట్టా’ అని తెలంగాణ పాడుతున్నది.

అచ్చం జెనిగ లాగానే కోస్తాంధ్ర మిగులు పెట్టుబడి ఇక్కడి సంస్కృతిని ‘స్క్వీజ్’ చేసింది. ఇక్కడి భాష మీద పెత్తనం చేసింది. ఇక్కడి చరివూతను ధ్వంసం చేసి ట్యాంక్‌బండ్ మీద చరివూతను ప్రతిష్టాపించుకున్నది. ఇక్కడి సచివాలయాన్ని ఆక్రమించి చివరికి ‘వీ వాంట్ హైదరాబాద్’ అంటున్నది. ఇక కాలం వచ్చింది. ఆ జెనిగె రక్తం ఎక్కువై ఉబ్బి ఉన్నది.ఆ జెనిగె రక్తం పీలుస్తున్న స్పృహ తెలంగాణకు వచ్చింది. తెలంగాణ నెత్తురులో నిండి బలుపెక్కి కొట్టుకుంటున్న బర్రె జెనిగెను తీసి పారెయ్యకపోతే తెలంగాణ శరీరం కుళ్లిపోతుంది. ఇప్పటికే ఈ కుళ్లు రక్షణలు కోరుకుంటున్నది. ఇప్పటికే ఈ కుళ్లు దుర్గంధమై వీస్తున్నది. డానీకి నాకు, తెలంగాణకు ఏ పేచీ లేదు. కర్నూలు అరుణ్‌కు నాకూ కించిత్ పేచీ లేదు. ప్రేమలున్నవి.ఆ ప్రేమలు కొనసాగుతవి. తిరుపతిలో ఉన్న మా ఆర్‌ఎం. ఉమామహేశ్వరరావు మీద, విష్ణు మీద నా ప్రేమకు చిరాయువు ఉంటుంది. ఇవి. మా ప్రాపంచిక దృక్పథాలు. గంటి ప్ర సాదం కోసం నా కన్నొకటి ఒలుకుతుంది. కానీ ఆంధ్రవూపదేశ్ విడిపోతే ఇవేవీ పోవు.తెలంగాణ పెట్టుబడుల విస్తరణ కోసం జరిగిన ఆంధ్రవూపదేశ్ బలవంతపు విలీనం మీద పోరాడింది. ఇప్పటికైతే గెలిచింది. మళ్లీ ఓడిపోతే మళ్లీ పోరాడుతుంది. ఎందుకంటే అంతర్గత వలసగా మారిన తెలంగాణపై సీమాంధ్ర దాష్టీకానికి, దాని ఆర్థిక మూలాల స్వభావానికి ప్రజలతో సంబంధం లేదు. సామాన్యులు బాధ పడవలసిందీ ఏమీ లేదు. అపోహ పడవలసిందీ అంతకంటే ఏమీ లేదు. హైదరాబాద్‌కున్న నాలుగు వందల పైబడిన సంవత్సరాల చరివూతలో ఇక్కడ సమభావన సంస్కృతి విలసిల్లింది. అనేక భాషల, జాతుల, మతాల, ప్రాంతాల ప్రజలను దేశంలోని అన్ని మెట్రో నగరాల కన్నా మిన్నగా ఇది ఆదరించింది. వ్యవహార విజయాల కన్నా, మానవ సంబంధాలకు తెలంగాణ ప్రాధాన్యమిచ్చింది. లాభనష్టాల చిక్కులకన్నా మనుషుల నవ్వూ, ఏడుపు, ఆగ్రహం, ఉక్రోషం, ఆవేశకావేశాల సమ్మిళిత భావోద్వేగాల వెంట ప్రయాణించింది. పుట్టలోంచి చీమల బారుల్లా వస్తున్న ఉద్యోగులు ముందు హైదరాబాదీలా? కాదా? ఒకవేళ మీరు పక్కా హైదరాబాదీలే అయితే ‘వీ వాంట్’ అంటూ ఎందుకు మిమ్మల్ని మీరు వేరు చేసుకుంటున్నరు. మీకేం కావాలి? రక్షణ, భద్రత.. ఎవరు ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎన్నడు మీమీద ఇప్పటి వరకు ఎవరన్నా ఈగ వాలనిచ్చారా? ఉద్యమం తీవ్రంగా ఉన్న సమయంలోనైనా ఒక్కరినైనా కొట్టిన దాఖలాలున్నాయా? ఎందుకు మీకు భయం అని అడగాల్సే ఉన్నది.

కేసీఆర్ ఏమి మాట్లాడారు? ఆంధ్ర ఉద్యోగులు ఆంధ్ర ప్రాంతానికే వెళ్లాల్సిందే? అంత వరకు అది నిజమే. అయితే పద్ధతులు ఉంటాయి కావొచ్చు. కానీ వెళ్లడం చేదు నిజమే. ఈనాడు పత్రికలో అంతకు ముందురోజే లెక్కలు తీసి ఇరవై ఐదువేల మంది వెళ్లాల్సి ఉంటుందని లెక్క తేల్చారు. అది నిజమైనప్పుడు కేసీఆర్ మీద ముందుగా ఏర్పరచుకున్న అనవసర వ్యతిరేకత లేకుండా ఒక్కసారి ఆలోచించండి. నిజమే ఆ వ్యాఖ్యలకు ఇది సందర్భం కాకపోవచ్చు గాక. కానీ తెలంగాణ ఉద్యోగులు వచ్చినప్పుడు ఆయన తెలంగాణ నేతగా ఏమి మాట్లాడాలి. అది కొంత కఠినమైన మాటగా కనబడినా నిజంగా జరగబోయేది అదే కదా! విభజన తర్వాత ఉద్యోగుల పంపకాలు ఖాయం. కమిటీ వేయడం ఖాయం. కేంద్రం కనుసన్నల్లో కమిటీ ఆధ్వర్యంలో లోకల్, జిల్లా వాసులు, సీనియారిటీలు, ఇతర అంశాల ఆధారంగా పంపించడమూ నిజమే. ఇదొక హార్డ్‌ఫ్యాక్ట్. జీర్ణం కానిదే. కానీ కేసీఆర్ అంటే తప్పు. అపోహ. మొత్తం ఆంధ్రోళ్లను వెళ్లగొడ్తానన్నట్టు మీడియా బిల్డప్, తెలంగాణవాదుల పేరిట కూడా కొందరు మరీ ఆత్మరక్షణలో పడిపోయి మాట్లాడడం. అది అడ్వాం తీసుకుని సచివాలయంలో మరోసారి బలవూపదర్శన. విభజన అనివార్యం అయ్యే సమయంలో, నిర్ణయం వెలువడిన సమయంలో ఏపీఎన్జీవోలు ప్రదర్శనలు జరిపి రెచ్చగొడ్తున్నారా? తెలంగాణ వాళ్లా? ఇది కొంచెం సంయమనంతో ఆలోచిస్తే, ప్రేమతో ఆలోచిస్తే, నిజమే తెలంగాణ నష్టపోయింది. హైదరాబాద్‌లో జీవితమంతా గడిపాం. పిల్లలు హైదరాబాద్‌లోనే పుట్టి పెరిగిన హైదరాబాదీలు, ఇల్లున్నది, ఫ్లాటున్నది అనుకున్నప్పుడు విభజన సమయంలో రక్షణలు ఆలోచించేవారు. డిమాండ్ చేసేవారు హైదరాబాద్‌లో ప్రదర్శనలు చేసి ఏమి సందే శం ఇస్తున్నారు. అసలు ఈ విభజనలో కూడా పదేళ్లు ఉమ్మడి రాజధాని. మహా అయితే, ఈ సెక్ర మరో బ్లాక్‌కు వెళ్తారో? బిల్డింగ్ మారతారో! అంతకు మించి ఏమి జరుగుతుంది. లక్షలాది అపార్టుమెంట్లలో, కాలనీల్లో ఇరుగు పొరుగు ఉన్న ఆంధ్ర, తెలంగాణ వాళ్లు ఎక్కడన్నా కొట్టుకున్నారా? కనీసం తిట్టుకున్నారా? కానీ, ఒక ఆధిపత్య ధోరణి, అహంకార ధోరణి. హైదరాబాద్ మాది అనండి. అది వాస్తవం. హైదరాబాద్ మీది కూడా. కానీ మాకు హైదరాబాద్ కావాలి అంటే ఏమి టి మీ ఉద్దేశ్యం. అవును కేసీఆర్ ఏమి తప్పు మాట్లాడారు. 1971లో ఇందిరాగాంధీ కలత చెంది తెలంగాణ ఉద్యోగులకు న్యాయం చెయ్యడానికి వేసిన బేగ్ కమిషన్ నుంచి 610జీవోలు, గిర్‌గ్లానీలు తేల్చాయి. ఇట్లా తెలంగాణ ఉద్యోగులకు అన్యాయం జరిగిందని.... తెలంగాణలో ఫేర్‌షేర్ అమలు జరగలేదు. ఏ సూత్రా లూ; నియమాలూ, అమలు జరగలేదు. ప్రదర్శన జరిగినప్పుడు చీమలపుట్టలా బయటపడిన సీమాంధ్ర ఉద్యోగుల గుంపు ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ. స్వయం గా ఎన్.టి.రామారావు అంగీకరించినందువల్లనే 610 జీవో వచ్చింది. మరి ఆయన కూడా సీమాంధ్ర ద్రోహియేనా? కానీ ఇందిరాగాంధీ నుంచి ఎన్టీఆర్ దాకా ఎందరు తెలంగాణ ఉద్యోగాల్లో ఆంధ్రులు తిష్ట వేశారని తీర్మానించినా ఒక్కరంటే ఒకరు ఆంధ్రవూపాంతానికి వెళ్లలేదు. అది పరిష్కారం కావాలి. తప్పదు కదా! మాటలు కఠినంగా అనిపిస్తే అనిపించి ఉండవచ్చుగాక. కానీ ఆచరణలో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడినాక కూడా ఆంధ్రులే నియమ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఆంధ్రులే ఉద్యోగాలు చేస్తారంటే కుదురుతుందా? అట్లని హైదరాబాద్‌లో నియమనిబంధనల ప్రకారం ఉండే ఆంధ్ర ప్రాంత ఉద్యోగులను వెళ్లగొడితే కుదురతుందా? ఇదంతా విభజన వల్ల ఏర్పడిన ఒక శూన్యం నుంచి, విభజన జరగదు అని, ఇప్పుడు తీరా నిజమయ్యే సరికి ఏర్పడిన ఒక భ్రాంతి నుంచి మాట్లాడితే కొన్నాళ్లకు సర్దుకుంటుంది. అది పెద్ద సమస్యకాదు.

చెరువులో చేపలు నిండినట్టు ఈనగరంలో ప్రజలు నిండాలి అని కలగన్న కులీకుతుబ్‌షా ఆకాంక్షతో ఈ నగరం నిండింది. ఇక్కడి ప్రజలను వాళ్లు సీమాంధ్ర అయినా సరే వెళ్లగొ దుష్ట సంస్కృతి తెలంగాణకు లేదు. అది అందరితో కలిసి బతికే ప్రజాస్వామ్య సంస్కృతి వారసత్వం నుంచి వచ్చింది. ఆ వారసత్వం తెలంగాణ చరిత్ర నిండా ప్రజాస్వామ్యం కోసం చేసిన పోరాటాల నుంచి రూపుదిద్దుకున్నది. నైజాం నిరంకుశం మీద, రాచరికం మీద ప్రజాస్వామ్యం కోసం, స్వేచ్ఛ కోసం చేసిన పోరాటమే తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం అయింది. దొరల గడీల మీద దండయాత్ర చేసిన నక్సల్బరీ పోరాటం ప్రజాస్వామ్యం కోసం చేసింది. సమాంతరంగా 1952 నుంచి ఇప్పటిదాకా తడవలు తడవలుగా చేసిన తెలంగాణ ప్రత్యేక పోరాటం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తితో చేసింది. అందువల్లే అది కొన్ని విలువలను ఇప్పటికే సమాజానికి అందించింది. ప్రజాస్వామ్య సంస్కారాలను అది ప్రపంచానికి అందించింది. ప్రపంచీకరణ నేపథ్యంలో, ద్రవ ఆధునికతల చపల చర్చలు నడుస్తున్న కాలంలో ఒక దేశంలో కేవలం ప్రజాస్వామ్య పద్ధతుల ద్వారా, పార్లమెంటరీ, చట్టబద్ధ పద్ధతుల ద్వారా, రాజ్యాంగబద్ధంగా పోరాడి సాధించవచ్చుననీ, ప్రజాబలం ముందు కరడుకట్టిన ప్రభుత్వాల మెడలు వంచవచ్చని తెలంగాణ ప్రపంచానికి ఒక విజయాన్ని కానుకగా ఇచ్చింది. తెలుగు సోదరులుగా ఇది మీ విజయం కూడా. కలసి ఉండడం అనేది ఒక భావన మాత్రమే. కలకాలం కలిసి ఉండడం చివరికి ఆదర్శంకూడా. సమైక్యాంధ్ర అనేది ఇక చరిత్ర పెంటకుప్పమీద శవమై మూలుగుతున్న భావన. ఎన్నో చారివూతక ఉద్యమాలు చేసిన తెలుగు సోదరులారా! విభజన అనివార్యం. చివరగా నామివూతుడు ఆంధ్ర జర్నలిస్టు ఫోరమ్ నేత డానీయే చెప్పినట్టుగా విభజనలో మీ హక్కుల కోసం పోరాడండి. న్యాయంగా రావాల్సినవి తీసుకోండి. మీకు మంచిది. మాకూ మంచిది.తెలంగాణ వాదులకు ఒక వినతి. నిజమే మనం ఒక విజయం సాధించాం. సంయమనం పాటించాలి. ఆంధ్రులకు హైదరాబాద్‌లో ఏ నష్టం, కష్టం కలుగకుం డా చూసుకుంటాం.కానీ మనం దోపిడీకి గురయిన వాళ్లం. మనుషులను పోగొట్టుకున్న వాళ్లం. మరీ ఆత్మరక్షణలో పడి మనకు రావాల్సినవి మరిచిపోతే మళ్లీ కష్టాల పాలవుతాం. జాగ్రత్త. అప్రమత్తంగా ఉందాం. సంయమనంగా ఉందాం. ఇప్పటికీ ఉద్యమం మనకు నేర్పిన శాంతిని పాటిద్దాం. కానీ తెచ్చుకున్న నిర్ణయం అమలు కోసం పోరాడుదాం. పోరాట పటిమను కాపాడుకుందాం. భవిష్యత్తు మనదే. జై తెలంగాణ. ‘‘తెలంగాణ ప్రజల ఆగ్రహమంతా తమ ప్రాంతాన్ని కొల్లగొట్టే పాలకవర్గాల పట్ల. తమకు తాము పాలకులుగా భావించి, తెలంగాణ ప్రజలను పాలితులుగా పరిగణించే వలసవాదుల పట్ల. ధనబలం, రాజకీయ బలంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని, పాలనా యంత్రాంగాన్ని నియంవూతిస్తూ, తెలంగాణ ప్రాంతానికి నష్టం కలిగించే దోపిడీ వర్గాల పట్ల. తెలంగాణ భాష, సంస్కృతి, కట్టు బొట్టు, అయిన వలస సమూహాలను అవహేళన చేసే సంస్కార హీనుల పట్ల మాత్రమే’’. ఇది సారు మాట. వచ్చే 6న జయశంకర్‌సార్ వర్ధంతి. ఆయనకు నివాళి.. ఒక్కటే లోటు ఆయన బతికి ఉంటే బాగుండు...

-అల్లం నారాయణ
narayana.allam@gmail.com

207

Allam Narayana

జర్నలిస్టులకు బంగారు తెలంగాణ

ఫిబ్రవరి, 17. ముఖ్యమంత్రి పాత క్యాంపు కార్యాలయం. అంతటా కోలాహలంగా ఉన్నది. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ పుట్టినరోజు. ఆయనను అభినందించడానికి వెల్లువెత్తిన ప్రజా సమూహాలు. కొత్త క్యాంపు కార్యాలయం ప్రగతి భవన్ దాకా క్యూ కట్టిన జనం. దాని ముందరే జనహిత. ఇవ్వాళ్ల అధికారి...

నీరూ.. నిప్పు.. కొంచెం జాగ్రత్త

ముందు వాళ్లు సెక్షన్ ఎనిమిది అన్నారు. గవర్నర్ గిరీతో స్వతంత్రతను దెబ్బతీయాలని కుట్ర పన్నారు. తెలంగాణ సమాజం తిప్పికొట్టింది. తోక ముడిచారు. స్వీయ రాజకీయ అస్తిత్వ ఫలితమది. మన తెలంగాణ మన పాలన ఫలితం అది. ఆ తర్వా త టీ న్యూస్‌లోకి చొచ్చుకువచ్చే కుట్ర చేశారు...

బలుపు పనికిరాదు..జర జాగ్రత్త

కుక్కతోకలు వంకరే. ఆ వంకర తనాలు ఇట్లాగే ఉంటే, మీమీ అహంకారాలు మా స్వాభిమానాలను, అభిజాత్యాలను అగౌరవపరిస్తే, అవమానపరిస్తే చరిత్ర పెంటకుప్పల మీద విసిరేస్తాం. మీ రాజకీయ అధిగణాన్ని విసిరేసినట్టుగానే మిమ్మల...

ఆ పదకొండు రోజులు..

పుస్తకం చదువుతున్నంత సేపూ అప్పుడప్పుడు గుండె తడిదేరుతున్నది. లోపల జల ఊరుతున్నది. కళ్లలోకి ఏవో ధారలు ఉబికి వస్తున్నాయి. పుస్తకాన్ని మమేకమై చదివినప్పుడు, పుస్తకంలో విషయాలన్నింటితో ఐడెంటిఫై అవుతున్నప్పుడు కలిగేవన్నీ లోప ల కలుగుతున్నాయి. పూర్తిగా పంచుకున...

వలస విముక్త తెలంగాణ

ఆంధ్ర ఉద్యోగులు ఆంధ్రలో, తెలంగాణ ఉద్యోగులు తెలంగాణలో... బస్.... అంతే. కేసీఆర్ నాయకత్వం తొలి విజయంగా, వలస అవశేషాలపై తొలియుద్ధంగా ఇది మొదలుకావడం ఉద్యమం ఇంకా ముగియలేదని వలస విముక్త తెలంగాణ నిర్మాణం కోసం కొనసాగవలసి ఉన్నదని అర్థం చేయించింది. అయితే ...

ఉద్యమమూ...రాజకీయమూ..

గాడిదలకు గడ్డి వేసి, ఆవులకు పాలు పిండుడు అన్న సూక్తిని కేసీఆర్ పదేపదే ప్రతిభావంతంగా ఓటర్ల మనసుల్లోకి చొప్పించారు. తెలంగాణ ఉద్యమకారులకు ఒక ప్రశ్న ఉన్నది. ఈ సంస్కతిలోంచి వికసించిన ఎమ్మెల్యేలకు ఓటేస్తే ఆదర్శవంతంగా ప్రకటించుకున్న పునర్నిర్మాణం సా...

ఒక్క శేఖర్... రెండు క్యాన్సర్లు

క్యాన్సర్ లొంగదీస్తున్న సమయాల్లోనే శేఖర్ అంతకుమించిన క్యాస్ట్ క్యాన్సర్‌ను కనిపెట్టి బజారుకీడ్చి, రచ్చచేసి, కిండల్ చేసి, అంతరాల దొంతరలను అవహేళన చేసి వెక్కిరించి నిటారుగా కుంచె మీద నిలబడి ధన్యుడయ్యాడు. శేఖర్ చెయ్యి పువ్వు వలె సుత...

తెలంగాణకు ప్రమాదకరం

రాహుల్‌గాంధీ అతి సునాయాసంగా, ఆయాచితంగా హైదరాబాద్ బ్రాండ్‌వాచీ గురించి ప్రస్తావించారు. కానీ ఆయనకు తెలియ దు. కేంద్రంలో పీవీలు, మన్‌మెహన్‌లు తెచ్చిన ఆర్థిక సంస్కరణలు, రాష్ట్రంలో చంద్రబాబు సంస్కరణల మొనగాడుగా, సీఈవోగా అనుసరించిన విధానాలు ఎన్నడో ప్రతిష...

మనమూ-వారూ...విభజన రేఖ

మనమూ-వారు అనేది అస్తిత్వంలో ప్రధాన విభజన రేఖ.తెలంగాణ బిల్లు పార్లమెంటులో ఆమోదం పొందిన తర్వాత వెం టనే ఎన్నికలు వచ్చిపడ్డందున అన్య విషయా లు ఎజెండాలోకి వచ్చి చేరాయి కానీ ఒక అస్తిత్వఉద్యమం విజయవంతమయిన తర్వా త ఆ అస్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకొని, కంటికి రెప్ప ల...

ఇప్పుడిక నరేందరూ లేడు....

బన్సీలాల్‌పేట ఎలక్ట్రిక్ క్రిమటోరియానికి కేఎన్ చారి పార్థివదేహాన్ని అప్పగించి వరండాలోకి వస్తున్నప్పుడు దుక్కం పొంగింది. అప్పుడు మేం ముగ్గురం. ఘంటా చక్రపాణి, రేవెల్లి నరేందర్, నేను. ఇవ్వాళ్ల పాత ఆంధ్రజ్యోతి నుంచి ఆ మూల బంజారాహిల్స్ తురగా జానకీరాణి గార...

మనసంత మానేరు....

మనసంత మానేరు మాటకోనేరు అనే మాట రాసిన మనిషి ఎంత సున్నితమైన వాడై ఉంటాడు. చెరబండరాజు మీద స్మతి గీతం ఇది. ఈ పాట రాసింది అల్లం వీరయ్య. మా నడిపన్న. ఇప్పటికే మీకు అర్థమయి ఉంటుంది. ఇది నేను వ్యక్తిగతంగా రాసుకుంటున్న మా అన్న గురించిన కొన్ని ముచ్చట్లు. మీకు ఏ ...

ఉద్యమమూ.. ఐచ్ఛికత.. విలువ

ఉద్యమ సంస్థలకు ఇంకా చాలా పని మిగిలే ఉంది. ప్రెషర్ గ్రూప్స్‌కు ఇంకా చాలా పని ఉంది. రాజకీయాలు కమ్మేస్తున్న వేళ తెలంగాణ విముక్తం కావాలని ఉన్నది. జాగరూకత, అప్రమత్తత, తెలంగాణ వచ్చినాక ప్రయోజనాలు, ఫలాలు ప్రజలకు అందాల్సిన పోరాటం మిగిలే ఉన్నది. ఐచ్ఛి...

దూరాలు లేవు.. ద్వారాలు లేవు..

కొత్త దూరాలూ... కొత్త ద్వారాలూ మన మధ్య లేవు నారాయణా... -ఇష్టంతో ఉమామహేశ్వరరావు తెలంగాణ బిల్లు రాజ్యసభలోనూ ముద్ర వేయించుకుని వచ్చిన రెండు రోజులకు మా తిరుపతి ఉమా నుంచి నాకు అందిన తొలికథల పుస్తకం మీద ఇష్టంగా రాసిన ఈ మాటలను చాలాసార్లు గుణ్‌గునాయించుకు...

తెలంగాణ ఒక వెలుగుచుక్క...

అమరుల ఆత్మలు నిక్షిప్తమై ఉన్న ఈ గన్‌పార్క్ స్తూపం ముందు మోకరిల్లినప్పుడు జలజలా రాలిపడ్డ దుక్కం. మిత్రులారా! బెంగటిల్లినట్టు... వేల మందిలోనూ లేని వెయ్యిన్నొక్కమంది యాది. గుండెలు పట్టనంత గెలుపు సంబురం. ద్వైదీభావంలో తన్నుకులాడుతున్న మనుసు. ఈ గన్‌పార్క్ ...

జంపన్న వారసత్వం...

జంపన్నా వాగుల్ల అబ్బియా! జాలారి బండల్ల అబ్బియా! నాది దయ్యాల మడుగే అబ్బియా! దండొక్కపొద్దే అబ్బియా జంపన్న వాగుల నీటిని నెత్తిన చల్లుకోవ డం భక్తా? చరిత్ర నుంచి వచ్చిన పూనక మా? నిజమే చరిత్ర నుంచి వారసత్వంగా పరక్షికమాలు, ధీరత్వాలు, సాహసాలు, పోరాటాలు ప...

నయా డాన్ క్విక్సాట్‌ల కథ

అసెంబ్లీ ముంగట అంబేద్కర్ విగ్రహం మాట్లాడలేదు. గాంధీ విగ్రహం కూడా. మాట్లాడి ఉంటే గాంధీ విగ్రహం ముందుగా అసెంబ్లీలో తనకు నివాళులు అర్పించి మరీ దౌర్జన్యంగా కూడబలుక్కుని ఒక తీర్మానాన్ని గబగబా చదివి, యస్‌ఆర్ నో అని మూజువాణి ఓటుతో అధికార తీర్మానం ఆమోదించిన...

మా రాష్ట్రంలో మాదే రాజ్యం..

తెలంగాణ ఒక ధిక్కార భూమి. దాని ఆత్మలో ఇంకిన స్వాభిమాన ప్రకటనే తెలంగాణ. పునరుజ్జీవన ఆకాంక్షల గొంతుకే తెలంగాణ. ఇట్లా అర్థం చేసుకుంటే తప్ప ఆంధ్ర-తెలంగాణ ఎందుకు విలీనమయి విఫలమయిందో? ఎందుకు విడిపోయి తెలుగువారిగా కలిసి ఉండాలో, తెలుస్తుంది. అందుకే పునర్నిర్...

ఆగుతుందంటే... మీ ఖర్మ..

తెలంగాణ వచ్చినట్టే ఉన్నది. వాళ్లకైతే ఎప్పటికీ రానట్టూ ఉన్నది. ఇప్పటికీ ఒక పత్రిక, రెండు ఛానళ్లు తప్ప.. తెలంగాణ వస్తున్నట్టు కానీ, ఇక్కడి ప్రజలు సంబురాలు జరుపుకుంటున్నట్టు కానీ అటులేదు. ఇటు లేదు. గందరగోళం తగ్గలేదు. నాలుగేళ్ల సంది ఇదే ద్వైదీమానం. లోలక...

వసంతగీతం ముందుచూపు

వసంతం విడిగా రాదు, మండే ఎండల్ని వెంట తెస్తుంది. ‘విప్లవానికి బాట’, జగిత్యాల జైత్రయాత్ర నేపథ్యంలో ‘కొలిమంటుకున్నది’ నవల వెలువడితే, ఇంద్ర మారణకాండ నేపథ్యంలో ‘కొమురంభీము’ నవల వెలువడింది. ఇంద్ర మారణకాండ (ఏవూపిల్ 1981)నాటికే సిపిఐ (ఎంఎల్) పీపుల్స్‌వార్ ...

యాది..మనాది...

కట్టె సరుసుకపోయి పడి ఉన్నడు భూమయ్య సార్! కాలం లాగే. ఘనీభవించినట్టు.. నాలుగు దశాబ్దాల యాదులు. మనాదులు. కాచాపూర్. వడ్కాపూర్. పెద్దపల్లి నుంచి ఎడంగా ఎంత దూరమైనా వెళ్లవచ్చు. అప్పుడది విప్లవాలు పాడి న కాలం. పల్లెలు పాల్తెం, కనగర్తులై కుక్కలగూడూరు, బసంత్‌న...

తెలంగాణకు కలమొడ్డిన కట్టా

తెలంగాణ ఇటీవల చరిత్రలో మూడు ఉద్యమ సందర్భాల్లో బుద్ధిజీవులను, చదువరులను, విద్యావంతులను, కవులను, రచయితలను కళాకారులను కదిలించింది. తెలంగాణ సమాజం నుంచి స్వీకరించుకున్న గొప్ప జీవన పోరాటాలను, అవి నేర్పిన సంస్కారాలను, భావజాలాలను ఈ వర్గం తమలో లీనం చేసుకొని, ...

అమ్మో.. ఆ ముగ్గురు బాబులు

నీళ్లు, నిధులు, ఉద్యోగాలు, వనరులు, దోపిడీ ఇవన్నీ ఎన్ని సమస్యలున్నా సరే... భరించవచ్చునేమొ కానీ ఇలాంటి ముగ్గురు బాబుల నాయకత్వాన్ని భరించే శక్తి ఇకలేదు. వీళ్లను తప్పించుకోవడం కోసమన్నా మా తెలంగాణ మాగ్గావాలె... అమ్మో.. ఆ ముగ్గురు.... పాపం సీమాంధ్ర ప్రజలక...

విభజన: మేడ్ డిఫికల్ట్

సరిగ్గా రెండు నెలలు. జూలై 30 ప్రకటన వచ్చిన తర్వాత తెలంగాణ ఎక్కడున్నది. అక్కడే. నిజాం కాలేజీ మైదానంలో సకల జనభేరి జరగబోతున్నది. లక్ష్యం, సభ లక్షణం సుస్పష్టమే. తెలంగాణ పోరాడుతూనే ఉంటుంది. వచ్చేదాకా. ఈ రెండు నెలల కాలంలో జరిగిన మాటల యుద్ధాలు కాంగ్రెస్ పార...

అమ్మా మీకు దండం.. కలిసుండలేం..

అమ్మా మీరు పెద్దలు. పూజ్యులు. గొప్పవాళ్లు.. సరిగ్గా మీరక్కడ రాష్ట్రపతి భవనం ముందర ‘ఫ్యాషన్ పరేడ్’లాగా పట్టువస్త్రాలు, వజ్రవైఢూర్యాలు ధరించి తిరుగాడుతున్నప్పుడే.. ఇక్కడ ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో మందకృష్ణ మాదిగ యుద్ధభేరి జరుగుతున్నది. అతను నల్లవస్త్రం ధర...

హైదరాబాద్ సిర్ఫ్ హమారా!

లేలే.. మీరుసాబు... లేవవయ్య మీరుసాబు. అలయ్‌ల దుంకి పీరీల గుండంలకెల్లి లేచి రావాలె కులీకుతుబ్‌షాలు, తానీషాలు. నౌబత్ పహాడ్ మీదికెల్లి ఇట్ల చూస్తె అట్ల కనవడే బాగేఆమ్ పక్కపొంటి పొందిచ్చిన టౌన్‌హాల్ (అసెంబ్లీ)ల కూచుని చేస్తున్న కుట్రల మందలు హైదరాబాద్ మాది ...

దండయాత్ర.. దాడి.. గుండెగాయం

‘కమాండర్ షుడ్ నాట్ బీ ఎ కానిస్పిరేటర్’ అన్నారు డిప్యూటీ ముఖ్యమంత్రి దామోదర రాజనర్సింహ. దళాధిపతి కుట్రదారు అయితే ఎట్లా ఉంటుందో? రుచి చూసింది ఇవ్వాళ హైదరాబాద్. తెలంగాణ మరోసా రి గాయపడింది. దుఃఖపడింది. నిస్సహాయతలోంచే పెనుకేకలు పెట్టింది. శాంతిని, ప్రజాస్...

అవును..హైదరాబాద్ తెలంగాణ సొత్తే

కాచిగూడ స్టేషన్‌రోడ్డు. బూర్గుల రామకృష్ణారావు వారి వారసుల ఇల్లొకటి చాపల్‌బజార్‌కు మళ్లే చౌరస్తా మూలమీద పాతబడిపోయి ఉన్నది. జిగేల్‌మనే సైబరాబాద్ నిర్మాణమైన తర్వాత అస్‌లీ హైదరాబాద్ ప్రాంతాలన్నీ ఇట్లా శిథిలమయ్యాయి. ఒకప్పటి కోఠీకి, ఒకప్పటి ఆబిడ్స్‌కూ, ఒకప...

చచ్చిన శవం కోసం....

తిరుపతిలో... పుణ్యక్షేవూతంలో..కేవలం విద్వేషంతో,కొంచెం ముదిరిన ఉన్మాదంతో వీ.హనుమంతరావు (హన్మన్న) మీద దాడి చేస్తే సమైక్యాంధ్ర సాధ్యమేమో కానీ, తెలంగాణతో కూడిన సమైక్యాంవూధవూపదేశ్ సాధ్యమేనా? ఇది ఒకరకంగా మీడియా ప్రేరేపిత దాడిలాగా విజువల్స్ చూస్తే కొంచెం ...

సందేహమూ... సంబురమూ..

డిసెంబర్ 9. తెలంగాణకు చారిత్రక దినం. ఆ ప్రకటనకు ముందు ఉరుములు మెరుపులు ఉద్యమానివి. ఒకవంక కేసీఆర్ దీక్ష. క్షీణించిన ఆరోగ్యం. మరోవంక పదకొండవ తేదీ విద్యార్థుల అసెంబ్లీ ముట్టడి. కేసీఆర్ దీక్షతో తెలంగాణ అంతటా ఆవరించిన చెలరేగిన ఉద్యమ వాతావరణం. నిప్పుల కొలి...

మనం విడిపోయే వున్నాం...

ఇన్ని చరిత్ర పేజీల మీదుగా గడచి వచ్చిన తర్వాత నడచి వచ్చిన తర్వాత ఇన్ని మరణాలనూ మనసు పొరల్లో నింపుకుని మ్రాన్పడి మౌన సంతాపాలూ ప్రకటించుకున్న తర్వాతా ఇన్ని సంస్కృతులను సానబెట్టుకున్న తర్వాత కూడా నువ్వు నువ్వుగా నేనునేనుగానే ఉన్నాము హద్దులు గీసుకున్న మ...

కోర్‌కమిటీ అసంబద్ధ నాటకం..

ఒకే అసంబద్ధ నాటకం మరోసారి మీ కోసం * కేతిగాడు మరోసారి తెరతీశాడు నగరం నడిబొడ్డులోని ప్రేత సౌధం వేదికగా పాత్రధారులు గళవిన్యాసం ప్రదర్శించారు మేకప్ మడతనలగని చీరలతో ఒకరిద్దరు నటీమణులు కాస్త గ్లామరద్దారు ప్రజలకు పట్టకపోయినా నాటకం రసవత్తరంగా సాగిందని...

ఆ హత్య ప్రజాస్వామ్యానికి హెచ్చరిక

పోరాటమే నా ఊపిరి. పోరు లేకపోతే నా ఊపిరి ఆగిపోతుంది’ అని గంటి ప్రసాదం వేరే అర్థంలో మాట్లాడి ఉండవచ్చు కానీ, పోరులేని ప్రాంతంలో వేట కొడవళ్లకు, తపంచా తూటాలకు ఆయన ఊపిరి ఆగిపోయింది. ‘ఉద్యమం కోసం నన్ను బతికించండి. నేను బతికేటట్టున్నా’ అని కూడా ప్రసాదం వైద...

అబ్బర పులీ....తోక బారెడు

‘అబ్బర పులీ అంటె తోకబాడు’...‘తె’ అంటే తెలంగాణ ఇచ్చినట్టే. తెలంగా ణ అనుభవాల సారం ఏమిటంటే పులి ఉండదు. తోక బారెడూ ఉండదు. తీరా పులి వచ్చేసరికి రక్షించేవాడూ ఉండడు. డిసెంబర్‌కు జూన్‌కు మధ్య కేవలం ఏడు నెలల కాలమే. ‘పోయిన కాంగిరేసు ప్రతిష్ట’ తిరిగొచ్చుటానికి ...

ఆత్మీయరథం..స్వేచ్ఛ..సమానత్వం

స్వేచ్ఛ ఒక దుకాణం కాదు ఒక అయ్య మూయడానికి ఒక అయ్య తెరవడానికి... ఇది సచ్చిదానందన్ కవితా పాదం. నాకు ఇష్టమైన కవిత. స్వేచ్ఛ కూడా పరమ సత్యం కానట్టే సాపేక్షిక విలువగా తయారుకావడం, స్వేచ్ఛకు ముఖ్యంగా భావవూపకటనా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన పరిమితులు, విశృంఖలతల ...

ఈ గోడ బీటలు వారింది...

పొద్దున్నే కల. అసెంబ్లీ చుట్టూ గోడ మొలిచినట్టు. అదీ పాత ముషీరాబా ద్ జైలు గోడ కన్నా ఎత్తుగున్నట్టు. పైన అచ్చం జైలు లాగానే కరెంటు తీగలు చుట్టినట్టు. అయితే ఆకంటు తీగలు అచ్చంగా తెలంగాణ ఉద్యమం మీద అణచివేత తీవ్రమైనప్పటి నుంచీ ప్రతి మూల మలుపులో, చివరికి అమర...

డెడ్‌లైన్లు.. డెత్‌లైన్లు.. ప్రజాస్వామ్యం

తెలంగాణపై కాంగ్రెస్ పార్టీకి డెడ్‌లైన్లు పెట్టే సాహసం చెయ్యవద్దన్నడు ముఖ్యమంత్రి కిరణ్‌కుమార్‌డ్డి. ఇది పలుకుబట్టిన కిరణ్ సాహసోపేతమైన ప్రకటన. ఒక్క రూపాయి ఇవ్వను ఏమి చేసుకుంటావో చేస్కో, బయ్యా రం ఉక్కు జీవో రద్దు చేయనుగాను చేయను. అనంతరం కిరణ్‌కుమార్‌...

పరకాల వచ్చె మొదలాడె...

పరకాల ప్రభాకరొచ్చె మొదలాడె.. అంటే ఇదే. రామాయణమంత విని రామునికి సీత ఏమవుతుంది? అని అడగటమంటే కూడా ఇదే. చాలా ఆలస్యంగా మేల్కాంచిన పరకాల ప్రభాకర్ అనే ఒక పెద్ద మనిషి, రెండు రాజకీయ పార్టీల్లో ఉన్నప్పుడు మాట్లాడిన తన మాటలను తానే మింగి కొత్త మాటలు మాట్లాడడ...

కొండపల్లి కొన్ని జ్ఞాపకాలు

మూడున్నర దశాబ్దాల కిందటి ముచ్చట. ఒక ప్రత్యేకమైన మనిషి కోసం ఎదురుచూస్తున్నాం. అంతా ఇరవై మందిమి. హైదరాబాద్ రాంనగర్ గుండు ప్రాంతం అనుకుంటా. మాకు ఏ మాత్రం తెలియని ప్రాంతం. భార్యాభర్త లు నెల్లూరు పద్మ, యుగంధర్‌లు మాకు ఆతిథ్యం ఇచ్చే జంట. డెన్‌కీపర్లు. మధ్య...

భ్రమలు.. మైమరపులు

ఉనికిలో లేనిదాన్ని ఉన్నట్టుగా భ్రమించడం ఒక భ్రాంతి. మయ సభ తీరు. కానీ ఉన్నదాన్ని లేదనుకోవడం, దాని ఉనికే లేనట్టుగా భ్రమపడి జనాలను భ్రమింపజేయడానికి సాముగరిడీలు చేయ డం ఎలాంటి స్థితి? కపట నాటకం. ప్రజల మతిమరుపు మీద అతి విశ్వా సంతో మైమరపింపచేసే కళ అది. రాజక...

మొద్దుబారిపోయినాము...

సూడ సక్కంగుండేది నా బిడ్డ. కొచ్చెటి ముక్కు. సదువు అయిదో తరగతే కానీ కొంచెం పెద్ద పిల్లే. వంకీల జుట్టు. నాబిడ్డ సక్కంగుండాలని ముక్కుకు ముక్కుపుల్ల చేయించిన. పట్టగొలుసులు కొనిచ్చిన. మాది రంగాడ్డి జిల్ల గంగేరు మండలం జూలపెల్లి. భిక్షాటన చేసి ఆరుమంది బిడ...

వీరులారా వందనం...

పోయిన వారం. ఒక పాఠకుడు ఒక ప్రశ్న వేశాడు. ‘ఒక తెలంగాణ భూమి పుత్రుడుగా తెలంగాణ ప్రకటన వచ్చిన రోజున మీరెలా ఫీలయ్యారు’ అన్నది ప్రశ్న. ‘‘నేలకు జానెడెత్తున ఉన్నట్టు... కలా! నిజమా! అన్నట్టు.. గాయి గాయి.. ఆగమాగం. ఉద్వేగం. కొంచెం దుక్కం. అనంత సంబురం. పోటెత్తి...

చరిత్ర చెప్పిన కొన్ని పాఠాలు

ఉద్యమాలు ప్రజాస్వామ్య సంస్కృతిని పాదుకొల్పుతాయి. నిలబెడతా యి. ప్రజల విస్తృత ఆకాంక్షల వెల్లడి ప్రజాస్వామ్య సూత్రాలను విస్తృ తం చేస్తాయి. మనిషిని సామూహికం చేస్తాయి. కానీ ఉద్యమాలు నిలవనీరులా కొయ్యగుర్రం మీద కదమ్‌తాల్ చేస్తే.... ఒకే అంశం మీద సుదీర్ఘంగా క...

పాటే ఆయుధం.. ఛలో ధూమ్‌ధామ్

బెంగటిల్లినట్టున్నది. పరిస్థితులేం బాగాలేవు. ఎవరి గొంతు వారే పలుకుతున్న ధ్వని. గొంతు దాటని శబ్ద తరంగాలు. విచ్ఛిన్నమవుతున్న మాటలు. బయట ఉక్కపోత. శీతాకాలంలోనూ చెమటలు పట్టిస్తున్న గర్మి. లోపలేదో ఉడుకుతున్నది. చంద్రబాబు కరీంనగర్‌లో అటు ఇటుగాని మనసుతో సం...

డిసెంబర్ 9, ఒక నిజం

ఆర్ట్స్ కాలేజీ ముందర ఒక గాయపడిన చెట్టుంది! ఆ చెట్టుకు వందనం. సంతోష్ శవం వేలాడిన చెట్టు. జీవంతో తొణికిసలాడుతూ ఉన్న సంతోష్‌తో చివరి తెలంగాణ ముచ్చట్లు పంచుకున్న చెట్టు. సంతోష్ చివరి కోరికా, ఏమాత్రం మార్మికం కాని బహిరంగ ఆలాపనా ఆ చెట్టుకు తెలుసు. పచ్చదన...

చంద్రబాబుతో జర జాగ్రత్త!

మంథని నుంచి మహదేవ్‌పూర్ వెళ్లే రోడ్డులో కాటారం ఒక జంక్షన్ లాంటిది. కాటారం నుంచి భూపాల్‌పల్లి దాకా చూడ నిజంగానే చక్కని రోడ్డొకటి ఉంటుంది. ఆ రోడ్డులో ఉండేదా కాలనీ. ఆంధ్రా కాలనీ. అట్లాంటిదే మంథని దగ్గర వెగ్లాస్‌పూర్‌లోనూ ఒక కాలనీ ఉండేది. కారంచేడు నుంచి ...

హంతకుల భాష.. మోసం

కడుపు దేవినట్టున్నది. వడ్లల్ల పెరుగు కలిపినట్టుగున్నది. ఆగమాగంగున్నది. దుమాల్లం లేసినట్టున్నది. చంద్రబాబు తెలంగాణ గురించి మాట్లాడుతుంటే ప్రాణం కొట్టుకులాడుతున్నది. బలిదానాల గురించి మాట్లాడు తుంటే అమరులైన వారి కుటుంబాలను ఆదుకుంటామంటే పెయ్యంతా దూల్‌ద...

మైమరుపు.. మతిమరుపు

జనాలలో పరివ్యాపించి ఉన్న కొంత మైమరపు వల్లనూ మరికొంత మతిమరుపు వల్లనూ చాలామంది ఇంకా, ఇప్పటికీ చెలామణి అవుతుంటారు. అడుగుపెట్టే అర్హత కూడా లేచిచోట పాదయావూతలతో జనం మధ్య అగ్గిపుట్టిచ్చే ప్రయత్నం చేస్తుంటారు. ఇదంతా సౌలభ్యం వల్ల. వెసులుబాటు వల్ల కూడా. అన్నీ ...

రాజిరెడ్డీ.. ఎక్కడికెళ్లినవ్..

‘రెడ్డీ ఎక్కడికెళ్లినవ్’ అని ఏడుస్తున్నది సరస్వతి. ఆమె రాజిడ్డి ప్రేమించి పెళ్లాడిన సహచరి. బెంగటిల్లిన చిన్నపిల్లలు. చిన్నకొడుకుదీ అదే ప్రశ్న ‘డాడీ ఎక్కడికెళ్లినవ్’ వాళ్ల ముందర రాజిడ్డి పార్థివ దేహం. వచ్చేవాళ్లు వస్తున్నారు. క్రమానుగతంగా వలసల ఉధృతి ప...

జై బోలో తెలంగాణ...శంకర్

ప్రాణహితకు ‘జైబోలో తెలంగాణ’కు పేగు సంబంధం వుంది. ఎందుకంటే శంకర్ ప్రాణహిత ప్రేమికుడు. ప్రేరణ నాకదే అని చెప్పినవాడు. కాలమ్ సంగతి పక్కనబెట్టినా శంకర్ ఆ కాని రంగుల ప్రపంచంలో కూడా తెలంగాణ నదులను, ప్రాణహితలను, పువ్వులను, పల్లెలను, బతుకమ్మలను, బోనాలను ప్ర...

మార్చ్ మా జన్మహక్కు

ఛలో హైదరాబాద్. బస్సో, రైలో, కారో, సైకిలో, స్కూటరో, కాలినడకో.. ఉసిళ్లపుట్ట పగిలినట్టు పక్షుల గుంపు సాయంకాలం కిలకిల ఆకాశంలో ఎగిరినట్టు, మత్తడి దుంకినట్టు, సమ్మక్క సారక్క జాతరకు చేపలు ఎదుక్కినట్టు.. పుట్లుపుట్లుగా జట్లు జట్లుగా రండి. మనం ఒంటరి వాళ్లం కా...

తెలంగాణ నిలువెత్తు సంతకం

కోతపెట్టే శీతాకాలపు ఢిల్లీ చలి ఇంకా వణికిస్తూ ఉండగానే... జంతర్‌మంతర్‌లోని ఆ ముసలివాళ్ల శిబిరం బిలబిలా నిండిపోయింది. బాపూ జీ కరస్పర్శ శీతలంగానే ఉన్నది. జీవం లేనట్టుగా ప్రారంభమైన ఆ శిబిరం కాసేపటికి మాటల మంటలతో వెలిగింది. తొంభై ఆరేళ్ల వయసులో కొండా లక్ష్...

తెలంగాణపై కాలకూట విషం..

పటాన్‌చెరు దాటగానే మీ వాహనాలను అడ్డుకునే ఆటంకం ఒకటి ఉంటుంది. అద్దాల గదులతో నిర్మితమై కాలడ్డం పెట్టినట్టు కట్టె అడ్డంపెట్టే ఆ టోల్‌గేట్ మీ మీ తోలు వలిచి పైసలు వసూలు చేసి మీకు దారి ఇస్తుంది. మీ ఊర్లో మీరు, మీ ప్రాంతంలో మీరు స్వేచ్ఛగా తిరగలేమా? అనుకునే ...

ఇంతకీ కనిస్టీబు మారతాడా?

సారాజ్జెమొస్తే మన ఊరి కనిస్టీబు మారతాడా?’ కన్యాశుల్కంలో సామాన్యుడి అనుమానం ఇవ్వాళ్ల తెలంగాణ అశేష ప్రజానీకానికి రావాల్సి ఉన్నది. అవునూ... తెలంగాణ వస్తే మన కనిస్టీబు (రాజ్య ప్రతినిధి) మారతాడా? విస్తృతార్థంలో ఇది రాజ్యాంగ యంత్రం ఏమై నా మారుతుందా? అన్న ...

కాలమ్ కత్తి మీద సాము

‘కాలమ్’ ఒక కత్తిమీద సాము. వారం వారం పలవరింత. కలవరింత. ప్రాణహిత నది మున్నూటా అరవై ఐదు రోజులు సజీవంగా పారే నది. ఆ నది మీద భ్రమ. ఆ పేరు మీద పావురం. గోదావరి, శబరి, ప్రాణహిత ఇవి పేరుకే నదులు కావు. ఉత్తర తెలంగాణ జీవన సంగమాలు. అద్దరి, ఇద్దరి ఒరుసుకొని పారే...

అవునూ...ఇస్తరా! చస్తరా!

డేట్‌లైన్... రవీంద్రభారతి మిట్ట మధ్యాహ్నం కిక్కిర్సి ఉన్నది. ఇక్కడేదో దారి దొరుకుతున్నది. బహుశా ఇది తెలంగాణకు దగ్గరి దారి భవిష్యత్ దారి ‘తెలంగాణ ప్రజలను కాంగ్రెస్ పార్టీ మోసం చేసింది. ఇచ్చిన మాటను కాంగ్రెస్ పార్టీ నిలబెట్టుకోలేదు.అందుకే ఏడువందల మంది ...

జీవించే స్వేచ్ఛ.. బాసగూడ ఆభాస

హప్కా చోటుకు పన్నెండేళ్లు. కాక సంధ్యకు కూడా పన్నెండేళ్లే. మడకం నగేష్‌కు 13 సంవత్సరాలు. మడకం రాం విలాస్‌కు కూడా అంతే వయసు. కోశ్యా బిచ్చెం, కాక రమేష్, మడకం దేవ, హప్కా మిధు, కాక రాహుల్‌ల వయస్సు పదిహేనేళ్లు. పదోతరగతి పిల్లలు. సర్కె రాముల, కాక పార్వతి, ఇర...

రాజకీయ బానిసల జాతి

బానిసత్వం కొంచెం సుఖంగా ఉంటుంది. నిశ్చల ప్రపంచంలో నిశ్చలంగా ఉండవచ్చు. కనీసం నిలవ నీళ్లలాగా, యధాతథ స్థితిలో భారం కోల్పోయి గాలిలో తేలియాడుతూ ఉండవచ్చు. ఈక్విలివూబియమ్ స్టేటస్. ఎందుకురా బతుకులు చెడ. ‘న్యాయ విరుద్ధంగా నీళ్లు మళ్లించుకుంటున్నవాడు నీతులు ...

నిర్బంధం.. ఉదాసీనత.. ఐక్యత

శత్రువు నిన్నెట్లా చూస్తున్నాడన్నదే నీ నిబద్ధతకు, ఆచరణకు గీటురాయి అనేది పాత సూత్రం. ఎంచుకొని నిర్బంధాన్ని ప్రయోగించడం, ఆ నిర్బంధం కొందరి పట్ల తీవ్రాతి తీవ్రంగా ఉండడం అందువల్లనే. మొత్తంగా తెలంగాణ ఉద్యమం విస్తృతమయింది. అది అన్ని రాజకీయ అభివూపాయాల, సిద్...

పరకాల పాఠం

పరకాల ప్రమాదం తప్పింది. అదిప్పుడు పోరు పతాకై నిన్నూ నన్ను నిలబెట్టింది. పోలింగ్ ముగిసిన తర్వాత వరంగల్ జర్నలిస్టు మిత్రుల ఫోన్ ‘సార్! కొండా మురళి ఒక్కడే మొగోడు. రెండు రోజుల్ల ఆగమాగం చేసిండు. పోలింగ్ బూత్‌లల్ల గులాబీ గుండెలు కనబడనేలేదు. పత్తకు లేరు. గె...

అమ్మా! జగనన్న రాజ్యం మాకొద్దు

మీరు భర్తను పోగొట్టుకుని దుక్కంతో వచ్చారు. నిజమే.. కొడుకు జైలు పాలయ్యాడు. మనసుపడి కట్టించుకున్న లంకంత క్యాంపు కార్యాలయంలో ఇప్పుడు మీ శత్రువులున్నారు. వేట సాగుతున్నది. సీబీఐ, ఈడీ ఒకదాని వెంట ఒకటి. జైలుకూ, కస్టడీకి మధ్య ఊగులాడుతున్న భవిష్యత్ సందేహాల్ల...

పదేళ్ల ప్రస్థానం

మే, 31, 2002, ఒకానొక మిట్ట మధ్యాహ్నం. మేం పుట్టాం... అప్పుడు గుప్పెడు మందిమి. ఇప్పుడు గంపెడు మందిమి.నిజమే మేము కవులవలెనే కలాలని భుజాన తుపాకుల్లాగా మోశాం. మా కల తెలంగాణ కోసం కలెబడడానికీ సిద్ధపడ్డాం. చరిత్ర మొదటి చిత్తువూపతి జర్నలిజమే అయితే, ఆ చరిత్ర...

జర్నలిస్టులు జిందాబాద్..

వైఎస్‌లేనిలోటు రానివ్వొద్దన్నడు వాయలార్ రవి. ఉప ఎన్నికల్లో వైఎస్ లేనిలోటు కొట్టొచ్చినట్టు కనపడ్తుదన్నది ఈ మాట సారాంశం. రవి ఢిల్లీ దూత. వైఎస్ రాజశేఖర్‌డ్డి కుమారుడు జగన్‌మోహన్‌డ్డి మీడి యా సంస్థల ఆస్తుల అటాచ్‌మెంట్‌కు జీవో జారీ చేశారు కిరణ్‌కుమార్‌డ్డ...

ఏమి నేరము చేసెరా! తెలగాణ

ఒక తండ్లాడే జీవితంలో, జీవన విధానంలో జరిగే పరిణామాలన్నీ తెలంగాణ అనుభవించింది. అది సంక్షుభితమయింది. రాటు తేలింది. అది పోరాడింది. ఓడింది. తన గాయాలను తాను తడుముకున్న ది. కానీ.. ఎన్నడూ అది దేన్నీ పూర్తిగా వదులుకోలేదు. లొంగుబాటును ప్రదర్శించలేదు. ఒక పతనం న...

తెలంగాణకు ఇదే అదను...

తెలంగాణ ప్రక్రియ ప్రారంభించడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీకి, సంకీర్ణ భాగస్వాములతో కూడిన యూపీఏ-2 కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఇంతకు మించిన సావకాశం మరి దొరకదు. ఇదే అదను. డిసెంబర్ 9న కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున హోంమంవూతిగా ఉన్న చిదంబరం చేసిన ప్రకటన, మరుసటిరోజే పార్లమెంటు ఉ...

తెలంగాణ అస్తిత్వం-సమస్యలు

తెలంగాణ భావనకు ఒక చారివూతక పునాది ఉన్నది. ప్రాంతీయ చైత న్యం, ఉమ్మడి అస్తిత్వం, ఉమ్మడి గతం, ఉనికి, సంస్కృతీ విశిష్ట త, వర్తమానం, పరాయీకరణ పొందడం, వలసాధిపత్యం వల్ల అసమ సమాజంగా విస్తరించడం తెలంగాణ ఇప్పటి మౌలికాంశాలు. తెలంగాణవాదం కానీ, ఆ వాదంపై రూపుదిద్ద...

అడవి ఉప్పొంగే రాత్రి...

వందేళ్ల కింద పొందిచ్చిన ఢిల్లీ ఎర్రకోటలకు ఆత్మలేదు. నెనరు కానరాదు. యమునై పారుతున్న సామాన్యుడి దుక్కపు సవ్వడిని అది పట్టించుకోదు. తరాలుగా రాతిగోడల మధ్య బందీ అయిన అధికారం, ఆధిపత్య చిహ్నంగా అదొక స్వయం పరాధీన. రాజ్‌పథ్.. జనపథ్‌ల మధ్య అగాథాన్ని నిర్మించుక...

ఉసురు తగిలేరోజు..

కౌరవ ప్రపంంలో కదలిక రాదు. సోనియా గుండె స్థానంలో బండకరగదు. అశాంతిని రెచ్చగొట్టే గ్రీన్‌హంట్ సూత్రదారుల పెదాలమీద శాంతిజపం. తెలంగాణ ఇవ్వరు. గుంజుకోవాలి. మనుషుల మాంసం రుచిమరిగిన పులి రాజ్యం. నీ కోసం కన్నీరు కార్చే ఒక కన్ను. తెలంగాణ మాత్రమే.. గాయాల్ని గేయ...

తెలంగాణ మల్లెమొగ్గకు వందనం

పట్టుమని పదారేళ్లులేని ఆ పిల్ల తెలంగాణ మల్లెమొగ్గ. ఎన్నికలకు ముందే చంద్రబాబును ఓడించిన ఆ పిల్లపేరు కృష్ణవేణి. నాగర్‌కర్నూలు నియోజకవర్గం తెలకపల్లి ఊరు. ఇంటర్ చదువుకున్న ఆ అమ్మాయి కృష్ణమ్మలా గా తెలంగాణ త్యాగాల పట్ల, అమరవీరుల ఆకాంక్షలపట్ల నిండు మనసు ప్...

ఒకే ఒక్క తెలంగాణ...

నిజమే. మేం మందలాంటి వాళ్లం. సంతలాంటి వాళ్లం కూడా. నిజమే తెలంగాణే మాకు అతి పెద్ద సమస్య. జీవన్మరణ సమస్య. బలవన్మరణాలు మాట్లాడుతున్నప్పుడు. మేం పలవరిస్తుంటాం. కలవరిస్తుంటాం. మంటలంటుకున్న వాడి జై తెలంగాణ నినాదాన్ని ఆవాహన చేసుకుంటూ ఉంటాం. మనుషులం మేము. ఉత్...

బానిసల పగటి రంగుల కలలు

తెలంగాణ రాకపోతే ఏమవుతుంది? మోత్కుపల్లి నరసింహులుకుఏమీ కాదు. ఆ మాటకొస్తే ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌రావుకు కూడా ఏమీకాదు. తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్‌కు కూడా ఫరక్ పడేదేమీలేదు. తెలంగాణ రాకున్నా వాళ్లకు చంద్రబాబు టిక్కెట్లిస్తడు. ఎన్నికల ఖర్చుల కోసం డబ్బులు ఇస్తడు. ...

మారనివారు మార్క్సి స్టులు

సుందరయ్య మా నడిగడ్డ బొడ్రాయైండు/మా రావి తావేదీ గాని ఊర్లల్ల / గాని ఉద్దెమాల్ల మన్నుబడ/ గానికీ గీ మన్నుకూ సమ్మందమేంది? శింగం కిష్టయ్య అనేకవి మార్క్సిస్టుపార్టీ అగ్రనాయకుడు ఏచూరి సీతారామ్ శుక్రవారం నాడు తెలంగాణ పైన ప్రవచించిన భుజమూ- తుపాకి సిద్ధాంతం వి...

మట్టిపాదాల కదలిక

వాసనొకటి హాలు నిండుకున్నది. ఆ వాసన మర్యాదస్తులది కాదు. మధ్యతరగతి మందహాసాలదీ కాదు. తెల్లచొక్కాలదీ కాదు. ఒక గుంపు వాసన. మట్టివాసన. చెమటచుక్క వాసన. అప్పుడే వీధులను ఊడ్చే సి పరిశువూభమైన శ్రామిక జన పరిమళం. చీపురుకట్టలు లేవు. పొరకల కట్ట లూ లేవు. వాళ్లు గుం...

తల్లివేరు తత్వం

ముందు ప్రపంచం. ఆ తర్వాత దేశం. ఆనక రాష్ట్రం. ఈ రాష్ట్రమం సరిపడలేదు కనుక నేను తెలంగాణవాన్ని. మనిషి ఉనికి అంతటితో సరిపోలదు. అస్తిత్వం వెల్లడవదు. నాది కరీంనగర్. అంతేనా..కాదు. మా ఊరు మంథని... మరీ సూక్ష్మంలోకి నన్ను నేను వెతుక్కోవాలంటే పెదాల కింద నిప్పుల ఉ...

దూద్‌కా దూద్..పానీకా పానీ

చంద్రబాబు మాంఛి ఊపుమీద ఉన్నడు. ఆదిలాబాద్‌లో, నిజామాబాద్‌లో ఆయన వాహనం మీద పడిన కోడిగుడ్లను ఆయన తూడ్చేసుకుని ఉంటడు. ముఖం మీద పడనందుకు సంతోషించి కూడా ఉంటడు. జక్రాన్‌పల్లిలో స్టేజీ మీదకు దూసుకొచ్చిన చెప్పు కూడా దగ్గరి దాకా రానందుకు ఆయన దాన్ని పట్టించుకొన...

‘గూగీ గుడియా’ మాట్లాడు...

సోనియాగాంధీకి మాటలు రావా? రెండేళ్ల క్రింద తెలంగాణ ప్రజలకు పుట్టినరోజు కానుక ఇచ్చారామె. తెలంగాణ ప్రక్రియ ప్రారంభమౌతుందని.. సోనియాగాంధీ పుట్టినరోజే ఆ ప్రకటన రావడంతో సామాన్యులు కొందరైనా ఆమె దేవత అనడానికి ఇష్టపడి ఉంటారు. కానీ రెండే ళ్లు తిరిగే సరికి తెలం...

మన కాలం వీరుడు...

శవం కోసం కాదు. ఒక మనిషి కోసం ఎదురు చూసినట్టుగా ఉన్నది. పోలీసులు కూడా అతనొక బతికున్న మనిషిలాగే భావించినట్టున్నది. శంషాబాద్ నుంచి పెద్దపల్లికి ఎవరికీ కనబడకుండా తరలించారు. పెద్దపల్లిలో జూనియర్ కాలేజీ గ్రౌండ్‌లో ఆయన శవాన్ని కూడా పెట్టకుండా ప్రభు త్వం టె...

చలో పోలవరం... సలామ్

‘పోలవరం మాకొద్దు’ గిరిజన జీవితాలను అల్లకల్లోలం చేసే, ఉనికి ధ్వంసం చేసే పోలవరం ప్రాజెక్టుపై ముంపు ప్రాంతాల ఏకవాక్య తీర్మానం ఇది. ఏకవాక్య నిరసన కూడా. బహుశా ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ పిల్లలకు, న్యాయవాదుల కు, వైద్యులకు ఈ పిలుపు అంది ఉంటుంది. వాళ్లిప్పుడు పోల...

కొంత చరిత్ర.. కొంత దుఃఖము

జనరల్ డయ్యర్ కుక్కలా మొరిగాడు అచ్చంగా. వేట కుక్కలా. నేనొక సిపాయిని. మీకు యుద్ధం కావాలా? శాంతి కావాలా? ఒక వేళ మీరు యుద్ధాన్నే కోరుకుంటే ప్రభుత్వం తయారుగా ఉంది. మీరు శాంతి కావాలనుకుంటే నా ఆదేశాలు పాటించండి. మరో దారే లేదు. దుకాణాలు తెరవండి. లేదా కాల...

సంప్రదింపులకగ్గిదలగ...

పండగపూట మనం పస్తులుంటున్నప్పుడు.. పండుగపూట మనం పీడకలలు కంటున్నప్పుడు.. ఇంత నిర్లజ్జగా, ఇంత నిస్సిగ్గుగా.., ఇంత ఏక పక్షంగా వ్యవహరిస్తున్న పెత్తందారీ కాంగ్రెస్‌కు సమాధి కట్టడమే ఇక దారి. ఇక్కడి దాకా వచ్చాం. ఇన్ని త్యాగాలనూ, బలిదానాలనూ చవిచూశాం. ఇంక...

సింగరేణికి జై..

చరిత్ర నిండుగా సింగరేణి నిలబడింది. కావొచ్చు మేము అర్థ రైతులం. అర్థ కార్మికులం.. కానీ.. ఢిల్లీ పీఠాన్ని గడగడలాడించే ఒక నిప్పురవ్వ మా వద్ద ఉంది. అది నల్ల బంగారం సెమ్మాసు మర్రేసినం.. జాగ్రత్త.. ఇక తెలంగాణ ఇస్తరా.. చీకట్ల ఛస్తరా! తేల్చుకోవాల్సింది మీరు.....

నండూరికి నివాళి

రెండో తరం ప్రథమశ్రేణి సంపాదకుడాయన. బుద్ధిజీవులు, సాహిత్యకారు లు ఆమోదించి అభిమానించిన సంపాదకుడు. జర్నలిస్టుకు సకల పరిజ్ఞానం ఉండాలని, అన్ని విషయాలపై సంపూర్ణ అవగాహన లేకున్నా కనీసం తెలిసి ఉండాలని బోధించేవాడాయన. అందువల్లనే విషయ పట్టింపు, భాషా పట్టింపు, ప...

బానిసకొక బానిసకొక బానిస

-అల్లం నారాయణ ‘పీనుగుల మీద పేలాలు ఏరుకునే జాతి ఏదన్నా ఉన్నదంటే అది మన మంత్రుల జాతే’ ఇటీవల నాకొచ్చిన మెసేజ్ సారాంశం ఇది. ‘అంత‘హార్ష్’గ అంటే ఎట్లా’... నా సమాధానం కాని ప్రశ్న. దానికి అవతలి వ్యక్తి ‘మీరు కూడా అట్లంటే ఎట్ల సార్! అన్నీ తెలిసి. ఇవ...

హంతకుడి జాడ....!

-అల్లం నారాయణ మిస్టర్ చిదంబరం.. హంతకుపూవరో?తెలంగాణ పోల్చుకున్నది. ఇంకేం చేస్తుంది తెలంగాణ చావో.. రేవో.. చచ్చి సాధించలేం. బతుకాలె. బతుకాలె... బతుకాలె. బలిదానాలు కాదు. తెలంగాణ బలికోరే రోజులచ్చినప్పుడు మీ మహా సౌధాలు ముక్కలయ్యే ప్రమాదం పొంచి వుంది...

ప్రేమనగరం

-అల్లం నారాయణ మనం తెలుగు వారమే. కానీ పెట్టుబడికి, మరీ ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ పెట్టుబడికి ప్రాంతం లేదు. అది ఒక ప్రాంతం ఆకాంక్షలను కబళిస్తున్నది. ఒక ప్రాంతంపై పరాధీనతను చేసి పెత్తనం చేస్తున్నది.సారాంశంలో తెలంగాణ సామ్రాజ్యవాద విస్తరణకాంక్షకు బలైంది. ఒక ...

ఆకాంక్షల ఆర్తరావం

మీ సున్నితమైన మాటల వెనుక వెక్కిరిస్తున్నది మీ వలస పెత్తనం. మీ సీమాంధ్ర బుద్ధి. మీ నెత్తుటి జాడ. మీ నాయనా అంతే.. తెలంగాణకు మేమెప్పుడూ వ్యతిరేకం కాదని, నడిగడ్డ దాటి నంద్యాలకెళ్ళి ఎంత దుర్మార్గంగా మాట్లాడారో?ఎంత క్రౌర్యంగా తెలంగాణను బెదిరించారో? య...

వెంటాడే తెలంగాణ

మీట్ ది ప్రెస్ ప్రారంభమయినాక ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా తెలంగాణ న్యాయవాదులు వస్తుంటే మనసేదో శంకించింది. అప్పటికీ సైగలతో అడుగుతూనే ఉన్న. ఏందీ? ఇక్కడ జమైతున్నరు? అని. బేఫికర్ గుండన్నా.. అంటూ వాళ్లు ప్రతిసైగలు చేస్తూనే ఉన్నా.. లోప ల గుబులైతే అట్లాగే ఉన్నది. ఎంద...

విధ్వంస సార్వభౌముడు

అల్లం నారాయణ ఇబురాముడు’ ఎవరో? తెలుసా? పోనీ ఇబ్రహీమ్ కుతుబ్ షా తెలుసా? తెలియదు. నాకూ తెలియదు. కెప్టెన్ పాండురంగాడ్డి చిన్న పుస్తకం చూసేదాకా ‘ఇబు రాముడు’ అని తెలంగాణవూపజలు ఇబ్రహీమ్ కుతుబ్‌షాను పిలుచుకునే వారని కూడా తెలియదు. తెలంగాణలో ఆయన తెలుగు భాషను ...

లగడపాటి బడాయి

-అల్లం నారాయణ జగోపాల్ అంటే ఎవరు? అంటారు? లగడపాటి అనంగానే పూర్తిగా అర్థమయినట్టే ఠక్కున ఓహో జగడపాటి అంటారు. ఎవరు? చిన్నపిల్లలు. తెలంగాణల పుట్టిన బడిపిల్లలు. తెలంగాణ సభలల్లో ఆ మధ్య ప్రసంగాలు చేసేవాళ్లు ఒక ప్రశ్న వేసేవారు. నిరాహార దీక్షలు, నిమ్స్, ...